Ruimtelijke ordening

Minister Keijzer: Ik kan niet concreet op Zoetermeer ingaan. Daar ben ik gewoon niet op voorbereid, dus dat ga ik niet doen. Maar in zijn algemeenheid denk ik dat wij de keuze niet hebben om van al die plekken waar een weg ligt, een natuurgebied, een oefenterrein — noem ze maar op — te zeggen dat daar dus niks kan. Dan wordt de zoekruimte elke keer weer wat kleiner. Het is echt een weging en die moeten we met elkaar gaan doen. Dat zijn soms best lastige discussies en moeilijke besluiten, maar we moeten het wel met elkaar doen. Voorzitter, de grond. Het toenmalige ministerie van LNV heeft de Nationale Grondbank opgericht. Het ging specifiek over de urgente opgaven in het landelijk gebied. Met deze grondbank kan het Rijk in afstemming met medeoverheden minnelijk gronden verwerven en die vervolgens beschikbaar stellen om grondmobiliteit te vergroten in het landelijk gebied. Daarmee helpt het om ruimtelijke puzzels te leggen, zodat alle functies weer een plek kunnen krijgen. De Nationale Grondbank is operationeel sinds januari 2023. Deze kan op verzoek van provincies gronden aankopen van agrariërs die deelnemen aan een beëindigingsregeling en vrijwillig hun grond willen verkopen. Onder voorwaarden kan de Nationale Grondbank incidenteel ook daar waar dat wenselijk is grotere delen of zelfs hele agrarische bedrijven opkopen, mits deze locaties geschikt zijn als alternatieve locaties voor agrarische ondernemers die willen verplaatsen. Gesprekken over aankoop en afstemming met alle betrokkenen kosten tijd, maar recent heeft een eerste aankoop door de Nationale Grondbank plaatsgevonden. Er lopen op dit moment nog diverse gesprekken. Het Rijksvastgoedbedrijf, waar ik ook verantwoordelijk voor ben, doet in opdracht van LVVN de uitvoering van deze Nationale Grondbank. Ik denk trouwens dat het goed is om je voor te stellen — daar is trouwens nog onderlinge discussie over geweest — dat 70% van de woningbouwopgave binnenstedelijk is geprojecteerd: moeilijke locaties, dure locaties, dus het kan heel vaak eigenlijk niet zonder subsidie erbij. Als jij de overige 30% van de opgave projecteert op landelijk gebied, heb je 0,5% van de landbouwgronden nodig. Ook hier geldt dus: laten we stoppen met het tegenover elkaar te zetten, want dat is niet nodig. Kan betaalbare grond worden ingezet als effectief middel voor gemeenten om meer of snelle woningbouw mogelijk te maken? Grond is vaak duur. Dat is natuurlijk een van de knelpunten. Het zit als zodanig natuurlijk in de exploitatieberekening van locaties. Gemeenten kunnen een voorkeursrecht vestigen om prijsstijging en speculatie te voorkomen. Daarom ben ik wat voorzichtig met kaartjes. Ik weet niet meer wie van u aan mij vroeg of ik een kaartje durfde te presenteren. Het was mevrouw Heite. Aan lef ontbreekt het mij nooit, maar is het verstandig? Ook hiervoor geldt dat op het moment dat je dat doet, dat natuurlijk consequenties heeft. Dat doe ik natuurlijk alleen als ik daarover afspraken gemaakt heb. Dan de vraag om de prijs van grond meer in lijn brengen met het gewenste woningbouwprogramma. In het volgende kwartaal kom ik met een richtlijn voor taxatie van te ontwikkelen grond. Daarnaast neem ik maatregelen zodat er beter rekening kan worden gehouden met noodzakelijke publieke investeringen en realistische opbrengsten van gewenste woningbouwprogramma's. Daarnaast ben ik uiteraard aan het kijken naar de planbatenheffing — die zit ook in het hoofdlijnenakkoord — of een vergelijkbaar systeem om te kijken hoe dat kan bijdragen aan de plannen voor de onrendabele toppen in het gebied of de ontsluiting van die gebieden, want het is daarvoor bedoeld en niet voor het dekken van gaten in de gemeentelijke begroting. Dat is tegelijkertijd het ingewikkelde daaraan, want gemeenteraden hebben uiteraard net als u het budgetrecht. Mevrouw Beckerman heeft nog gevraagd naar een sociale grondprijs voor corporaties. Ik heb onderzoek gedaan naar de obstakels die woningcorporaties tegenkomen bij het aankopen van grond en naar beleidsopties om daar wat aan te doen. Dat onderzoek heeft u voor de zomer gehad. In het onderzoek is ook aandacht voor de mogelijkheid van één transparante en echt betaalbare sociale grondprijs voor woningcorporaties. Ik heb nu een onderzoek uitstaan om verder te onderzoeken of je eenduidigheid in grondprijzen voor sociale huur kunt vaststellen, want het is nogal afhankelijk van welk deel van Nederland het is en van wat er verder allemaal nodig is en bedacht wordt. Planbatenheffing klinkt logisch, maar dat geldt natuurlijk alleen als er een baat is van het plan. Als jij twee derde betaalbaar en een derde sociaal wil - je hebt daar al geld voor nodig om dat überhaupt rond te rekenen - dan heb je eigenlijk geen surplus op dat gebied om ook nog eens een planbatenbelasting op te leggen. Eigenlijk maak je daar de businesscase nog meer negatief van. Dit zijn allemaal afwegingen die we uiteindelijk met elkaar moeten maken op het moment dat we die discussie met elkaar gaan voeren in de Kamer. Voorzitter, dan kom ik bij bouwen.