Douane

Brontekst

Staatssecretaris Achahbar: Dan kom ik aan bij de vraag die gesteld is, zowel door het lid Maatoug als door het lid Rep, over de Wet politiegegevens. De ADR heeft inderdaad geoordeeld dat de Douane nog niet voldoet aan de eisen van de Wpg. Ik vind dat ernstig, want de verwerking van gevoelige persoonsgegevens vraagt natuurlijk grote zorgvuldigheid. De Douane werkt aan de hand van het met de Tweede Kamer gedeelde verbeterrapport aan de verbetering van de geconstateerde tekortkomingen. Over het algemeen verloopt de uitvoering van de actiepunten volgens het aangevulde verbeterplan. De inzet is om alle verbetermaatregelen, met uitzondering van de verbeteracties die samenhangen met systeemaanpassingen, in opzet en in bestaan te realiseren voor 2024. Voor het einde van 2024, excuses, want dat kan natuurlijk helemaal niet. Het inrichten van de interne controle en monitoring blijft echter achter op de planning, naast enkele automatiseringsaanpassingen. Hier zal de komende tijd extra aandacht voor zijn. De komende jaren zullen ook jurisprudentie en nieuwe juridische en maatschappelijke inzichten invloed hebben op de lezing van de Wpg-eisen voor organisaties die met boa's werken en daarmee in 2019 onder de Wpg zijn komen te vallen. Daarmee is duidelijk dat het voldoen aan de Wpg een voortdurend vraagstuk blijft. Dan kom ik aan bij de vragen van het lid Van Eijk van de VVD over mkb'ers die oneerlijk worden weggeconcurreerd en hoe ik hier grip op krijg, en over de noodzaak van een stevigere aanpak van fraude. Inderdaad, momenteel zijn pakketten van buiten de EU met een waarde van minder dan €150 vrijgesteld van invoerrechten, omdat de fiscale waarde verwaarloosbaar is. Dit levert een oneerlijk concurrentievoordeel op en is natuurlijk ook fraudegevoelig, dus ik zie dat probleem inderdaad. De grens van €150 is gebaseerd op een Europese verordening. Bij de hervorming van de douanewetgeving heeft de Commissie voorgesteld om deze grens te schrappen. Laat ik vooropstellen dat Nederland voorstander is van de afschaffing van de €150-drempel, aangezien dit leidt tot een beter level playing field tussen e-commerce en de traditionele handel. Maar of dit uiteindelijk zal worden doorgevoerd, is nog niet duidelijk. Aandachtspunt bij de afschaffing van de drempel van €150 is dat er ook voldoende implementatietijd moet zijn, aangezien ons systeem dan opeens veel meer data moet verwerken. Bij de btw was er een soortgelijke grens, van €22, die sinds 1 juli 2021 succesvol is verwijderd. Met de afschaffing van de €150-grens wordt het probleem van de enorme aantallen e-commercezendingen niet kleiner. In samenhang hiermee moeten maatregelen worden genomen die de volumegroei van het aantal aangiften van individuele e-commercezendingen aan consumenten omlaag brengt, bijvoorbeeld door de importeur te bewegen één invoeraangifte van een hoeveelheid goederen, dus een bulkaangifte, te doen. Dat zou de controle van de aangifte kunnen vergemakkelijken, en ook van de daarbij horende goederen. Hierover zijn we in gesprek met de Commissie in het kader van de hervorming van het douanepakket. Dan kom ik aan bij het lid Rep van de PVV, die een vraag heeft gesteld over een passende mate van toezicht in combinatie met privacy. De mate van toezicht wordt bepaald door de risico's, om de capaciteiten van de Douane slim in te zetten. De Douane handhaaft risicogericht en kijkt daarbij naar de mate waarin burgers en bedrijven de regels naleven. Hoe minder goed de regels worden nageleefd, des te strenger wordt de Douane. Dat klinkt allemaal heel logisch. Bij alle handhavingsactiviteiten respecteert de Douane de privacy van de burgers en bedrijven die ze beschermt. Dan kom ik bij de vraag van het lid Maatoug van GroenLinks-PvdA over de Wet politiegegevens. De Douane heeft een vervolg gegeven aan de verbeteracties uit de Wpg-audits, die uitgevoerd zijn door de ADR. Zoals al aan de Tweede Kamer gemeld bij de hercontrole van de Wpg Douane, heeft de Douane een overvol IT-portfolio. Systeemaanpassingen zijn geprioriteerd en worden grotendeels in het eerste kwartaal van 2025 afgerond, maar dit blijft afhankelijk van het uitblijven van onverwachte inslagen op het IT-portfolio. Ik kom bij de vraag van het lid Maatoug over systeemaanpassing en de Wpg. Zij vroeg of het klopt dat, zolang systeemaanpassingen niet zijn gerealiseerd, de overige beheersmaatregelen geen effect kunnen sorteren. Dat is in principe niet het geval. Er moet nog wel gekeken worden naar een situatie die ziet op afhankelijkheden op het terrein