Innovatie

De heer Clemminck (JA21): Zeker. Overigens gebruikte ik het woord "sexy" niet in mijn bijdrage; dat was mijn collega. Het lijkt op elkaar; dat is helemaal niet erg. Zeker, risico's zijn er. Dat betekent dat er ook gefaald mag worden. Daar heeft u zeker gelijk in. De vraag is wel: ben je snel genoeg om dat te herkennen en eventueel door te schakelen? Dat is het belangrijkste. Maar ja, risico's mogen er zijn. En ja, dan kunnen er ook mislukkingen zijn, zeker bij innovatiebeleid. Dat is niet erg. Voorzitter. Ik ga door met mijn betoog. JA21 wil bovendien expliciet weten of het kabinet bereid is thematische quota uit te sluiten, dus geen verplichte percentages voor bijvoorbeeld vergroening of andere politieke voorkeuren. Dat heeft te maken met mijn introductie: het gaat om de uitkomsten en niet om wat je aan de voorkant aan voorwaarden stelt. Voorzitter. Dan NADI, het Nederlandse ARPA-model. Dat kan zeker interessant zijn, juist omdat het Nederlandse innovatiesysteem vaak wat traag, te voorzichtig en te versnipperd is. We zijn goed in praten, pijlers en evalueren, maar disruptieve innovatie vraagt soms om iets anders: technische expertise, duidelijke missies, hoge risicotolerantie en snelheid om te kunnen reageren. ARPA werkt alleen als programmamanagers echt mandaat krijgen. Zij moeten projecten kunnen starten en bijsturen, en ook durven stoppen als dat nodig is, niet na drie jaar of pas als we bestuurlijk met elkaar een overleg hebben gehad. Daarom de vraag aan de minister: krijgen de programmamanagers van NADI straks daadwerkelijk de bevoegdheid om keuzes te maken en snel te reageren? Kunnen ze bijvoorbeeld een project stopzetten als dat nodig is? Hoe voorkomt de minister dat bestaande belangenclubs en andere overlegtafels de agenda te veel gaan bepalen? Voorzitter. De stukken laten telkens hetzelfde patroon zien. De Wbso werkt relatief goed, omdat hij voorspelbaar, generiek en laagdrempelig is. Overigens, als tijdelijke vervanger vond ik het ook wel leuk om eens een keer een Nederlandse afkorting tegen te komen in de beleidsstukken. Het SBIR-instrument daarentegen stimuleerde wel innovatie bij bedrijven, maar leidde tot weinig daadwerkelijke inkoop en productintroducties. Het Groeifonds liep vast in uitvoeringscapaciteit, staatssteuntoetsen en bestuurlijke traagheid. Bij de defensie-industrie zien we juist dat bedrijven willen opschalen, maar worden geremd door onzekere orders, trage aanbesteding, arbeidsmarktkrapte en financieringsknelpunten. Dat is de kern. Nederland heeft niet meer beleidstaal nodig, Nederland heeft uitvoering, snelheid en ja, ook soms wat risico's nodig. Bij defensie zien we dat extra scherp. De Nederlandse defensie- en veiligheidsgerelateerde technologische industrieën groeien hard, volgens mij van 1.000 naar 1.500 bedrijven. De omzet stijgt en het aantal bedrijven neemt toe, vooral bij intelligente systemen, drones, sensoren en hightech. Maar als wij willen dat deze bedrijven hier blijven, hierin opschalen en hier produceren, dan moet de overheid duidelijker, sneller en betrouwbaarder inkopen. Voorzitter, ik rond af. JA21 steunt het innovatiebeleid wanneer het bijdraagt aan economische groei en het verdienmodel, de productiviteit en de technologische voorsprong in de nationale weerbaarheid van Nederland. Maar we zullen scherp zijn op de politieke sturing, de quota's, de subsidieafhankelijkheid en eventuele bureaucratische constructies. De vraag aan deze minister is simpel. Durft de minister te kiezen voor innovatiebeleid dat niet draait om Haagse wensen, maar om de kracht van ons verdienmodel? Durft de minister te kiezen voor rendement, private cofinanciering, technologie, excellentie en uitvoering op afstand van de politiek? Alleen dan bouwen we aan een economie die niet alleen afhankelijker wordt, maar juist sterker wordt. Dank u wel, voorzitter.