Integratie en maatschappelijke samenhang (beleidsartikel 13 begroting SZW)

Brontekst

De heer Ergin (DENK): Voorzitter, dank u wel. Nogmaals dank aan de commissie voor de coulance. De stofwolken van het rampzalige integratiebeleid van Schoof zijn nog niet neergedaald, maar één ding is duidelijk: het politieke debat over zogenaamde integratie is de afgelopen jaren feller geworden. Het is volledig ontspoord. Steeds vaker worden mensen met een migratieachtergrond neergezet als probleem. We hebben het vandaag nog in het debat kunnen zien. Zelfs het idee om paspoorten van Nederlanders af te pakken, is opeens onderdeel geworden van het debat over integratie. Nog nooit zijn groepen Nederlanders zo massaal gedemoniseerd. De schade die het vorige kabinet heeft aangericht, het wantrouwen, het stigmatiseren en demoniseren, is enorm. Moslimjongeren en Nederlanders met een migratieachtergrond zijn door de PVV en de VVD gereduceerd tot een zogenaamd integratieprobleem. Daarom begin ik met een eenvoudige vraag aan de minister. Heeft Nederland volgens het huidige kabinet een integratiecrisis? Gelukkig gaat het niet lang meer duren voordat de politiek tot een belangrijk inzicht gaat komen, namelijk dat de term "integratie" niet meer van deze tijd is. Dat het een oeroude discussie is, iets van de jaren negentig. Want wat gebeurt er als we blijven praten over integratie? Dan blijven we groepen Nederlanders apart zetten. Dan blijven we groepen mensen langs een meetlat leggen. Alsof sommige Nederlanders eerst moeten bewijzen dat ze erbij horen. Dat is politiek van wantrouwen. Helaas lezen we in het coalitieakkoord dat wantrouwen ook terug. Integratie wordt steeds maar weer vernauwd tot veiligheidsthema's, met steeds weer hetzelfde uitgangspunt: mensen met een migratieachtergrond worden bekeken als een probleem dat opgelost moet worden. De samenleving is echter allang verder. Nederland is super divers en die diversiteit groeit alleen maar. Voor sommige partijen is dat reden om angstverhalen en complottheorieën te verspreiden. Maar of deze partijen nu hoog of laag springen, de toekomst van Nederland is een toekomst zonder hokjesdenken, een toekomst waarin mensen niet meer door een integratiehoepel hoeven te springen. Dat is namelijk wat de politiek er jarenlang van heeft gemaakt: integratie als een hoepel. Mensen moesten erdoorheen springen om te bewijzen dat ze deugen, dat ze er mogen zijn en dat ze Nederlander kunnen zijn. Elke keer als ze erdoorheen sprongen, verzon de politiek weer een nieuwe hoepel. Eerst zei men dat mensen met een migratieachtergrond niet willen studeren. Ik zou zeggen: ga eens langs de mbo's, de hogescholen en de universiteiten. Het barst er van de diversiteit. Daarna zei men dat deze mensen niet willen werken. Inmiddels weten we dat ondernemers met een migratieachtergrond jaarlijks 90 miljard euro bijdragen aan onze Nederlandse economie. 90 miljard euro! Toen was het verwijt dat Nederlanders met een migratieachtergrond leven in parallelle samenlevingen. Wat bleek uit onderzoek in 2024? Dat het juist Nederlanders zonder migratieachtergrond zijn, die vaak het minste contact hebben met andere groepen. Dan is er nog de racistische theorie dat mensen met een migratieachtergrond crimineler zouden zijn. Ook dat klopt simpelweg niet. Criminaliteit heeft niets, maar dan ook niets te maken met religie, afkomst of huidskleur. Het heeft te maken met persoonlijke omstandigheden en met de sociaaleconomische positie van iemand. Nederlanders met een migratieachtergrond doorbreken iedere hoepel. Ze blinken uit in ondernemerschap, ze vertegenwoordigen Nederland in internationale topsport, ze staan voor de klas, ze werken in de bouw en ze zorgen voor mensen die zorg nodig hebben. Hun boodschap is duidelijk: wij zijn hier, wij blijven hier en Nederland is van ons allemaal. Maar er is wel degelijk een probleem in Nederland. Dat probleem heet "integratieparadox". Het betekent simpelweg: hoe beter mensen meedoen en een bijdrage leveren, hoe hoger ze bijvoorbeeld in het bedrijfsleven opklimmen, hoe