Digitalisering, leermiddelen en ondersteuningsstructuur in het funderend onderwijs

Brontekst

Mevrouw Armut (CDA): Dank, voorzitter. AI verandert ons leven en de samenleving. Zoals met elke ontwikkeling heeft het positieve en negatieve kanten. De overheid adviseert sociale media pas te gebruiken vanaf vijftien jaar. Dat is wat het CDA betreft logisch vanwege de risico’s voor de mentale gezondheid van kinderen. Verantwoord gebruik en begeleiding zijn hierbij onmisbaar. Voor AI zullen wij net als voor het gebruik van social media een gesprek moeten voeren over wat wijsheid hierin is. Tijdens het rondetafelgesprek werd duidelijk dat veilig gebruik van AI de hoogste prioriteit heeft. Het doet het CDA goed te vernemen dat het lezen van een boek in de klas nog wordt gewaardeerd, maar we weten inmiddels ook dat het reken-, taal- en leesniveau hard achteruitgaat. Een boek lezen vanaf papier gebeurt bij onze jongeren en kinderen steeds minder, terwijl het vaak beter is voor het tekstbegrip en het onthouden dan vanaf een scherm. Maar het is niet nieuw dat we ons moeten zien te verhouden tot het gemak van een scherm, wat het doet met onze spanningsbogen en wat voor effect het heeft op leerlingen. In het rondetafelgesprek viel de duidelijke oproep aan de politiek op: zorg voor duidelijke richtlijnen ten behoeve van het veilige gebruik van kunstmatige intelligentie, zodat leraren, leerlingen en schoolleiding deze technologie verantwoord kunnen toepassen. Het is gebleken dat veel scholen al met AI werken, bijvoorbeeld bij het nakijken van huiswerk of het stimuleren van onderzoek. Alle scholen geven hier op eigen wijze invulling aan. Het CDA is van mening dat, net als bij het advies rond sociale media, het funderend onderwijs gebaat is bij advies en richting. Daarom heb ik de volgende vragen aan de staatssecretaris. Is de staatssecretaris het met het CDA eens dat kinderen in de eerste leerjaren eerst moeten leren rekenen, lezen en schrijven voordat AI als hulpmiddel wordt geïntroduceerd? Dus eerst de basis op orde. Zelf kunnen rekenen, zelf kritisch kunnen nadenken over mogelijke antwoorden. Is de staatssecretaris van mening dat AI überhaupt een plek moet hebben op de basisschool? Het CDA staat daar zeer kritisch tegenover. Vervolgens moeten leerlingen begrijpen wat AI is, hoe het werkt en wat de risico's zijn. Dit is niet alleen een belangrijke opdracht voor leerlingen, maar juist ook voor onderwijsprofessionals. In hoeverre komt dit tot uiting in het kerndoel digitale geletterdheid? Kan de staatssecretaris met betrokken partijen overleggen om duidelijke richtlijnen te bieden voor veilig AI-gebruik in het funderend onderwijs? Welke lessen kunnen we trekken uit andere Europese landen waar de overheid al meer invloed uitoefent op het veilig gebruik van AI in het onderwijs? Anders gezegd: zou de staatssecretaris eens kunnen kijken bij bijvoorbeeld onze buurlanden om te zien hoe zij hiermee omgaan en wat bruikbaar zou zijn voor het Nederlands funderend onderwijs? Voorzitter. Dan de leermiddelen in het speciaal onderwijs. De ACM onderzoekt digitale leermiddelen voor het voortgezet onderwijs, maar ik wil het ook graag hebben over de leermiddelen in het speciaal onderwijs. Hier blijkt dat het lastig is om geschikte lesmethodes te vinden die passen bij de diverse behoeftes van leerlingen. Dat bleek ook uit het NOS-artikel van een tijdje geleden. Dat een zestienjarige met een lesboek van groep drie moet werken is natuurlijk niet passend of motiverend. Door de kleinschaligheid en de uiteenlopende vragen in verband met bijvoorbeeld diverse handicaps of leerproblemen ontstaat er een structureel risico op marktfalen. Dat concludeert de staatssecretaris in haar brief en dat is een stevige conclusie. Lesmethodes moeten in de praktijk aansluiten bij de vraag van leerlingen, juist bij deze kwetsbare groep. Leerlingen in het speciaal onderwijs mogen niet afhankelijk zijn van het wel of niet bestaan van een markt voor hun leermiddelen. Daar ligt volgens mij een verantwoordelijkheid voor de overheid. Wij zouden graag zien dat de staatssecretaris hierin de regie neemt. Daarom heb ik de volgende vragen aan de staatssecretaris. Wordt het gebrek aan geschikte leermiddelen voor speciaal onderwijs meegenomen in het ACM-onderzoek naar digitale leermiddelen? Wat kan de staatssecretaris nog meer doen om het leermiddelenaanbod voor speciaal onderwijs te verbeteren? Is zij bereid met het veld, met de sectorraad en met het speciaal onderwijs een aanbod te ontwikkelen dat beter aansluit? Dank u wel.

Versie 128faa0d27ee6a9a0bcf80747bef618161517527ab54e8742f9e0b5d452856da · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.