Douane

Brontekst

Staatssecretaris Achahbar: Dan kom ik bij het lid Heite van NSC. Haar vraag is of ik bij de onderhandelingen over de hervormingen van de douane-unie ook de noodzaak zie om douanewetgeving te hervormen, en of ik een update kan geven. Deze update is ook redelijk uitgebreid. In mei 2023 heeft de Europese Commissie voorstellen gepubliceerd voor de hervorming van de douane-unie. De Kamer is hierover geïnformeerd door middel van een BNC-fiche. Er zijn drie belangrijke wijzigingen ten opzichte van het huidige douanewetboek. Ten eerste wordt bij de in- en uitvoer niet langer gewerkt met aangifte, maar wordt er gebruikgemaakt van uitgebreide data die samenkomen in een zogenaamde datahub. Ten tweede wordt een douaneagentschap opgericht en ten derde wordt de vrijstelling van invoerrechten voor goederen onder €150 afgeschaft. Er vinden nu in Brussel langdurige onderhandelingen plaats. Bij de lidstaten is er een breed draagvlak voor de hervorming, want het huidige douanewetboek van de Unie voldoet in de huidige tijd niet meer. Tegelijkertijd zijn er ook veel vragen over de specifieke uitwerking van de voorstellen van de Commissie. The devil is in the detail; volgens mij hebben we dat de afgelopen tijd vaker gehoord. De verwachting is dat op zijn vroegst aan het eind van het Poolse voorzitterschap, dus in de eerste helft van 2025, een Raadscompromis wordt bereikt. Vervolgens kan gestart worden met de triloog, waarbij de Europese Commissie, het Europees Parlement en de voorzitter van de Raad om de tafel gaan om aan de hand van de geamendeerde voorstellen te spreken over de definitieve tekst van de verordening. Dit wordt waarschijnlijk op z'n vroegst eind 2025 afgerond. De wijzigingen zullen vervolgens gefaseerd worden ingevoerd tussen 2028 en 2038. Binnen Nederland overleggen we intensief en ook constructief met het bedrijfsleven. Het is belangrijk om de wensen en zorgen van het bedrijfsleven te kennen, en om de impact van de wettelijke bepalingen goed te kunnen inschatten. Dan kom ik bij de beantwoording van de vragen van het lid Maatoug van GroenLinks-PvdA. Haar vraag is hoe het staat met de hervorming en de vorming van de EU-datahub. Hoe zitten andere lidstaten daarin? En loopt Nederland voorop? De onderhandelingen over de hervorming van de douane-unie vorderen gestaag. Gelet op het belang van het onderwerp is het belangrijk dat het proces zorgvuldig verloopt. De datahub is bij uitstek een onderwerp waar nog veel onduidelijkheid over is. Alle lidstaten, waaronder Nederland, hebben hier nog veel vragen over. In het voorstel wordt een nieuwe benadering voor het afhandelen van de douaneformaliteiten gepresenteerd. De douaneaangiften komen te vervallen. Daarvoor in de plaats moeten bedrijven de benodigde data aanleveren. Dit kan door de introductie van een EU-douanedatahub die tegelijk de huidige IT-systemen van de Douane moet vervangen. Met de gegevens wordt een reeks gecentraliseerde elektronische diensten en systemen opgezet. De benadering betreft een nieuwe wijze om informatie te vergaren, verwerken en verbinden, en biedt een nieuwe mogelijkheid om risicoanalyses uit te voeren op EU-niveau. Het kabinet is een groot voorstander van het beter gebruiken van data om processen te vereenvoudigen en waar mogelijk te versnellen, en waardoor het dubbele gebruik van data kan worden voorkomen. Maar dit moet wel met de juiste randvoorwaarden worden vormgegeven. Tijdens de onderhandelingen maak ik mij er hard voor dat de EU douanedatahub zal voldoen aan de hoogste vereisten op het gebied van cyberveiligheid