IVD-aangelegenheden

Brontekst

De heer Tijs van den Brink (CDA): Dank u wel, voorzitter. Ik kwam net binnenlopen en toen waren er nog een paar plekken. Ik dacht: ik ga bij mijn eerste IVD-debat niet op de eerste plek zitten. Dat leek me namelijk niet zo handig. Maar het nadeel daarvan is dat er al wel veel dingen gezegd zijn die ik ook had willen zeggen. Ik hou toch maar gewoon mijn eigen verhaal aan. Meneer de voorzitter. Ik wil vandaag beginnen met een krantenartikel. Recent kwam de Franse krant L'Express — collega Sneller zei het al — met een verhaal over de Europese inlichtingendiensten. 60 experts gaven daarin hun mening over de diverse diensten. De Nederlandse diensten kwamen daarbij als derde uit de bus. Onze diensten worden omschreven als "de meeste waar voor je geld". Nou, die staan hoog aangeschreven. Dat is goed nieuws; daar zijn we blij mee. Namens de CDA-fractie wil ik daarom ook beginnen met het uitspreken van onze waardering voor de mensen die zich soms in zeer risicovolle omstandigheden elke dag weer inzetten voor onze veiligheid. Daar zijn we trots op en we zijn hen dankbaar. Wie de jaarverslagen van AIVD en MIVD leest, kan er niet omheen: we leven in turbulente tijden. We zijn niet in oorlog, in de ouderwetse en letterlijke betekenis van het woord. Tegelijkertijd gebeurt er te veel om van vrede te kunnen spreken. We zitten er ergens tussenin. Dat leidt ertoe dat we voortdurend alert moeten zijn. Nederland is een land dat technologisch in veel opzichten vooroploopt, dat innoveert. Onze economie draait erop en dat blijft internationaal niet onopgemerkt. Om die technologie te beschermen is samenwerking met de private sector, die over die technologie beschikt, van groot belang. In het coalitieakkoord is afgesproken dat we de wettelijke grondslag voor het delen van data met private bedrijven gaan verstevigen. Dat is van belang omdat de dreigementen serieus zijn. Graag een reflectie van de minister op het belang daarvan. Daarnaast is de vraag hoe het staat met de eerder aan de CTIVD toegezegde beleidsregels voor publiek-private samenwerking. Dan de ambities in het regeerakkoord. Er komt een nieuwe wet aan. Daar hebben we al over gehoord. Ik ga daar vandaag inhoudelijk nog niet te veel over zeggen. In het coalitieakkoord staat wel dat de ambitie is om de wet "techniekneutraal" te maken. Mijn vraag is: kunt u daar al wat concreter over worden? Ik kan me namelijk voorstellen dat dat vragen oproept. Het lijkt me, net als meneer Sneller, verstandig dat we het maatschappelijk debat erover op tijd starten. Welke dilemma's doen zich voor als je zo'n wet techniekneutraal maakt? Het is wat het CDA betreft goed dat de operationele capaciteiten van de MIVD en de AIVD worden uitgebreid. Is die uitbreiding al van start gegaan, is mijn vraag. Gaat dat snel genoeg? Wat is daar nog voor nodig? Dan criminele ondermijning. De toezichthouders hebben hierover in een stevige brief aan de bel getrokken. De AIVD zou zich ook bezighouden met onderzoek naar criminele activiteiten als de nationale veiligheid niet in het geding is. Ik snap dat de toezichthouders daar kritisch op zijn. Dat is immers niet de taak van de AIVD. Toch snap ik het wel, want criminele ondermijning gaat steeds verder. Hun vaardigheden en technische mogelijkheden zijn soms te vergelijken met die van opsporings- en veiligheidsdiensten, zo lees ik in een brief van het kabinet. Criminele ondermijning is daarmee hard op weg om een parallelle staat op te tuigen, met eigen opsporing en eigen vergelding. We hebben het de afgelopen dagen weer gezien. Onze zorg is dat de schaal en de impact van de georganiseerde criminaliteit een dusdanige bedreiging voor de rechtsstaat vormen dat dit ook de opsporing met haar beperkte capaciteit boven het hoofd groeit. Ik ben benieuwd hoe de minister daarop reflecteert en welke rol hij ziet voor de AIVD bij de bestrijding van de criminele ondermijning. Kunnen de diensten meer doen dan ze nu doen? Maar ook: welke nadelen zitten eraan? Ik snap namelijk heel goed dat de diensten daar soms geen bevoegdheden voor hebben. Daar moeten we volgens mij dus goed over nadenken. Graag een reflectie van het kabinet op hoe dat evenwicht eruitziet. Tot slot. Ik zag in het verslag van het debat van vorig jaar dat de toenmalige minister vertelde dat als gevolg van de Gazaoorlog jihadistische netwerken actief Nederlandse jongeren aan het rekruteren waren. Mijn vraag is: is dat inmiddels gestopt nu de oorlog daar in een andere fase is beland? Of gaat dat met dezelfde intensiteit door? In 2025 waren er in vier gevallen aanwijzingen voor een mogelijke uitreis. Hoe is dat in de eerste helft van 2026 verder gegaan? Is daar iets over te zeggen? Aanvullend hierop: hoe staat het met de veroordeelde terroristen die in 2025 en 2026 zijn vrijgekomen? Worden die in de gaten gehouden en, zo ja, wat is de rol van de AIVD daarbij? Dank u wel, voorzitter.

Versie a8e0076d9572312362fc6f12c8e538bc4aeca117789a75e3e7d1fbf81f787f9f · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.