Mensenrechtenbeleid

Brontekst

Mevrouw Rajkowski (VVD): Dank u wel. Mensenrechten zijn fundamentele rechten. In een democratisch land zijn goede mensenrechten een grote succesfactor. Dat is een land waar iedereen vrij en veilig kan leven: minderheden, vrouwen, meiden, iedereen. Tegelijkertijd voltrekt zich een ingrijpende verschuiving in de mondiale verhoudingen. Waar Nederland met de EU als ruggensteun eerder zaken kon doen in andere landen en daar eisen kon stellen aan de mensenrechten, zien we nu steeds meer een wereld waarin landen liever kiezen om zaken te doen met landen als Rusland en China, die vooral geen vragen stellen. Dat geeft ons wel moreel gelijk, maar het maakt Nederland en Europa ook steeds zwakker. Het innemen van een uitsluitend normatieve positie levert wellicht het morele gelijk op, maar het holt onze geopolitieke en economische slagkracht verder uit. We moeten voorkomen dat we onze invloed geheel verliezen door een opstelling die voorbijgaat aan de veranderende machtsbalans in de wereld. Voorzitter. Mijn eerste onderwerp is het aanpakken van de straffeloosheid. Mensenrechten verliezen hun betekenis als daders van ernstige schendingen zich aan de verantwoording kunnen onttrekken. De uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens inzake MH17 maakt dat ook pijnlijk duidelijk. Rusland is verantwoordelijk gehouden voor het neerhalen van het vliegtuig en de dood van alle 298 inzittenden. Het gebrekkige Russische onderzoek en de gevolgen voor de nabestaanden zijn hier ook in meegewogen. De VVD wil dat Nederland blijft aandringen op de waarheid, genoegdoening en de uitvoering van die uitspraak. Graag een reactie van de minister. Wat betreft de misdrijven van Rusland in en tegen Oekraïne steunen wij de vervolging van verdachten, het Speciale Tribunaal voor het Misdrijf Agressie en een mechanisme waarmee slachtoffers een schadevergoeding kunnen claimen. Nederland biedt ook ruimte aan de oprichtingsfase van het agressietribunaal. Ik heb hier in een vorig debat al aandacht voor gevraagd en wacht verdere informatie af, maar ik zou het toch raar vinden om dit hier niet te benoemen. Voorzitter. Dan Iran. Vrouwenrechten vormen een pijler van het Nederlandse mensenrechtenbeleid, en terecht. Waar de rechten van vrouwen en meisjes worden ingeperkt of geschonden, staat de vrijheid en stabiliteit van de gehele samenleving op het spel. Nederland moet zich dan ook onvoorwaardelijk uitspreken tegen situaties waarin vrouwen en meisjes systematisch worden onderdrukt of uitgebuit, waar dan ook ter wereld. In Iran is de onderdrukking van vrouwen verworden tot staatsbeleid. Een recent rapport van Amnesty International schetst een ontluisterend beeld van de wreedheden die het regime heeft begaan tegen de demonstranten van de "Woman, Life, Freedom"-beweging. Vrouwen en meisjes zijn op grote schaal geconfronteerd met willekeurige opsluiting, marteling en seksueel geweld. Volgens het rapport moeten 87 functionarissen goed onderzocht worden. De VVD vindt dat de verantwoordelijkheden voor deze schendingen niet onbestraft mogen blijven. Ziet de minister ruimte voor het inzetten van het internationale en onafhankelijke bewijs- en gerechtigheidsmechanisme? Ik zou aan het kabinet willen vragen hoe Nederland samen met andere Europese landen bijdraagt aan bewijsvergaring. Ook wil ik het kabinet vragen aan te dringen op gerichte Europese sancties tegen de betrokken Iraanse functionarissen. Ik zeg er alvast bij dat ik voor de tweede termijn een motie heb om dat in Europa kracht bij te zetten. Voorzitter. Dan wil ik het ook nog hebben over conflictgerelateerd seksueel geweld. Ernstige mensenrechtenschendingen, cyberaanvallen en de verspreiding of inzet van chemische wapens kunnen in Europa rekenen op sanctiemaatregelen. Helaas wordt seksueel geweld in gewapende conflicten en door autoritaire regimes op grote schaal en systematisch ingezet als oorlogswapen, terreurinstrument en middel tot onderdrukking en ontwrichting. Wat sommige meiden en vrouwen wordt aangedaan, bijvoorbeeld in Sudan — daar is al een uitgebreid debat over gevoerd in de Kamer, maar ik wilde het hier toch even noemen — is niet met woorden te omschrijven. Daarom wil de VVD dat de monsters achter deze daden in Europa worden aangepakt met extra Europese sanctiepakketten die gericht zijn op het bestraffen en het tegengaan van conflictgerelateerd seksueel geweld. Hierover heb ik ook een motie in de tweede termijn. Ik had een stuk over het aanpassen van het EVRM, maar daarvoor sluit ik me gemakshalve aan bij de heer Boomsma van JA21. Voorzitter. Mijn laatste onderwerp is de diaspora en de binnenlandse veiligheid. De AIVD wijst erop dat terreurorganisaties zoals Hamas met actieve netwerken en operaties voet aan de grond proberen te houden in Europa en in Nederland. Inlichtingendiensten waarschuwen voor fondsenwerving en het aanjagen van polarisatie binnen het publieke debat en daarnaast voor cellen die terroristische acties voorbereiden tegen Joodse en Israëlische doelen in Europa. We mogen niet tolereren dat buitenlandse conflicten en extremistische doctrines naar onze straten worden geëxporteerd om minderheden te intimideren of onze samenleving te ontwrichten. Ik wil het kabinet vragen welke stappen er worden gezet om de bedreigde leden van die diaspora — ik noemde net een voorbeeld, maar het zijn er natuurlijk meerdere — weerbaar te maken en te beschermen tegen buitenlandse spionage, hoe opsporing en ontmanteling van deze terreurbewegingen in Nederland prioriteit krijgt en of het kabinet ook hier bereid is om stevige sancties te blijven eisen tegen zowel statelijke als niet-statelijke actoren die onze soevereiniteit en rechtsorde bedreigen. Dat was het.

Versie 182eebcbedeadd6e27e4662eb4b0677bd1a2542c59bd561ea9b97f38d69d3275 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.