Oekraïne

Brontekst

Mevrouw Dobbe (SP): Dank u wel, voorzitter. Er zijn inmiddels al 2 miljoen mensen gedood, gewond of vermist. We zagen gisteren weer zware aanvallen op woonwijken in Kyiv en ook op andere plekken. Ook gewone Russen betalen de prijs: naar schatting 1,2 miljoen slachtoffers zijn door Poetin naar de loopgraven van zijn illegale oorlog gestuurd. Deze oorlog moet stoppen, maar de onderhandelingen staan weer stil. We kunnen deze onderhandelingen niet overlaten aan Trump; dat hebben we al meerdere malen gezegd. Als we dat wel doen, is dat niet in het belang van vrede, niet in het belang van Oekraïne en niet in het belang van onze veiligheid. We zien in het nieuws dat steeds meer andere EU-landen willen dat Europa het voortouw neemt in gesprekken en onderhandelingen, in welke vorm dan ook, in plaats van Trump en de VS. Wat is de opstelling van onze minister daarin? Oekraïne verdient steun om zich te kunnen verdedigen. Nederland maakt tot en met 2029 jaarlijks 3 miljard euro vrij. Dat is veel geld, maar dat hebben wij gesteund. Het is echter bijna onmogelijk om met het aantal kasschuiven en bedragen die verspreid zijn over verschillende begrotingen, zicht te hebben op hoeveel steun Nederland nu daadwerkelijk geeft aan Oekraïne. Vorig jaar was dat 700 miljoen euro extra, dan via een kasschuif. In 2026 was het nog 437 miljoen euro aan aanvullende militaire steun, lazen we, en 419 miljoen aan niet-militaire steun voor Oekraïne uit ODA-middelen op de BHO-begroting. Nog los van het feit dat dit geld daar niet voor uit die begroting gehaald zou moeten worden: zijn die bedragen een onderdeel van die 3 miljard euro per jaar, of komen die daar bovenop? Het is ons gewoon niet duidelijk, ook niet na al de brieven die we hebben ontvangen. Kan de minister daarom duidelijk maken hoeveel steun, militair en niet-militair, Nederland nu elk jaar geeft aan Oekraïne? Bent u het met ons eens dat als er meer geld nodig is voor Oekraïne, we andere landen moeten aanspreken om ook meer bij te dragen? We zien namelijk ook de vraag om meer middelen komen. Natuurlijk komt die. Wat ons betreft moeten dan andere landen worden aangesproken en worden er inderdaad geen nieuwe leningen meer aangegaan. Ik vroeg het eerder al: bent u het met ons eens dat het draagvlak voor verdere steun aan Oekraïne onder druk komt te staan door wat mensen in Nederland ook zien gebeuren, namelijk dat ze hun zorg zien verdwijnen, dat ze hun energierekening of de huur niet meer kunnen betalen en dat de sociale zekerheid wordt uitgehold door 6 miljard euro aan bezuinigingen? Graag een antwoord daarop. Er zijn veel meer wapens. Ik heb daar heel veel zorgen over, want die worden niet alleen aan het front gebruikt, maar komen uiteindelijk in de hele samenleving in Oekraïne terecht. Ik wil daarover drie belangrijke signalen delen met de minister. Allereerst horen we dat huiselijk geweld in Oekraïne toeneemt. Dat komt natuurlijk door trauma en stress, maar we horen ook dat de dodelijke afloop daarvan toeneemt doordat er meer wapens zijn in de burgersamenleving. We horen ook dat bijvoorbeeld Frontex en de Poolse politie waarschuwen voor het risico dat wapens terechtkomen in smokkelnetwerken en in handen van criminelen, wat dan vervolgens een veiligheidsrisico vormt voor heel Europa. Daarom is onder meer met Tsjechië, Spanje, Oekraïne en Moldavië het Tridentproject opgezet. We zien ook berichten waarover ik al twee keer vragen heb gesteld, over wapens die door Nederland aan Oekraïne zijn geleverd en die terechtgekomen zijn bij het Russische Vrijwilligerskorps, een Russische extreemrechtse militie die opereert vanuit Oekraïne. Dat kan toch niet de bedoeling zijn? Is de minister daarom bereid om duidelijke afspraken te maken over gebruik, beheer en beveiliging van de wapens die Nederland en Europa leveren aan Oekraïne? Welke afspraken zijn er nu? Is de minister bereid om deze ook na levering op te volgen? Welke verantwoordelijkheid neemt u voor het terughalen van de Nederlandse wapens die terecht zijn gekomen bij het Russische Vrijwilligerskorps? Bent u bereid om aan te sluiten bij het Tridentproject, voor zover Nederland nog niet is aangesloten? Tot slot de vraag wat er te melden is over de voortgang van het terughalen van de ontvoerde Oekraïense kinderen; ik hoorde mevrouw Van der Werf daar ook naar vragen. Wij vinden het namelijk heel belangrijk dat we hier blijvend inzet op plegen zodat al die kinderen zo snel mogelijk weer terug zijn. Dank u wel.

Versie f6c88bafc86fa4f5181d09f9d3e2b68f2c5c5a19adbb65cf2682186db2365b44 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.