IVD-aangelegenheden

Brontekst

De heer Van Baarle (DENK): Dank, voorzitter. De inlichtingen- en veiligheidsdiensten doen belangrijk werk om onze samenleving te beschermen tegen spionage, sabotage, terrorisme en inmenging. Voor het uitvoeren van die taak moeten we de mensen die die taak uitvoeren natuurlijk erkentelijk zijn. Helaas blijkt dat werk ook harder nodig dan ooit, want de AIVD stelt dat de nationale veiligheid in 80 jaar niet eerder van zo veel verschillende kanten onder druk stond. We mogen dus ook niet naïef zijn. Voorzitter. Tegelijkertijd moeten we ook in tijden waarin de dreiging groter wordt, scherp blijven op de grenzen van wat onze diensten mogen. Een grotere dreiging mag nooit betekenen dat de bescherming van grondrechten en privacy wordt afgekalfd. Op dat gebied ziet DENK reden tot zorg. Want terwijl toezichthouders nog steeds tekortkomingen constateren, wil het kabinet met de nieuwe Wet bescherming nationale veiligheid de bevoegdheden verruimen, de voorafgaande toetsing op onderdelen verminderen en meer informatie kunnen laten bewaren en uitwisselen door de diensten. Dus: meer bevoegdheden voor de diensten om in te grijpen in burgerrechten, met minder controle. Tegelijkertijd zien we een stijging in het aantal verzoeken dat door de TIB onrechtmatig is beoordeeld. In 2022 waren dat er 67, en in 2025 waren dat er 206. Bij de AIVD kwam ruim een kwart daarvan voort uit vermijdbare fouten en slordigheden, zoals het ontbreken van een wettelijk criterium. Ook bij bulkdata constateert de CTIVD fundamentele tekortkomingen en onrechtmatige toegang tot persoonsgegevens. Gegevens worden te lang bewaard, en procedures en ICT-systemen schieten tekort. Daarnaast zijn er zorgen over een gebrek aan een kader voor samenwerking met private partijen. Klopt het, vraag ik de minister, dat het afgelopen is gebleken dat de juridische kwaliteitscontroles bij de AIVD nog heel veel tekortkomingen laten zien? Hoe kan het dat je, als je zelfs hele basale kwaliteitsvereisten niet op orde hebt, het toezicht en de drempels gaat versoepelen? Waarom verruimen voordat de basis op orde is? Ik kan mij wat dat betreft ook aansluiten bij het voorstel van mevrouw Kathmann voor een wetenschapstoets bij het nieuwe wetsvoorstel. Ook wij zetten enorme vraagtekens bij de rol die de NCTV speelt als quasi-inlichtingendienst, terwijl het geen inlichtingendienst is. Kan dat nu eindelijk gestopt worden? Voorzitter. DENK wil in dit debat ook aandacht vragen voor de spionage en beïnvloeding vanuit Israël. Onze eigen diensten spreken inmiddels expliciet over een Israëlische poging tot beïnvloeding van de Nederlandse politiek en samenleving. Dat zagen we na Ajax-Maccabi in november 2024, toen een Israëlisch ministerie direct Nederlandse politici en journalisten benaderde met aantijgingen over Palestijnse Nederlanders en maatschappelijke organisaties. Ook het Internationaal Strafhof hier in Den Haag is al jarenlang doelwit van Israëlische intimidatie en ondermijning. Een oud-Mossad-agent noemde het in een interview met The Guardian de cosa-nostra-chantagemethode. Ook op Nederlandse bodem zien we Israëlische inlichtingenactiviteiten. De Israëlische militaire inlichtingendienst sloeg op Microsoftservers in Middenmeer enorme hoeveelheden onderschepte telefoongesprekken van Palestijnen op. Toch wordt Israël in het openbare AIVD-jaarplan niet genoemd. Hoe verklaart de minister dat? Is Israëlische beïnvloeding onderdeel van de onderzoeksprioriteiten van onze diensten? Of ziet de regering Israël als een inlichtingenbondgenoot, terwijl Israël juist een agressief beleid heeft in de richting van Nederland en instituties in Nederland? Werken de Nederlandse inlichtingendiensten eigenlijk samen met Israël, en hoe? De Wiv schrijft voor dat bij samenwerking met buitenlandse diensten onder andere wordt gekeken naar mensenrechten, democratische inbedding en betrouwbaarheid. Als omstandigheden veranderen, moet zo'n samenwerking opnieuw worden gewogen. Daarom wil DENK van de minister van Binnenlandse Zaken weten of en in hoeverre de AIVD op dit moment samenwerkt met de Israëlische inlichtingendiensten. Ik hoor graag van de minister van Defensie in hoeverre datzelfde geldt voor de MIVD. Zo ja, wanneer zijn de wegingsnotities voor deze diensten voor het laatst geactualiseerd? Is dat opnieuw gebeurd na het ontstaan van de genocide in Gaza? Of ziet Nederland de Israëlische diensten als normale partners waarmee wordt daarmee samengewerkt? Wat ons betreft moet dat in dat geval per direct stoppen. Tot slot speelt dit ook op Europees niveau.

Versie a8e0076d9572312362fc6f12c8e538bc4aeca117789a75e3e7d1fbf81f787f9f · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.