Mensenrechtenbeleid

Brontekst

De heer Van Lanschot (CDA): Dank, voorzitter. Mensenrechten staan wereldwijd onder druk, niet alleen door oorlog en repressie maar ook doordat de internationale rechtsorde zelf wordt aangevallen. In een wereld waarin machtspolitiek terug is, moeten we daarom voorkomen dat de aandacht voor mensenrechten ondersneeuwt. Voorzitter. Ik begin vandaag bij de journalistiek. De regering schrijft terecht dat vrije onafhankelijke journalistiek onmisbaar is voor de bescherming van mensenrechten en voor de accountability voor schending van mensenrechten. Journalisten worden echter wereldwijd volop tegengewerkt. We zien een stapeling van bedreigingen, zoals geweld tegen journalisten, juridische intimidatie, digitale aanvallen en steeds grotere financiële druk op onafhankelijke media. Helaas moeten we concluderen dat 2025 wereldwijd zelfs het dodelijkste jaar ooit voor journalisten is geworden: 126 doden, schrijft het Committee to Protect Journalists daarover. Nederland heeft een verantwoordelijkheid om journalisten wereldwijd te helpen. Gelukkig doen we dat ook. Nederland heeft vorig jaar meer dan 2.000 journalisten in 93 landen ondersteund via het Safety for Voices-programma, met een relatief beperkte jaarlijkse investering van 4 miljoen euro. Mediaondersteuning is ook heel belangrijk met het oog op het tegengaan van desinformatie en propaganda. Neem als voorbeeld een groep onafhankelijke Russische media in ballingschap in Nederland, die maandelijks een internationaal publiek van honderden miljoenen bereikt. Is de minister het met het CDA eens dat tegengif tegen Kremlinpropaganda noodzakelijk blijft? Kan hij daarom toezeggen de Kamer voorafgaand aan de begrotingsbehandeling te informeren hoe we vanuit het Mensenrechtenfonds de onafhankelijke Russische media in ballingschap ook na 2027, als de subsidies aflopen, meerjarig blijven ondersteunen? Wat het CDA betreft doen we dat op hetzelfde niveau en weer voor vijf jaar. Voorzitter. Ik mis één ontwikkeling in de mensenrechtenrapportage. Dat is het misbruik van de kunstmatige intelligentie. Dat maakt grootschalige surveillance en het volgen van dissidenten namelijk technisch veel makkelijker, terwijl juist die dissidenten, journalisten en religieuze minderheden daarvan het slachtoffer kunnen worden. Hoe zorgt de minister ervoor dat AI en mensenrechten niet twee gescheiden beleidsterreinen blijven? Is hij bereid hierover in de volgende mensenrechtenrapportage concreet te rapporteren? Bijzondere aandacht verdient wat ons betreft de vrijheid van religie en levensovertuiging. Dank aan het kabinet voor het uitvoeren van de motie over het structureel financieren van de speciaal gezant religie en levensovertuiging. Dat was aan de hand van de motie die wij medeondertekenden met de collega's Ceder en Stoffer. Het kabinet schrijft dat bewindspersonen, de speciaal gezant religie en levensovertuiging, de mensenrechtenambassadeur en ambassades in onder meer Nigeria, Pakistan, China en Syrië concrete knelpunten op het gebied van vrijheid van religie in kaart hebben gebracht — ik weet dat dit een lange zin is — maar welke concrete verbetering heeft deze diplomatieke inzet volgens de minister opgeleverd, zowel voor vervolgde christenen als voor andere religieuze minderheden? Dat brengt mij bij Syrië en de positie van minderheden aldaar. Eerder heeft onze CDA-fractie vragen gesteld over de positie van Arameeërs. Het kabinet erkent in de beantwoording dat deze gemeenschap een diepgewortelde aanwezigheid in Syrië kent. Het kabinet zegt ook dat de nieuwe Syrische grondwet gelijke behandeling en bescherming van alle etnische en religieuze gemeenschappen moet waarborgen. Inclusiviteit is bovendien een uitgangspunt voor Nederlandse en Europese steun aan de wederopbouw. Dat zijn dus belangrijke uitgangspunten, maar hoe worden die nou concreet getoetst? Hoe voorkomen we dat kleine gemeenschappen alsnog buiten beeld raken? Hoe wordt bijvoorbeeld de Aramese diaspora in Nederland structureel betrokken? Wil de minister zich er binnen de EU voor inzetten dat ook de taal, culturele identiteit en geloofsvrijheid zichtbaar worden meegenomen bij constitutionele hervormingen en wederopbouw? Aandacht voor mensenrechten houdt niet alleen in dat we kijken naar het heden. We moeten ook de misdaden en genocides uit het verleden niet vergeten. De Tweede Kamer heeft eerder de Holodomor, oftewel de door het Sovjetregime opzettelijk veroorzaakte hongernood in Oekraïne in 1932 en 1933, naar hedendaagse maatstaven erkend en veroordeeld als genocide. Deze genocide wordt ieder jaar op de vierde zaterdag van november herdacht. Begin dit jaar is een motie van het CDA aangenomen waarin werd verzocht om samen met de gemeente Den Haag ter nagedachtenis aan de Holodomor een Nederlands monument te realiseren. Kan de minister aangeven wat hiervan de stand van zaken is? Voorzitter. Tot slot vragen wij het kabinet om voortdurende aandacht en diplomatieke inzet voor de casus van Omar Elshal, en specifiek voor voldoende medische zorg voor hem. Dank u wel.

Versie 182eebcbedeadd6e27e4662eb4b0677bd1a2542c59bd561ea9b97f38d69d3275 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.