Onlinefraude

Mevrouw Sander: Dank u wel. Hartelijk dank dat ik hier vandaag aanwezig mag zijn. Mijn naam is Caroline Sander en ik zit hier namens de Electronic Crimes Task Force als onderdeel van de eenheid landelijke opsporing, waar dat team onder valt. Ik kom u vandaag vertellen wat de ECTF doet, waar we tegen aanlopen en waar u ons hopelijk bij kan helpen. De ECTF is een bewezen samenwerking tussen publieke en private partijen, tussen banken, politie en Openbaar Ministerie, die al sinds 2011 digitale bancaire criminaliteit tegengaat, waaronder onlinefraude. Die vereende krachten zijn heel hard nodig in een speelveld dat razendsnel verandert op basis van technologieën die steeds meer vooruitgang boeken. De impact wordt ook steeds groter. Daarom vind ik het ook heel erg belangrijk om hier te zijn vandaag, want de cijfers liegen er niet om. Het is al een paar keer genoemd, maar bijna de helft van het aantal slachtoffers van criminaliteit in 2023 is slachtoffer geworden van een online vorm van criminaliteit, waaronder bankhelpdeskfraude, vriend-in-noodfraude en phishing — thema's waar de ECTF aan werkt. Dat is niet zo gek, want geen enkele criminaliteitsvorm is zo schaalbaar en zo toegankelijk als deze vormen van criminaliteit. Om u een voorbeeld te geven: phishingpakketten zijn te koop voor €150. Daarvoor krijgt u een complete valse bankwebsite en een beheerpanel. De komst van AI en het toenemende aantal datadiefstallen maken dit probleem alleen maar nijpender. Criminelen kunnen steeds gerichter hun werk doen en het aantal criminaliteitsvormen neemt alleen maar toe. De ECTF is de afgelopen jaren succesvol geweest, maar we moeten niet stilstaan en we moeten ook vooruitkijken. Dat vraagt om anticiperen en slim kunnen opsporen. We hebben vandaag hele mooie voorbeelden gezien. Ik heb ook positionpapers gelezen waarin preventie centraal staat. Het voorkomen van onlinefraude is enorm belangrijk, want iedere stap die wij kunnen zetten om criminelen te frustreren, is er een richting een veilige samenleving. Maar een stevig sluitstuk is echt net zo belangrijk. Dat vraagt om effectieve opsporing, want alleen zo hebben we echt een impact op het ecosysteem van onlinefraude. Het gaat over de fraudeurs en de criminele netwerken die hierachter zitten. Dat vraagt om samenwerking, brede bestrijding, een offensieve aanpak en meerschaligheid. We hebben het al vaker gehad over het doen van aangifte, maar dat voelt een beetje als dweilen met de kraan open, want één dader maakt niet één slachtoffer, maar wel honderden of soms duizenden slachtoffers. Wij moeten dus onderzoeken draaien die de hele keten aanpakken. Dan gaat het om onderzoek naar money mules, de zogeheten geldezels, maar ook naar de bouwers van dat soort phishingpanels en naar de facilitators, die hele infrastructuren faciliteren om dit soort phisingpanels te beheren. In die opgave, die de ECTF ook heeft, stuiten wij op belemmeringen, namelijk in het delen van data. Signalen komen te laat bij elkaar, waardoor netwerken niet effectief aangepakt kunnen worden, criminelen onder de radar kunnen blijven en er nieuwe slachtoffers blijven vallen. Vandaag vragen wij dan ook eigenlijk aan u om samen met ons en de AP — we hebben ook de positionpaper van Aleid gelezen — te verkennen of wij informatiedeling sneller en effectiever kunnen oppakken. Wellicht kan dat als de ECTF onder de WGS komt te hangen, zodat wij burgers kunnen blijven beschermen en criminelen kunnen oppakken. Uiteraard is het daarbij belangrijk dat de wet- en regelgeving proportioneel is ten aanzien van de privacy, die ook de burger raakt. Daarover zijn wij het volledig met elkaar eens, denk ik. Met een wettelijke verankering hopen wij eigenlijk minder juridische beperkingen te ervaren, waardoor wij effectief kunnen opsporen en echt impact kunnen maken op een vorm van criminaliteit die alleen maar schaalbaarder, sneller en slimmer te werk gaat. Dank u wel.