Publieke gezondheidszorg

Mevrouw Hertzberger (NSC): Voorzitter. Het gaat helaas niet goed met de publieke gezondheid in Nederland, ziet ook mijn fractie, Nieuw Sociaal Contract. Het gaat niet goed met preventie. Alle seinen staan op rood: het vertrouwen in vaccinatie neemt af, het condoomgebruik neemt af en anticonceptie neemt af, met ongewenste zwangerschappen en soa's tot gevolg. En van wie aan het bevolkingsonderzoek meedoet, worden de data gejat. Van bijna 1 miljoen Nederlanders werd zeer, zeer gevoelige informatie, met naam, toenaam en bsn, gestolen. Dat is zeer ernstig voor de veiligheid van onze persoonsgegevens en medische gegevens en voor het vertrouwen in het bevolkingsonderzoek, dat toch een kernpunt van preventie is in Nederland. Mijn fractie, Nieuw Sociaal Contract, zal blijven hameren op die dataveiligheid. Dat hebben we vanaf dag één op de kaart gezet. De informatie over de betaalbaarheid van medische labs is tot nu toe te summier, te generiek en het duurt te lang. Bovendien is de informatie tegenstrijdig. We zijn nu meer dan twee maanden verder, en vijf weken nadat het bekend werd. Dit onderzoek is ooit aanbesteed aan een laboratorium. Bij zo'n aanbesteding dingen een heleboel labs mee. Welke eisen worden dan gesteld aan dataminimalisatie? Hoe wordt er gecontracteerd? Hoe kan het dat het bij zo'n grote speler, Eurofins, die zo veel laboratoria heeft opgekocht, zo slecht gesteld is met de veiligheid? Hoe speelt schaalvergroting in de sector hierin een rol? Want alle kleine labjes van een heleboel GGD's zijn ook opgekocht door dit soort grote buitenlandse spelers. Wat zijn de harde voorwaarden om de gegevens van honderdduizenden Nederlanders te mogen verwerken? In hoeverre hebben wij toegestaan dat deze megatestfabrieken bezuinigen op veiligheid? Want dat is natuurlijk gewoon een kostenpost. Een heleboel Nederlanders die vandaag een uitnodiging voor een bevolkingsonderzoek krijgen, zullen daar wel twee keer over nadenken: zijn mijn data veilig? Ook ik kreeg een brief: "Geachte mevrouw Hertzberger". En dan kom ik op de tegenstrijdigheid, want de politicus kreeg een andere brief dan de burger. "Als u vanaf nu meedoet aan het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker, is dat veilig, want de testen en uitstrijkjes gaan nu naar de andere twee laboratoria waar wij mee samenwerken". Ook staat in de brief dat het borstkankeronderzoek en het darmkankeronderzoek veilig zijn, omdat het vanaf nu naar die andere laboratoria gaat. Hoe weten wij zo zeker dat het veilig is? Want tegelijkertijd lezen wij in de antwoorden op schriftelijke vragen dat het helemaal niet zeker is, omdat de checks nog worden uitgevoerd. Die twee dingen kunnen niet tegelijkertijd waar zijn. Het vertrouwen in en de deelname aan het bevolkingsonderzoek staan hier op het spel. Wij willen hier echt antwoorden op; Nederland wil hier antwoorden op; het gaat om honderdduizenden vrouwen. Een samenleving die op preventie wil inzetten, kan zich dit soort datacatastrofes niet permitteren. Voorzitter. Voor preventie zijn vertrouwen, goede informatie, eerlijke informatie en steun nodig. Mijn fractie ziet op veel plekken in de publieke gezondheid de littekens en de sporen die corona heeft nagelaten. We zien dat steeds minder ouders hun kinderen laten vaccineren. We zien dat andere partijen, zoals de VVD, zoeken naar nieuwe manieren van dwang en drang en het verder buitensluiten van burgers die aarzelend of wantrouwend zijn. Wíj zoeken naar manieren om het vertrouwen te herstellen. We zien dat het Rijksvaccinatieprogramma steeds verder wordt uitgebreid, tot een programma van zeventien prikken tegen twaalf ziekten, inmiddels.