vaker ze merken dat anderen hen nog steeds als buitenstaander zien. Stel je voor, je studeert, je werkt en je betaalt belasting. Toch krijg je steeds de vraag: waar kom je eigenlijk echt vandaan? Het probleem is dus niet de integratie, maar het probleem is de acceptatie. Daarom heeft mijn fractie vorige week een initiatiefwetsvoorstel aangekondigd om ervoor te zorgen dat mensen bij het zoeken en het solliciteren naar een baan gelijke kansen krijgen, dat werkgevers verantwoordelijk worden voor een eerlijke sollicitatieprocedure en dat de Arbeidsinspectie ook kan meekijken. Voorzitter. Dan kom ik bij de actieagenda. Die is door het vorige kabinet opgesteld. Het onderwerp "integratieparadox" werd daarin volledig genegeerd. Daarom vraag ik deze minister: erkent hij de integratieparadox en gaat hij die meenemen in het herijken van zijn agenda? Dit onderwerp is door het vorige kabinet eigenlijk vakkundig weggepoetst. Dan weer terug naar het acceptatieprobleem. Dat is het echte probleem in Nederland. Het bereikt een toppunt tijdens de maand ramadan. Ook vandaag horen we weer: Nederland islamiseert. Weer anderen zeggen: de scheiding tussen kerk en staat verdwijnt, als er opeens ramadanverlichting ergens in een winkelstraat hangt. Als gemeenten, maatschappelijke organisaties maar ook overheidsorganisaties een iftar organiseren, is Nederland opeens te klein. O wee als er een politieagent aanschuift om kennis te maken met mensen, om ervaringen op te doen, om te luisteren naar welke signalen er zijn. Dan is Nederland te klein. Bij alle andere feestdagen, of die nou christelijk zijn of joods of geen religieuze grondslag hebben, zien we dit niet gebeuren. Die dubbele standaard waar we tegenaan lopen, is het echte probleem van dit land. We zagen het vorige week nog. Helaas deed de minister daar ook een beetje aan mee. We zagen het zoveelste onderzoek naar moslimdiscriminatie. We kunnen deze zaal vullen met onderzoeken naar moslimdiscriminatie. In plaats van dat het debat in de Tweede Kamer gaat over de vraag wat we met de conclusies gaan doen, wat we gaan veranderen en wat we concreet gaan doen om te zorgen dat moslimdiscriminatie wordt verbannen, hebben we hier altijd discussies over de boodschapper. Bij het nationale moslimonderzoek ging het opeens over de onderzoeksmethode, over hoeveel mensen er werden ondervraagd. Vorige week ging het erom dat een islamitische stichting had meebetaald aan het onderzoek. Het is toch logisch dat je als islamitische organisatie die zich zorgen maakt over moslimdiscriminatie, juist op zoek gaat naar een gerenommeerd onderzoeksinstituut, zoals het KIS, en samen onderzoek uitvoert? Van sommige partijen in dit huis begrijp ik het, want zij willen het niet over moslimdiscriminatie hebben. Sterker nog, zij vinden het prima als moslimdiscriminatie plaatsvindt. Het is hun verdienmodel. De haatagenda die de PVV en inmiddels ook JA21 uitrollen, is een verdienmodel geworden. Maar wat ik niet begrijp, is dat de minister niet gewoon zei: ja, moslimdiscriminatie is een serieus probleem en we gaan daar werk van maken; dit kabinet gaat daarmee aan de slag. In plaats daarvan zagen we in alle kranten en in alle communicatie dat de minister vraagtekens zette bij de procedure, bij hoe het allemaal is gegaan. Er moest weer een accountant naar kijken en er moest gekeken worden naar de integriteitsregels. Waarom is het nou zo moeilijk om te zeggen: dit onderzoek bewijst dat we een probleem hebben met moslimdiscriminatie en we gaan hier serieus werk van maken? Graag een reactie van de minister hierop. Mij bekruipt het gevoel dat opnieuw een onderzoek over moslimdiscriminatie in een la gaat verdwijnen. Dan over het coalitieakkoord. Ik zei al eerder dat we in de integratieparagraaf met name zien dat integratie wordt gekoppeld aan veiligheidsvraagstukken. Het gaat over buitenlandse inmenging, over financiering van moskeeën, toezicht op informeel onderwijs, radicalisering, spanningen binnen gemeenschappen. Het beleid lijkt primair gericht te zijn op het plaatsen van mensen