en gegevensbescherming en dat de toegang tot de informatie uitsluitend op een "need to know"-basis kan worden toegestaan. Dan kom ik bij het onderwerp ondermijning, waar ook weerbaarheid en integriteit onder geschaard kunnen worden. Mensen moeten kunnen vertrouwen op een goed functionerende rechtsstaat die hen beschermt tegen criminaliteit. Ondermijning schaadt de rechtsstaat en daarom moeten we die aanpakken. Niet voor niets heeft dit kabinet op dat gebied ook een grote ambitie. Die ambitie raakt ook de Douane, want de ondermijnende criminaliteit drijft voor een groot deel op drugshandel. Douaniers staan in de frontlinie van de strijd om die handel aan te pakken. Zij onderscheppen de drugs aan onze grenzen. Dat is niet eenvoudig, want criminelen vinden steeds nieuwe manieren en worden helaas ook steeds gewelddadiger. We moeten zorgen dat douaniers de beste middelen hebben om hun werk te kunnen doen, dat ze veilig kunnen werken en dat ze ook weerbaar zijn tegen criminele inmenging. Daar kom ik zo ook op terug. We moeten kennis delen en samenwerken met overheidsorganisaties, met private partijen en ook met andere landen. Dat gebeurt binnen de wettelijke kaders. Een belangrijk punt daarbij vind ik ook innovatie, zoals de scanpilot die we uitvoeren samen met België en Brazilië. Waar criminelen steeds weer nieuwe manieren vinden, kunnen wij niet achterblijven en moeten we ze eigenlijk het liefst een paar stappen voor zijn, want alleen op die manier kunnen we een vuist maken tegen de georganiseerde criminaliteit. Wat betreft weerbaarheid en integriteit is het dus heel belangrijk om douaniers te beschermen omdat ze kwetsbaar zijn, omdat ze toegang hebben tot informatie die waardevol is voor criminelen. De Douane heeft de afgelopen jaren maatregelen doorgevoerd om personeel weerbaar te maken tegen criminele inmenging. Een van die maatregelen is bijvoorbeeld dat dit onderwerp aan bod komt in gesprekken met leidinggevenden en bij introductiebijeenkomsten voor nieuwe douaniers. Er is een uitgebreidere vog, een VOG politiegegevens, ook wel VOG P genoemd, ingevoerd voor douaniers in bepaalde functies. We zorgen dat douaniers alleen bij de informatie kunnen die ze echt nodig hebben voor hun taakuitoefening. Dit zijn slechts enkele voorbeelden. We moeten constant alert blijven. Dat is gewaarborgd met een nieuw opgericht Bureau Veiligheid en Integriteit van de Douane. Dan kom ik nu bij de beantwoording. Het lid Rep van de PVV vroeg: wat doet de Douane aan uithalers? Het komt regelmatig voor dat onbevoegde personen een containerterminal binnendringen of zich laten insluiten om goederen uit een container te halen en deze te smokkelen, de zogenaamde uithalers. Het gaat daarbij bijna altijd om verdovende middelen. De Douane zet in nauwe samenwerking met zijn partners uiteenlopende controle- en toezichtsmiddelen in om het uithalen tegen te gaan. Het Team Bijzondere Bijstand, TBB, van de Douane en de Zeehavenpolitie verrichten aanhoudingen van uithalers in onder andere de haven Rotterdam. Het TBB is gespecialiseerd in het detecteren en het vinden van uithalers op en rond het haventerrein. Het team maakt onder andere gebruik van speurhonden en drones met hittebeeldcamera's. Daarnaast surveilleren bewapende toezichtkoppels van de Douane 24 uur per dag op en rond het haventerrein. Verder is er ook toezicht vanaf het water. Zij worden hierbij ondersteund door een cameranetwerk van 309 camera's.

Versie a633233e6b7a48845b00f56fb0b3f8f769a29fd11243a7f8fd5273e7c5792e51 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.