Maatschappelijk domein (inclusief huiselijk geweld, kindermishandeling en geweld in afhankelijkheidsrelaties)

Brontekst

De heer Krul (CDA): Voorzitter, dank u wel. Ik sluit me aan bij de woorden van mevrouw Becker: er staan ongelofelijk veel brieven op deze agenda. Dat is enerzijds een spiegel voor de Kamer zelf, namelijk dat we dit onderwerp veel vaker moeten behandelen. Tegelijkertijd is de realiteit dat het dus onmogelijk zal zijn om recht te doen aan tal van belangrijke onderwerpen die vandaag óók op de agenda staan. Ook ik zal me beperken tot slechts enkele van deze onderwerpen. Ook ik zal me in ieder geval richten op de actualiteit, want dat is ook broodnodig. Ik heb het dan natuurlijk over femicide. Voorzitter. Iedereen moet zich veilig kunnen voelen, zowel op straat als in de privéomgeving. De hoeveelheid recente gebeurtenissen rondom geweld richting vrouwen en vrouwenmoord laat zien dat dit verre van het geval is. Er is een wereld te winnen in de aanpak, signalering en informatiedeling rondom geweld tegen vrouwen. Die aanpak is namelijk versnipperd. Wat ons betreft moeten er drie dingen centraal staan: vroegsignalering, bescherming van slachtoffers en een structurele borging van de aanpak. Rode vlaggen, zoals stalking of dwingende controle, worden nog steeds niet goed herkend. Informatie hierover kan nog steeds niet goed worden gedeeld tussen de hulporganisaties. We hebben vandaag in het nieuws kunnen lezen dat de politie meer onderzoek gaat doen naar zogenaamde niet-fatale wurgingen. Dat is mooi nieuws. Kan de staatssecretaris ook vertellen of er maatregelen worden genomen als het gaat om de informatiedeling, bijvoorbeeld rondom de registratie van niet-fatale wurgingen? Dan gaat het dus om informatiedeling tussen de politie, artsen, Veilig Thuis en de vrouwenopvang. Kunnen we dat ergens borgen? Wanneer een vrouw te maken krijgt met huiselijk geweld, met stalking of met niet-fatale wurgingen, zien we dat de vrouw in veiligheid wordt gebracht. Ze gaat dan bijvoorbeeld naar een noodopvang of moet een ander veilig onderkomen zoeken. Er worden maatregelen genomen om de veiligheid te waarborgen. Maar dat gaat tegelijkertijd voorbij aan het feit dat de dader, de man die vaak het huiselijk geweld pleegt, thuisblijft. Hij krijgt hooguit soms een contactverbod. Zou de focus volgens de staatssecretaris niet veel meer moeten liggen op maatregelen die gericht zijn op de dader, in plaats van op het slachtoffer? Ik vond het mooi hoe de VVD dat net zei: niet het slachtoffer, maar de dader achter slot en grendel. Voorzitter. In 2019 kwam de Nationale ombudsman met het onderzoek Vrouwen in de knel, waarin allerlei knelpunten in de vrouwenopvang naar voren kwamen. Pas in 2024 kwam de VNG met de richtlijn Vrouwen uit de knel. Dat is een richtlijn voor gemeentes als het gaat om het inregelen van vrouwenopvang. Helaas zien we een ongelofelijk versnipperd beeld in de uitvoering hiervan. De ene gemeente gaat er heel voortvarend mee aan de slag, maar de andere doet dat niet. Kan de staatssecretaris daar meer regie op nemen? Voorzitter. Ik heb nog twee andere onderwerpen die ik toch wil bespreken. Het eerste onderwerp is ouderenmishandeling, want ook dit was weer in het nieuws. Het meest recente prevalentieonderzoek — het onderzoek komt uit 2018; dat is redelijk oud — schat in dat een op de twintig ouderen slachtoffer is geworden van ouderenmishandeling. Dat zijn op zichzelf al schrikbarende cijfers. Bij Veilig Thuis zien we tevens dat er steeds minder meldingen binnenkomen. Je zou kunnen denken dat dat goed nieuws is, maar dat is het waarschijnlijk niet. Meldingen rondom ouderenmishandeling hangen namelijk samen met een taboe. Dit taboe draait om schaamte, de afhankelijkheid van de pleger en onvoldoende herkenning door ouderen zelf, professionals en vrijwilligers. De staatssecretaris kwam met de informatiebox Financieel veilig ouder worden, die gratis fysiek en online beschikbaar is. Maar dat is toch zo'n klein beginnetje. VWS en JenV hebben in 2023 de campagne Ik vermoed huiselijk geweld vertoond. Deze campagne werd in 2024 herhaald. Is bekend wat het effect was van deze campagne, of wat we anders moeten doen? Is het voldoende bekend bij slachtoffers dat je voor advies en meldingen ook terecht kunt bij Veilig Thuis? Is ouderenmishandeling een onderwerp van cliëntbesprekingen, bijvoorbeeld in de wijkverpleging? Is er voldoende scholing beschikbaar om het te herkennen, bijvoorbeeld voor vrijwilligers die actief zijn in de ouderenzorg? Is er überhaupt aandacht voor ouderenmishandeling bij overleg tussen politie, artsen, Veilig Thuis en andere opvanglocaties? Tot slot wil ik het hebben over postadressen. Je hebt een briefadres nodig voor een ziektekostenverzekering, bijstand of om te kunnen stemmen in Nederland. Sinds 1 januari 2022 zijn gemeentes wettelijk verplicht om mensen zonder woonadres een briefadres te verstrekken. Wij horen dat de praktijk heel weerbarstig is, omdat gemeenten extra eisen stellen. Is de staatssecretaris bekend met dit probleem? Wat mag er nou wel, en wat mag er nou niet? En zou zij hierover het gesprek met gemeenten aan willen gaan? Vier grote steden hebben inmiddels aan de bel getrokken: Den Haag, Rotterdam, Amsterdam en Utrecht. Er heerst een dringend tekort aan opvangplekken voor dakloze gezinnen. In 2024 zaten 2.000 gezinnen in de knel. Dat is het dubbele van het aantal opvangplekken dat beschikbaar is. Dit leidt tot schrijnende situaties voor moeders met kinderen. De opvang die bestaat, met intensieve begeleiding en controle, is niet bedoeld voor gezinnen die om economische redenen dakloos raken. Kinderen horen niet op straat, of van bank naar bank te moeten. Ik denk dat de staatssecretaris dat uitgangspunt met me deelt. Ik verzoek de staatssecretaris in gesprek te gaan vanuit het perspectief wat er wél georganiseerd kan worden, met name bij deze plekken waar het enorm knelt. Geen thuis hebben, raakt kwetsbaren in de samenleving het meest. Ik had er nog honderd-en-een andere onderwerpen bij kunnen betrekken, maar hier laat ik het even bij in de eerste termijn.

Versie 5702038f82b8756029d9338619d758b1e792cab1003791f1eec3d0e1da673d7b · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.