Oekraïne

Brontekst

Mevrouw Van der Werf (D66): Voorzitter. Poetin wil geen vrede. Voor het bestand rond zijn eigen overwinningsparade bedankte hij Oekraïne met de grootste terreurbombardementen op Kiev tot nu toe. Zijn zwaarste raketten richtte hij op scholen, op woonblokken en op schuilkelders. Maar Oekraïners laten zich niet intimideren. Sterker nog, zij hebben het initiatief herpakt. Daarmee breken cruciale maanden aan. Als we dit momentum helpen volhouden, biedt dat grote kansen en kan Poetin tot concessies worden gedwongen. Het is goed dat het kabinet in Brussel de discussie over die bevroren tegoeden heeft heropend, want die 180 miljard kan wat ons betreft niet stil blijven staan. Dat geld moet naar Kyiv, en snel, want Oekraïners hebben laten zien dat zij tegen lage kosten groots kunnen opereren. Laten wij dat faciliteren. Luchtverdediging blijft echter cruciaal, want Poetins drone- en raketaanvallen gaan maar door; we zagen dat ook de afgelopen nachten weer. Op welke manieren werken Buitenlandse Zaken en Defensie naar aanleiding van de motie-Van der Werf/Van Lanschot samen met burgerinitiatieven zoals Protect Ukraine om die antidroneverdediging te versterken? Wat de raketverdediging betreft: Poetin escaleert zijn ballistische aanvallen juist omdát die Amerikaanse Patriotleveringen volledig aan het opdrogen zijn. Volgens mij is het echt tijd om de urgentie van dat probleem onder ogen te komen. Welke route naar een oplossing ziet het kabinet, met de Amerikanen en in Europa? Poetins primaire reactie op het veranderende beeld in deze oorlog is opnieuw escalatie, ditmaal direct aan het adres van Europa. Nu de Amerikanen zich uit de onderhandelingen hebben teruggetrokken, is zijn strategie om te proberen om ons angst in te boezemen. Dat doet hij met bedreigingen van onze diplomaten in Kyiv, met troepenopbouw in Belarus en met valse verwijten aan onze Baltische vrienden. Het is goed dat wij ons niet gek laten maken en dat de Europese diplomaten helemaal nergens heen gaan. Het is ook goed dat Nederland, samen met Duitsland, meer verantwoordelijkheid neemt voor de verdediging van de Baltische staten. Ik vraag de minister hoe Nederland op dit moment het tijdspad ziet voor de Europese onderhandelaar en ook de wenselijkheid daarvan. Voorzitter. Dan wil ik het hebben over burgers in bezet gebied. Dit weekend hoorden we dat Rusland krijgsgevangenen zou willen ruilen tegen kinderen die het uit Oekraïne heeft ontvoerd. Dat is niet alleen een openlijke schuldbekentenis van een praktijk die Rusland tot dusverre ontkende, maar ook een onmenselijk voorstel. Het zou namelijk betekenen dat Rusland meer kinderen uit bezet gebied gaat ontvoeren om zo meer krijgsgevangenen terug te krijgen. Het is dus goed dat Nederland zich blijft inzetten om deze kinderen via andere wegen terug en thuis te krijgen. Maar in bezet gebied richt de terreur zich tegen iedereen: krijgsgevangenen, journalisten, priesters, gemeenteambtenaren en onderwijzers. Twee weken geleden hadden wij hier een indrukwekkend gesprek met krijgsgevangene Oleksiy Anulia. Hij werd lange tijd vastgehouden in een schaduwgevangenis of, beter gezegd, een Russisch martelkamp, in Oost-Oekraïne. Hij bracht 110 dagen staand door in een isoleercel onder de grond. Hij kwam daar zwaar verminkt, maar niet gebroken uit. Hij vertelt nu zijn verhaal over al die mensen die nog vastzitten achter de frontlinie. Hij vertelt over het sadisme dat door Poetin in jonge kampbewaarders wordt aangewakkerd en over de meedogenloosheid en de bereidheid tot marteling en moord, die op geen enkele ideologie stoelt. Het doet denken aan de donkerste dagen van de Sovjet-Unie. Voorzitter. Voor al die onschuldige burgers moet er gerechtigheid komen als dit voorbij is. Wat doet het kabinet om deze daders, deze kampbeulen, in beeld te krijgen? Kan de minister een update geven over de stand van zaken rond het op te richten agressietribunaal en de verschillende fasen die daartoe moeten leiden? Voorzitter, tot slot. In de Voorjaarsnota staat nog altijd een bezuiniging op de Matra-gelden. Collega Dassen haalde dat punt ook al aan. Wat ons betreft is dat een zeer onwenselijke bezuiniging die niet strookt met onze Europese ambities, ook niet met die in Oekraïne. Deelt de minister deze zorg en wat is hij bereid om daaraan te doen?

Versie f6c88bafc86fa4f5181d09f9d3e2b68f2c5c5a19adbb65cf2682186db2365b44 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.