NAVO-top

Brontekst

De heer Struijs (50PLUS): Dank, voorzitter. Dank, ministers. Het adagium van 50PLUS luidt: onzekere tijden vragen om een rechte rug. We gaan een end mee met het kabinet, maar we hebben toch een paar zorgen en die wil ik met u delen. Ondanks verwoede pogingen van secretaris-generaal Rutte om Trump te vriend te houden, wordt in toenemende mate duidelijk dat Europa op defensief gebied zijn eigen broek zal moeten ophouden. Op de recente NAVO-bijeenkomst in Brussel onderstreepte minister Hegseth dit nog maar eens door te dreigen een deel van de Amerikaanse bijdrage aan de NAVO in te houden als meeliftende bondgenoten hun defensie-uitgaven niet zouden verhogen. Het aantal Amerikaanse troepen in Europa wordt teruggebracht, evenals de in Europa beschikbare straaljagers, bommenwerpers, langeafstandsraketten, fregatten, een onderzeeër en als een kers op de taart het vliegdekschip. Terwijl we zelf voor onze verdediging in toenemende mate afhankelijk zijn van AI, hebben de VS eerder deze maand de meest geavanceerde versie van Claude geblokkeerd. De toegang tot cruciale technologie kan ons dus elk moment ontzegd worden of open worden gegooid. Wat nog niet zo lang geleden voor velen een doemscenario leek, is inmiddels de waarheid. We kunnen niet meer vertrouwen op onze eigen veiligheidsparaplu. Maar terwijl veel Europese regeringen dit tandenknarsend gadeslaan, biedt het juist kansen, vindt 50PLUS. Zoals het gezegde luidt "laat nooit een goede crisis onbenut", kunnen we juist nu investeren in onze eigen strategische onafhankelijkheid. Voorzitter. De Europese plannen om de Europese defensie te versterken zijn nog vrijblijvend en gaan niet snel genoeg. Verschillende bronnen noemen verschillende aantallen, maar vorig jaar vloeiden nog tientallen procenten van de Europese defensieaanbestedingen naar Amerikaanse en buitenlandse wapensystemen. En op dit vlak is er nog de meeste vooruitgang, want op het gebied van inlichtingen, cyber, communicatie en infrastructuur ligt Europa nog ver achter bij de VS. Zo beschikken Amerikaanse inlichtingendiensten bijvoorbeeld over 247 satellieten en Europa slechts over 49. Daarnaast zijn Amerikaanse spionagesatellieten en surveillancevliegtuigen geavanceerder. Moeten wij hier dan niet volop in blijven investeren? Moeten we dat misschien zelfs wel intensiveren? De recente Defensienota erkent de noodzaak van investeringen in onze digitale capaciteit. Wij zijn daar blij mee. Verder werden vorige week gelukkig een paar moties in deze kamer aangenomen om de Nederlandse investeringen in eigen AI te stimuleren, zodat we onze cyberweerbaarheid weer op peil kunnen brengen. Maar we kunnen die inhaalslag niet alleen maken. Zijn de ministers bereid om harde afspraken te maken met Europese partners over investeringen in Europese AI en cyberinfrastructuur? Een andere zorg is de Straat van Hormuz. Het huidige bestand lijkt niet stabiel te zijn en zelfs als het standhoudt, zouden wij gevraagd kunnen worden om de straat vrij voor scheepvaart te houden door het verwijderen van zeemijnen. Kan de minister ons toezeggen ons goed op de hoogte te houden tijdens het reces, zodat de Kamer snel kan reageren in het geval er een artikel 100-brief naar ons toe komt? Wij zijn natuurlijk bereid om daaraan mee te werken. Als wij aan zo'n missie deelnemen en het conflict weer ontvlamt, is het van belang dat we daar niet in worden meegezogen. Er zijn voldoende scenario's uitgedacht voor dit soort scenario's, maar hebben we ook genoeg mogelijkheden voor de-escalatie en hoeveel invloed hebben we daarop? Tot nu toe hebben Nederland en de EU slechts een achtergrondrol gespeeld in het diplomatieke contact met Iran. Is de minister van BZ het met me eens dat Europa zijn diplomatieke contacten met Iran moet intensiveren om te zorgen dat we zelf ruimte houden voor de-escalatie en we niet afhankelijk worden van anderen? Ten derde. Het conflict in Oekraïne. De oorlog duurt nu al vierenhalf jaar en er is geen zicht op een snelle oplossing. Ondertussen lijden beide zijden grote verliezen en piept en kraakt de Russische economie. Door Oekraïense aanvallen kampt Rusland inmiddels met een brandstoftekort en kunnen automobilisten in bepaalde regio's de tank niet meer volgooien. De druk op Rusland neemt toe, maar een kat in het nauw maakt rare sprongen. Het is dus van belang dat we naar diplomatieke antwoorden en oplossingen blijven zoeken. Is de minister het daarmee eens, hoe moeilijk deze situatie ook is? Poetin heeft gezegd binnenkort weer Amerikaanse onderhandelaars te verwachten, maar wat verwachten de ministers hiervan?

Versie c295cf92ca2cbd343f15a4a661dded214b16accbea9a2844c231c53e3ccea805 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.