met een migratieachtergrond in het verdachtenbankje. Ik ben echt benieuwd hoe de nieuwe minister hier in zijn eerste debat naar kijkt. Kijkt hij veel breder naar het vraagstuk dat hij integratie noemt? Als het aan mij ligt, is de integratie voorbij. Het is mooi geweest. We hebben het al 50 jaar over integratie. Mensen die hier geboren en getogen zijn, hoeven niet meer te integreren. Ik ben benieuwd hoe de minister kijkt naar het beleid waarbij continu integratie wordt geplaatst in de hoek van wantrouwen richting mensen met een migratieachtergrond. Dan heb ik gelijk een vraag over staatstoezicht bij weekendscholen, want ook dat wordt gepresenteerd als een activiteit die de integratie zou bevorderen, namelijk het wetsvoorstel Toezicht informeel onderwijs. Ik ben benieuwd wat de minister gaat doen met het wetsvoorstel dat inmiddels al langs de internetconsultatie is geweest en klaarligt. Wordt dit wetsvoorstel ingediend of gaat de minister dat wetsvoorstel in samenspraak met OCW wijzigen? Het volgende punt gaat over de versterkte gebedsoproepen. "Versterkte gebedsoproepen" klinkt zo technisch, alsof het een discussie is over welk merk speakers we moeten gebruiken, maar we weten allemaal dat dit over de islamitische gebedsoproep gaat, de azan. Het vorige kabinet heeft daar een onderzoek naar uitgevoerd. Er is een nulmeting uitgevoerd. Ik heb er snel naar gekeken en die nulmeting zegt eigenlijk dat de meeste gemeenten — volgens mij meer dan 90% — helemaal geen knelpunten ervaren. Sterker nog, in de nulmeting hebben gemeenten aangegeven helemaal geen behoefte te hebben aan extra regels. In mijn woorden zegt het kabinet dat de islamitische gebedsoproep aan banden moet worden gelegd. Het vorige kabinet formuleerde dat als "extra nadere regels ten aanzien van versterkte gebedsoproepen". Ik ben benieuwd wat dit kabinet daarmee gaat doen. Gaat dit kabinet verder waar het vorige kabinet is gebleven door extra maatregelen in te voeren en de gebedsoproepen aan banden te leggen? Of accepteert de minister op basis van deze nulmeting dat het probleem dat in dit huis en door het vorige kabinet werd gesuggereerd, gewoonweg niet bestaat? Voorzitter. Ik kom op de motie-Becker. Opvallend genoeg reageert de minister in zijn brief op bijna alle moties die wij in het vorige WGO, en in de debatten daarna, hebben ingediend. Over één specifieke motie, die tot veel zorgen en commotie in het land leidt, wordt echter helemaal niks gezegd. Dat is de motie-Becker waarin de VVD vroeg om de religieuze en culturele opvattingen van Nederlanders met een migratieachtergrond te volgen, te registreren en daar onderzoek naar te doen. Ik typeerde dit destijds als een soort VVD-gedachtenpolitie. Ik heb een vraag aan deze kersverse minister, die aan de slag wil gaan met maatschappelijke samenhang en de samenleving in dit land. Gaat hij die motie daadwerkelijk uitvoeren? Of zegt hij: we blijven natuurlijk SIM-onderzoeken doen, maar gaan niet specifiek registreren wat mensen met een migratieachtergrond vinden van weet ik veel welk onderwerp dan ook? Ik sluit af. Ik zeg tegen alle collega's hier in de zaal die de afgelopen twee, drie uur de islam hebben geproblematiseerd en hebben gedaan alsof Nederland islamiseert, alsof Nederland uit onze handen glipt: kijk naar de Kanaalstraat in Utrecht, kijk naar de Zwart Janstraat in Rotterdam, kijk naar de Schilderswijk in Den Haag, kijk naar Plein '40-'45 in Amsterdam. Daar zie je de echte verandering in Nederland. Je ziet niet dat Nederland islamiseert, maar dat onze samenleving verandert. Je ziet dat moslims en niet-moslims, dat mensen met en zonder migratieachtergrond elkaar opzoeken. Daar zie je dat mensen met elkaar samenleven, samenwerken en samen bouwen aan een wijk, en samen bouwen aan een toekomst. Dat is de toekomst van Nederland. En dat Nederland zegt heel duidelijk: we zijn hier, we blijven hier en Nederland is van ons allemaal. Dank u wel.

Versie 6b7c262e8601fbf159cc9c3d8880318e514a8e6b0eb3cf3bac72674e8a8bb347 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.