Mensenrechtenbeleid

Brontekst

Minister Berendsen: Voorzitter. De heer Van Lanschot vroeg naar een Nederlands monument voor de Holodomor. Wij waarderen het dat de Kamer initiatieven naar voren brengt om ook morele steun te verlenen aan de Oekraïense diaspora. Zoals eerder aangegeven, is het realiseren van een monument geen kerntaak van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Een monument ter nagedachtenis van de Holodomor is primair een lokaal initiatief, waarover de besluitvorming op gemeentelijk niveau plaatsvindt. Ongeacht het gebruik van specifieke juridische terminologie erkent het kabinet volmondig de ernst en omvang van de Holodomor. Het kabinet zal de Oekraïense regering daarbij steunen waar dat gepast is en aandacht schenken aan het onderwerp, bijvoorbeeld tijdens de jaarlijkse herdenking. De heer Van Lanschot vroeg ook naar misbruik van kunstmatige intelligentie, en dan in het kader van grootschalige surveillancemogelijkheden op dat gebied. Bescherming van mensenrechten en democratische waarden is kernonderdeel van het Nederlandse internationale AI-beleid. Het staat ook zo in de Internationale AI-strategie, die we in 2026 hebben vastgesteld. Nederland is bijvoorbeeld in 2026 covoorzitter van de Taskforce on AI and Human Rights binnen de Freedom Online Coalition, maar ik rapporteer daar ook graag over in de volgende mensenrechtenrapportage, dus over het jaar 2026. Dat is zeker een belangrijk onderwerp om met hernieuwde en intensieve aandacht te blijven volgen. Mevrouw Van der Werf vroeg naar de DSA, de Digital Services Act. We zien dit instrument als hét instrument van de Europese technologische soevereiniteit om minder afhankelijk te worden van grote platforms door meer concurrentie, betere bescherming van mensenrechten zoals privacy en vrijheid van meningsuiting. De DSA verplicht zeer grote platforms om de risico's van hun algoritmes te beoordelen, te beperken en daarover transparant te zijn. De Europese Commissie is hierop de toezichthouder. Wij steunen de Commissie om als hoedster van de verdragen naleving te waarborgen. De Commissie handhaaft steeds steviger, met recente boetes voor onder andere X. Inzet ten behoeve van de handhaving van de DSA ligt primair bij de staatssecretaris van Economische Zaken, maar dit is de algemene inzet op dat gebied. Dan het EVRM. Wat Nederland betreft bieden het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens voldoende ruimte om strafrechtelijk veroordeelde vreemdelingen uit te zetten. Nederland heeft daarnaast nauw opgetrokken met andere Raad van Europalidstaten die aangaven wel problemen te ervaren. Dit heeft geleid tot de verklaring van Chisinau, die de soevereiniteit van lidstaten in dit kader nog verder expliciet verankerd heeft. Deze verklaring is met consensus aangenomen door de Raad van Europalidstaten. De eerste jurisprudentie sinds Chisinau geeft bemoedigende signalen, maar het is nog te vroeg om hieraan conclusies te verbinden. Het kabinet ziet dan ook op dit moment geen noodzaak voor een verdergaand juridisch instrument zoals een additioneel protocol. Ook andere lidstaten hebben de Raad van Europa niet opgeroepen om tot een protocol te komen. Wel wordt er binnen de Raad van Europa gesproken over hoe er verder opvolging kan worden gegeven aan de verklaring van Chisinau. Hierbij is Nederland actief betrokken. Hierbij is het van belang te noemen dat de onafhankelijkheid en autoriteit van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens essentieel zijn en ook te allen tijde gewaarborgd dienen te worden. Wat betreft de uitvoering van de motie om meer gebruik te maken van de interventies: die motie voeren we uit. Recentelijk hebben we in de zaak van Al-Badri versus Denemarken nog geïntervenieerd. Nee, we hebben een verzoek tot interventie gedaan; zo moet ik het formuleren. En het is goedgekeurd. Voorzitter. Er was nog specifiek een vraag over het voorzitterschap van het Comité van Ministers in het kader van het EVRM. De verdere opvolging van de Verklaring van Chisinau zal Nederland tijdens het voorzitterschap op zich nemen, ook als belangrijk onderdeel van het werkprogramma van het Comité van Ministers.

Versie 182eebcbedeadd6e27e4662eb4b0677bd1a2542c59bd561ea9b97f38d69d3275 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.