Digitalisering, leermiddelen en ondersteuningsstructuur in het funderend onderwijs

Brontekst

Mevrouw Rooderkerk (D66): Dank, voorzitter. Naar aanleiding van het rondetafelgesprek dat wij hier organiseerden over AI in het onderwijs, ontving ik een bericht van een moeder. Haar 6-jarige zoon maakte op school een powerpoint over IJsland en toen zij vroeg naar de bron en of de informatie wel klopte, bleek die rechtstreeks uit AI te komen. "Want dan hoef ik niet meer na te denken", aldus de zoon. Zelf kunnen nadenken is nou juist hetgeen leerlingen op school moeten leren, maar het risico van deze tijd is dat kinderen het denken uitbesteden aan AI. Deze cognitieve offloading vormt een risico voor ons allemaal, maar zeker voor kinderen die de kunst van het kritisch nadenken en formuleren nog onder de knie moeten krijgen. Daarmee raken de ontwikkelingen op het gebied van AI en het onderwijs de kern van het onderwijs in de basisvaardigheden. Vandaag wil ik het daarom over drie zaken hebben: verantwoord AI-gebruik, onafhankelijkheid van big tech en toekomstbestendige leermiddelen. Ik begin met verantwoord AI-gebruik. AI moet deze generatie kinderen slimmer maken en niet dommer. Daarvoor is werk te verzetten, want de ontwikkeling van AI gaat razendsnel. AI is er al en we lopen achter. Allereerst de rol van de leraar. Het is van belang dat leraren toegerust worden om AI pedagogisch en didactisch verantwoord in te zetten. Wanneer versterkt AI het leren en wanneer juist niet? Is de staatssecretaris bereid om, natuurlijk samen met alle organisaties die zich hiermee bezighouden, een richtlijn te ontwikkelen voor het gebruik van AI op de basisschool en te borgen dat leraren hiervoor structureel worden toegerust? Kan zij daarbij onderscheid maken tussen educatieve AI en algemene generatieve AI, zoals ChatGPT? Dat laatste lijkt mij totaal niet zinvol voor leerlingen op de basisschool, zeker niet wanneer ze dat ongebreideld gebruiken. In het coalitieakkoord staat ook veel geld voor de professionalisering van leraren. Kan zij ervoor zorgen dat zij daar gebruik van maken in het kader van digitale vaardigheden? Dan mijn tweede punt: de onafhankelijkheid van big tech. We moeten af van het idee dat elke school het wiel opnieuw moet uitvinden. Nu ontbreekt regie. Zo ontstaan er, zoals iemand mij zei, Googlescholen en Microsoftscholen. Liever zien we, zoals in Frankrijk, duidelijke kaders en een veilig AI-systeem speciaal ontworpen voor het funderend onderwijs, waarin privacy volgens Europese standaarden is geborgd, en waarin didactiek leidend is en niet het verdienmodel van big tech. Dat kan bijvoorbeeld via GPT-NL en edu.nl. Kan de staatssecretaris met deze partijen een strategische visie maken met landelijke kaders voor AI in het onderwijs en kan dit kabinet met NOLAI inzetten op de ontwikkeling van een veilig en publieke edu-AI, die speciaal ontworpen is voor het onderwijs? Kan zij ons daarover informeren? Dan mijn derde punt: toekomstbestendige leermiddelen. Ook digitale leermiddelen en lesboeken horen de leraar namelijk te ondersteunen in plaats van in de weg te zitten. Het is daarom goed dat ons voorstel om verplichte digitale licenties en wegwerpboeken af te schaffen, is uitgevoerd. Ook zijn wij blij om te zien dat er door de ACM een onderzoek is ingesteld naar de markt voor schoolboeken. We zien daarnaast dat scholen massaal kiezen voor Neon, een vernieuwende uitgever die leraren zelf schoolboeken laat maken voor, zoals u weet, een fractie van de prijs. Ik vind het ook mooi om te horen dat Neon lesmateriaal maakt voor praktijk- en gespecialiseerd onderwijs, want de toegankelijkheid van lesmateriaal, ook van digitaal lesmateriaal, is nog niet goed geborgd. Mijn vragen zijn als volgt. Hoe gaat de staatssecretaris er verder voor zorgen dat leerlingen in het speciaal onderwijs toegang blijven houden tot passend lesmateriaal? In het coalitieakkoord staat ook het voornemen voor een keurmerk voor lesmethoden. Dat hebben we eerder ook in een Kamermotie gezet en die aangenomen. Wanneer kunnen we dat concreet verwachten? Voorzitter, tot slot. Of het nu gaat om AI of om schoolboeken: ze moeten het onderwijs versterken en niet belemmeren, zodat leerlingen slimmer worden niet dommer. Dank u wel.

Versie 128faa0d27ee6a9a0bcf80747bef618161517527ab54e8742f9e0b5d452856da · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.