Luchtvaart

Minister Karremans: Verduurzaming inderdaad. Dan allereerst de vraag van het lid Kostić, die zegt dat uitstoot bij andere sectoren daalt, maar bij de luchtvaart toeneemt. De vraag is of ik het ermee eens ben dat dit anders moet. Er wordt hard gewerkt aan de verduurzaming van de luchtvaart. Het heeft ook absoluut mijn aandacht. Ik ben er veel mee bezig. Op nationaal niveau stimuleren wij dit bijvoorbeeld met de Subsidieregeling Duurzame Luchtvaartbrandstoffen en het programma Luchtvaart in Transitie. We hebben met Prinsjesdag ook een investering bekendgemaakt in het stimuleren van sustainable aviation fuels, wat enorm helpt tegen CO2-uitstoot in de luchtvaart. De luchtvaart is ook gehouden aan mondiale en Europese wet- en regelgeving voor verduurzaming. We hebben natuurlijk nog een commissiedebat Verduurzaming luchtvaart staan op de laatste dag dat ik niet 40 ben, dat is 11 november aanstaande. Ja, dat is emotioneel voor mij. Ik kijk er wel naar uit om met de Kamer te debatteren over verduurzaming in de luchtvaart. Dan het NLR-rapport. Dat was per ongeluk meegestuurd. We zullen dat meesturen richting het commissiedebat Verduurzaming luchtvaart. Daar hoort dat rapport natuurlijk, want het gaat over de analyse Schiphol, Lelystad en CO2-uitstoot. Dus het was een foutje. Meer kan ik er niet van maken. Het hoort bij het commissiedebat van over vier weken. Dan vraagt mevrouw Zwinkels of ik kan toezeggen dat er bij verdere uitwerking van het SAF-beleid ook gekeken kan worden naar zwavel dat bijdraagt aan ultrafijnstof. Het mooie van SAF is dat, in tegenstelling tot in veel fossiele kerosine, er vrijwel geen zwavel in zit. Bijmengen van SAF zorgt in principe voor verlaging van het zwavelgehalte in kerosine, maar het zwavelgehalte in kerosinemengsels kan erg verschillen, omdat de hoeveelheid zwavel in fossiele kerosine sterk varieert; daar zitten gewoon heel veel variaties in. We verkennen op dit moment de mogelijkheden voor het ontzwavelen van kerosine. Daar hebben de heer Bolhuis en mevrouw Kröger veel aandacht voor gevraagd. De Kamer ontvangt daarover voor het einde van het jaar een procesupdate. De heer Köse vroeg hoe ik de middelen voor het SAF-incentivefonds wil inzetten om SAF en eSAF van de grond te krijgen. Ik weet dat de heer Köse een gepassioneerd bepleiter is van SAF in Nederland. Ik ben het zeer met hem eens dat het enorme kansen biedt, niet alleen voor de verduurzaming van de luchtvaart maar ook voor het aanjagen van de innovatieve chemie in Nederland. De middelen worden gebruikt om de spread, het prijsverschil tussen SAF en kerosine, wat meer te dempen. Dat is een idee van het fonds. SAF is nu veel duurder dan kerosine, waardoor het vanuit businessperspectief minder aantrekkelijk is om te gebruiken. Door het verschil kleiner te maken, maak je het veel aantrekkelijker. De komende tijd zullen we het fonds samen met Schiphol verder vormgeven. Dan kom ik op de vraag of ik in gesprek ben met de luchthavens over hoe zij zich voorbereiden op een transitie naar elektrisch vliegen en op waterstof vliegen. Wat is er nodig aan laad- en tankinfrastructuur en welke rol zie ik hier voor het Rijk? Onlangs ben ik samen met mevrouw Zwinkels bij een werkbezoek aan Schiphol-Oost geweest. We hebben allebei in een elektrisch vliegtuig gezeten. Die stond wel op de grond; hij vloog op dat moment niet. Het is ontzettend indrukwekkend wat daar aan innovatie plaatsvindt, hoe snel dat gaat en wat de mogelijkheden zijn in de toekomst. Via de duurzame luchtvaarttafel zijn we in gesprek met de luchthavens, waaronder Schiphol, over de voorbereidingen die de luchthavens kunnen treffen ten aanzien van op waterstof en elektrisch vliegen. We faciliteren de aanleg van laad- en tankinfrastructuur op de luchthavens. Dit is ook onderdeel van de subsidieregeling voor proeftuinen voor op waterstof en elektrisch vliegen die begin volgend jaar wordt gepubliceerd. Het lid Kostić vraagt welke aantoonbare maatregelen ik ga nemen om aan de verplichtingen te voldoen van het vonnis van de Bonairezaak. De rechtbank heeft de Staat bevolen om de CO2-doelen voor de gehele economie in een nationale wet vast te leggen, inclusief de lucht- en scheepvaart. De impact hiervan wordt in kaart gebracht conform het bevel van de rechter. Er wordt dan ook aan een wetsvoorstel gewerkt. Met Prinsjesdag heeft de minister van KGG de Kamer geïnformeerd over het proces. We streven ernaar voor het einde van het jaar een wetsvoorstel in consultatie te brengen. De heer Bolhuis, de heer Köse en mevrouw Zwinkels hadden het over het NLR-rapport en de KEV. De KEV laat zien dat we eroverheen gaan. Dat NLR-rapport geeft een meer gedetailleerde analyse. Dat zullen we meesturen bij de stukken voor het commissiedebat van 11 november aanstaande. Daarin kunnen we het daarover hebben. De heer Köse vroeg hoe ik kijk naar het inregelen van experimenteerruimte of een regulatory sandbox, door bijvoorbeeld proefvluchten met elektrisch en waterstofvliegen, maar ook drones mogelijk te maken. Vanuit het Klimaat- en energiefonds is 20 miljoen euro beschikbaar gesteld voor het opzetten van experimenteerruimte voor proefvluchten met elektrische en waterstofvliegtuigen. De subsidieregeling hiervoor wordt naar verwachting begin volgend jaar gepubliceerd. Tot slot werd gevraagd waarom het principebesluit 2023 over een CO2-plafond nog altijd niet is uitgevoerd, of ik voornemens ben dit uit te voeren en welke maatregelen ik ga nemen om de afspraken uit het coalitieakkoord over CO2 alsnog te halen. Het principebesluit is inderdaad in 2023 genomen. Sindsdien is de context wel gewijzigd, onder andere door internationale ontwikkelingen, zoals de inwerkingtreding van ReFuelEU. De ETS-herziening is er natuurlijk ook overheen gekomen, maar ook de klimaatzaak Bonaire. De wereld staat niet stil en dit vraagt om een integrale afweging. Voor het debat Verduurzaming luchtvaart op 11 november zal de Kamer geïnformeerd worden over de aanpak van de verduurzaming in de luchtvaart, specifiek ten aanzien van Lelystad en Schiphol. Dat waren alle vragen, voorzitter.