van inloggen. Ik kom bij een vraag van het lid Rep van de PVV: hoe zorgt de Douane dat zij voldoende mensen binnenkrijgt? Misschien kan ik gebruikmaken van deze gelegenheid om te zeggen dat er echt fantastisch werk te doen is bij de Douane en dat er echt alleen maar enthousiaste mensen werken, vol passie, om Nederland veilig te houden en te beschermen. Wie weet helpt dit iets. In ieder geval is tot en met augustus van dit jaar 887,6 fte nieuwe medewerkers ingestroomd en ligt de bezettingsgraad op 93,5%. De Douane is gestart met een systeem van continu werven voor bepaalde functies. Er wordt verder gewerkt aan het optimaliseren van de wervingsprocessen. Door continue werving worden het hele jaar door kandidaten geworven. Daarbij worden de juiste kandidaten aangetrokken, met de juiste rollen en vaardigheden. Zij worden direct en gedeeltelijk op de werkvloer opgeleid. In de aanpak wordt aangesloten bij de strategische personeelsplanning. Er is ook een arbeidsmarktstrategie, die gericht is op het bestendigen van de reputatie van de Douane als een aantrekkelijke werkgever. Er wordt ook gewerkt aan zogenoemde doelgroepcampagnes, gericht op specifieke doelgroepen en moeilijk vervulbare vacatures. Ook is er gestart met een stage- en traineebureau. Het lid Maatoug had een vraag over de grote geldstroom. Welke stappen zet de Douane de komende tijd in het kader van het meerjarig verbeterprogramma en hoe staat het daarmee? Er is een implementatieplan voor de veertien beschreven procesketens die het meest raken aan de grote geldstroom. De overige procesketens binnen de Douane worden op identieke wijze beschreven. De implementatie van de overige procesketens krijgt in 2025 vorm conform het eerdere implementatieplan. Dan kom ik bij een vraag van het lid Rep van de PVV over het wetsvoorstel Gegevensverstrekking douane voor uitvoering politie- of toezichtstaken: kan de staatssecretaris aangeven of de streefdatum gehaald wordt? Op 29 augustus is het advies van de Raad van State ontvangen. Wij zijn dit advies nu goed aan het bestuderen en wij verwachten het wetsvoorstel na het doen van enkele kleine aanpassingen naar de Kamer te kunnen sturen. De verwachting is dat dat halverwege oktober zal zijn. Er is nog een vraag van het lid Rep van de PVV: de Douane heeft regelmatig te maken met verstoringen die fors belastend zijn voor de logistiek. Welke maatregelen neemt de Douane om de continuïteit te waarborgen? Sinds februari 2024 loopt de beschikbaarheid van de douanesystemen terug. Het bedrijfsleven ondervindt hier hinder van. De verstoringen zijn divers van aard. Het gaat om verstoringen binnen applicaties die door de Douane zelf worden ontwikkeld, maar ook om infrastructurele problemen in het datacenter van de Belastingdienst. De Douane zet zich er samen met de Belastingdienst voor in om de beschikbaarheid van de systemen te verbeteren. Er is een taskforce opgericht, die een grondige analyse heeft uitgevoerd. Waar mogelijk worden meteen verbeteringen aangebracht. De eerste resultaten laten een verbetering van de beschikbaarheid zien, met name in de nieuwe applicatie DMS en in alle applicaties die daaraan zijn gekoppeld. Daarin zijn omissies gevonden, maar die zijn hersteld. Dan de vraag van het lid Maatoug hoe de taakstelling van invloed is op de Douane. Dat is inderdaad een goede vraag. Primair is de taakstelling bedoeld voor het kerndepartement, dus voor het ministerie. Er wordt wel onderzoek gedaan naar de efficiency en de samenwerking tussen Douane en ministerie. Indien er winst te behalen valt, zal de Douane daaraan bijdragen, maar dit mag niet ten koste gaan van de dienstverlening aan burgers en bedrijven. Dat is de inzet. Dan heeft het lid Maatoug ook nog de vraag gesteld wat de Douane geleerd heeft van de reorganisatie. Ik neem aan dat u doelt op de ontvlechting. Voor de Douane heeft dit goed uitgepakt. We hebben de focus kunnen leggen op zaken die specifiek voor de Douane van belang zijn. De leerervaringen zijn vooral dat we het grondig hebben aangepakt. Een volgende keer zou het misschien iets minder grondig kunnen, want het heeft wel heel veel effect op het werkplezier gehad. Verder heeft het ook betekend dat er afscheid genomen moest worden van naaste collega's, dus het is belangrijk om aandacht voor de mens te blijven houden. Dan ben ik, als het goed is, aan het einde van de beantwoording gekomen, tenzij ik iets vergeten ben of iemand nog iets mist.

Versie a633233e6b7a48845b00f56fb0b3f8f769a29fd11243a7f8fd5273e7c5792e51 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.