Raad Buitenlandse Zaken 29 januari 2026

Brontekst

De heer Dekker (FVD): Dank u wel, voorzitter. Er zijn nogal wat brandhaarden in beweging. Allereerst Iran. Het lijkt erop dat de ernstige ongeregeldheden die daar vorige week aan de orde waren, zijn gestopt of, zo u wilt, zijn neergeslagen. De berichtgeving daarover was op z'n zachtst gezegd verwarrend. We zagen allerlei filmpjes op social media die grote gewelddadige demonstraties lieten zien, lang niet allemaal uit Iran zelf, en veel fakenieuws. Maar het lijkt er ook op dat binnenlandse Iraanse protesten door tegenstanders zijn aangegrepen om een gewelddadige opstand te forceren. De sfeer die op social media werd opgeroepen, was dat het Iraanse regime op het punt stond om te vallen. Dat is vooralsnog niet gebeurd. De geopolitieke spanning rond Iran blijft bestaan. Wellicht kunnen besprekingen van de Iraanse leiding met de VS die spanning wat doen afnemen, maar de laatste berichten lijken daar niet op te duiden. Na Venezuela nu ook Groenland. Dat is een bijzonder dossier. President Trump heeft uitgesproken dat hij om redenen van de verdediging van het Arctische gebied Groenland zou willen annexeren. Die redenen lijken echter vergezocht en typische gelegenheidsargumenten. Er zijn in de VS inmiddels voorbereidingen getroffen om het Congres te laten besluiten om Groenland in te richten als 51ste staat van de VS. Dat is een hele vreemde situatie. Wanneer de VS dit werkelijk doorzetten en Denemarken en de VS niet tot overeenstemming komen, ontstaat er een onwerkbare situatie. Dit zou een ernstige breuk binnen de NAVO betekenen. Zoals de premier van Denemarken terecht opmerkte, zou dit feitelijk het einde van de NAVO betekenen. Het voorstel van de secretaris-generaal van de NAVO om die vermeende veiligheidsrisico's dan maar NAVO-breed aan te pakken en te komen tot een grootschalige militaire ontwikkeling van Groenland is een wanhopige poging om louter de gelederen gesloten te houden, want van acute dreiging in het Arctische gebied is, voor zover mij bekend, nooit iets gebleken. Maar een dergelijke NAVO-actie zou zo'n dreiging wel kunnen creëren: een selffulfilling prophecy, zoals dat heet. Dan de verhevigde strijd in Oekraïne. Rusland heeft de intensiteit van de bombardementen op Oekraïense gebieden aanzienlijk opgevoerd, met aanvallen met hypersonische raketten op installaties dicht bij de NAVO-grens. Dit dient volgens de Russen mede als antwoord op de vermeende droneaanvallen op het verblijf van Poetin in Valdai, in de Novgorodregio. De militaire situatie ziet er, bezien vanuit Oekraïne, niet goed uit. De spanningen lopen verder op. De militaire steun vanuit de VS lijkt bovendien verder af te nemen. Tijd om eens te praten, zou je zeggen. Al deze ontwikkelingen zijn natuurlijk problematisch en gevaarlijk, waarbij wij als Nederland grotendeels slechts toeschouwer zijn, evenals de meeste andere landen in de Europese Unie en de NAVO. Deze lastige situatie toont aan dat het hoog tijd wordt om tot een fundamentele herschikking van de internationale verhoudingen te komen, waarbij Nederland meer dan nu zijn internationale beleid en ontwikkeling zelf kan bepalen, door met alle partijen goede relaties op te bouwen en niet onnodig vijanden te maken. De NAVO en de EU zitten een dergelijke kansrijke internationale ontwikkeling steeds meer in de weg. Het is tijd voor bezinning en vernieuwing, zonder taboes. Dank u wel.

Versie 984f24bdeabb41f4985bd4bae8430a79d5b40d5dd80883bdc87a4d27645b1d8c · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.