Integratie en maatschappelijke samenhang (beleidsartikel 13 van de begroting SZW 2025)

De heer Bamenga (D66): Dank u wel, voorzitter. Vandaag denk ik aan Lucky. Lucky ken ik al vijftien jaar. Hij is gevlucht voor oorlog en geweld. In Nigeria was hij advocaat, maar eenmaal in Nederland liep hij tegen allerlei barrières op om zijn vak uit te oefenen, barrières op het gebied van taal, procedures, acceptatie en diploma-erkenning. Daarom werd hij schoonmaker bij een schoonmaakbedrijf. We troffen elkaar daar als collega's. Dat was voor mij een zomerbaantje. We hadden mooie en soms pijnlijke gesprekken. Hij deelde zijn dromen met mij. Hij wilde iets met zijn beroep doen, maar al die obstakels maakten het onmogelijk. Zijn talenten werden niet gezien en hij kreeg geen kans om iets met zijn expertise te doen. Omdat ik zelf een aantal van die barrières had overwonnen, herkende ik zijn uitdagingen. Ik besloot om met hem mee te kijken om te bezien hoe hij zijn dromen kon waarmaken. We spraken af in de bibliotheek in Eindhoven, keken samen naar de regelingen en maakten een plan. In de periode daarna is hij met dit plan aan de slag gegaan en hadden we af en toe contact. Ik gaf hem bijles over het rechtssysteem, zodat hij succesvol zijn toelatingsexamen kon afronden. Later is hij toegelaten tot de opleiding rechten en is hij advocaat geworden. Ik deel dit verhaal van Lucky omdat hier een aantal lessen in zitten. Voor een succesvolle integratie hebben we minimaal vier dingen nodig: 1. talenten zien, 2. kansen bieden, 3. obstakels wegnemen en 4. een platform bieden om doorontwikkeling te stimuleren. Ik weet dat omdat ik dat zelf ook nodig heb gehad om te komen waar ik nu ben. Op mijn achtste ben ik naar Nederland gekomen. Ik heb gestapeld van mavo, mbo, hbo naar de universiteit. Vanaf het asielzoekerscentrum tot aan de universiteit en zelfs nu zijn er mensen geweest in mijn leven die mijn talenten hebben gezien, die mij kansen hebben geboden, die mij hebben geholpen om obstakels weg te nemen. Er zijn mensen geweest die mij een platform hebben geboden om mij verder te ontwikkelen. Ik zie het daarom als mijn taak, maar ook als onze taak als commissie en als Kamer, om ervoor te zorgen dat wij talenten in Nederland niet onbenut laten. Pas als we dat doen, winnen we allemaal: de nieuwkomer en de samenleving. Zo maken we collectief werk van integratie. Integratie begint bij de herkenning en erkenning van de meerwaarde van mensen. Daarvoor is verbinding noodzakelijk. Integratie gaat over de wisselwerking van kansen bieden en kansen grijpen. Integratie gaat ook over het respecteren van gedeelde waarden en leren omgaan met verschillen. Met die verbinding is het de afgelopen weken misgegaan, alsook met het respecteren van gedeelde waarden. Met de omgang met verschillen is het misgegaan. De gebeurtenissen in Amsterdam zijn verschrikkelijk en verwerpelijk. Dit hoort niet in Nederland. Dit hoort niet in de wereld. Dit moeten we nooit accepteren. Daarnaast is het ook misgegaan met hoe hierop is gereageerd door de politiek. Terwijl politie en justitie tot kalmte maanden en vroegen om een verbindende toon, gooiden Haagse politici olie op het vuur in plaats van water. Er is door de politiek gesproken over terreurdaden, over mensen het land uitknikkeren en de Nederlandse nationaliteit afpakken. Ik vind het een dieptepunt dat er op zo'n kwetsbaar moment, voordat alle informatie over de escalatie bekend is, door sommige politici meteen voor gekozen is om te verdelen in plaats van te verbinden en dan ook nog eens een integratiecrisis uit te roepen. Besef: mensen zijn gereduceerd tot hun etniciteit! Hele groepen zijn weggezet als niet-geïntegreerd, terwijl velen hier geboren zijn, net als hun ouders en soms ook hun grootouders. Voorzitter. Woorden doen ertoe. Het maakt uit hoe kabinetsleden zich uitlaten voor en achter de schermen. Het maakt uit welke woorden ze kiezen en welke kwalificaties ze geven aan escalaties en gebeurtenissen. Het discours van de politiek wordt namelijk overgenomen in de samenleving.