NAVO-top

Brontekst

Minister Berendsen: Dank, voorzitter. De heren Van Lanschot en De Groot vroegen naar een eventueel Duits voorstel tijdens de NAVO-top. Zo'n voorstel zien wij met belangstelling tegemoet. Dat zouden wij ook omarmen op het moment dat dat gedaan wordt, maar op dit moment zitten we in de besprekingen naar de NAVO-top toe. Ik kan daar dus nog niet alles over zeggen. Dat moet zich nog een beetje uitkristalliseren richting de top. Wij staan achter dit soort initiatieven, want ook wij vinden dat de steun aan Oekraïne versterkt moet worden. Voorzitter. Ik ben toegekomen aan het blokje Straat van Hormuz. Zo noem ik dat blokje maar even. Ook het Midden-Oosten zit daarin. Ik zeg eerst iets over de diplomatieke kant. De heer Struijs vroeg naar diplomatieke contacten met Iran en naar de inzet van Nederland en Europa op diplomatiek gebied. Vanuit verschillende Europese hoofdsteden is er contact met Iran, dus ook vanuit Den Haag. Ik heb contact gehad met mijn collega. We brengen natuurlijk onze zorgen en onze visie over een eventuele diplomatieke uitweg over. Daar zitten natuurlijk allerlei belangen in, niet alleen vanuit ons, maar ook vanuit Europa. Ik heb regelmatig contact met andere partijen die betrokken zijn bij de onderhandelingen. Ik ben vorige week in Qatar geweest, waar een van de hoofdpersonen zit die meeonderhandelt. Daar halen we informatie op, maar geven we ook onze zorgen mee, bijvoorbeeld over de opening van de Straat van Hormuz. We willen daar gewoon vrijheid van navigatie en geen tolheffing. Ik heb ook nogmaals mijn zorgen overgebracht over wat dit nou uiteindelijk betekent voor de Iraanse bevolking en over of we dat als internationale gemeenschap kunnen blijven zien. Ik heb bijvoorbeeld vandaag nog contact gehad met mijn collega uit Oman, die onderdeel is van: hoe ziet nou het volgende regime in de Straat van Hormuz eruit? We proberen ook daar met onze expertise bij te dragen, binnen de wetgeving wat betreft internationale verdragen die er is, om te kijken hoe je kunt nadenken over de toekomst van de Straat van Hormuz. De heer Struijs vroeg ook naar een update over de Straat van Hormuz en de missie. Die situatie verandert simpelweg met enige regelmaat. Er is nog onvoldoende duidelijkheid om de Kamer te informeren over binnen welke kaders zo'n missie vanuit ons plaats zou kunnen vinden. Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk zijn het militaire planningsproces gestart. Daar zijn wij onderdeel van. In principe staat er dus heel veel gereed om actie te ondernemen, maar de kaders van zo'n missie zijn natuurlijk extreem belangrijk. Die zijn niet alleen belangrijk voor de Kamer, maar zeker ook voor het kabinet en voor de mensen die we daarnaartoe sturen. Dat betekent dus dat wij voorbereid zijn. Tegelijkertijd zijn we nog niet op het moment dat die missie van start kan, want die kaders zijn nog niet duidelijk. Vanzelfsprekend blijven wij de Kamer daarover informeren, ook gedurende het reces, op het moment dat daarover wel ontwikkelingen zijn. Als er daadwerkelijk een missie uit zou moeten varen, dan doorlopen we natuurlijk samen met de Kamer de artikel 100-procedure. Dan heb ik nog een kopje overig. De heer De Roon vroeg naar de suggestie van Trump om F-35's aan Turkije te leveren. Bij ons is formeel geen voornemen van de VS bekend om F-35's te leveren aan Turkije. Om die reden kan ik daar nu verder niet op ingaan. De heer Bolhuis vroeg naar de zorgen over de toegang van Turkse journalisten tot de NAVO-top. Persvrijheid en uitingsvrijheid zijn natuurlijk belangrijk en zijn ook belangrijke waarden in de NAVO. Het is belangrijk dat journalisten goed verslag kunnen doen van de top. Dit hebben wij ook zo aan de NAVO kenbaar gemaakt. De NAVO bespreekt dit ook met Turkije, zoals ook de woordvoerder van de NAVO al heeft aangegeven. De rechtsstaat, persvrijheid et cetera zijn in de bilaterale contacten die wij met Turkije hebben steeds onderdeel van gesprek. De heer De Roon vroeg in het verlengde daarvan naar de rechtsstaat van Turkije en eventuele censuur, ook in relatie tot het NAVO-bondgenootschap. Laat mij vooropstellen dat Turkije onmisbaar is binnen de NAVO. Turkije is een belangrijke bondgenoot en heeft een strategische ligging. Na de VS heeft Turkije het grootste leger binnen de alliantie en het heeft een snelgroeiende defensie-industrie. Bovendien is Turkije binnen de NAVO een partner in de steun aan Oekraïne. We hebben inderdaad zorgen over de rechtsstaat. In een bilaterale dialoog met Turkije leg ik die zorgen ook op tafel. We zijn natuurlijk ook onderdeel van een dialoog van de Europese Unie met Turkije in het kader van het kandidaat-lidmaatschap van de Europese Unie en de zorgen die daarover leven.

Versie c295cf92ca2cbd343f15a4a661dded214b16accbea9a2844c231c53e3ccea805 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.