Oekraïne

Brontekst

Minister Berendsen: Ik ben aanbeland bij het blokje uitbreiding. De heer Hoogeveen vroeg wat er zou gebeuren als het Oekraïense parlement niet akkoord gaat met de afgesproken hervormingen. De Commissie voert doorlopend het gesprek met Oekraïne over het belang van hervormingen. Ook ik benadruk dit regelmatig in mijn contacten, ook tijdens mijn bezoek aan Oekraïne. De hervormingsstappen in het nieuwe memorandum of understanding en het Oekraïneplan zijn voorwaardelijk voor de uitbetaling van de steun. Indien Oekraïne niet voldoet aan de hervormingsstappen in het Oekraïneplan, heeft het twaalf maanden de tijd om daar alsnog aan te voldoen. De Commissie kan er onderbouwd voor kiezen om toch gedeeltelijk uit te betalen, maar de Raad moet hier dan mee instemmen. De heer Van Lanschot en de heer Dassen vroegen naar de trapsgewijze, gefaseerde toetreding et cetera. Die discussie voer ik ook met de Kamer. In de aanstaande brief zal ik hier ook nader op ingaan, maar ik kan u alvast iets van een schets geven. Ik heb het voorstel van de bondskanselier en ook de reactie van Zelensky gezien. Wij kijken constructief naar voorstellen waarmee vaart gehouden kan worden in het toetredingsproces. De toekomst van Oekraïne ligt in de EU. Dat is ook een belangrijk signaal aan de Oekraïense burgers. Ik ben voorstander van voortgang in het reguliere, op verdiensten gebaseerde proces. Dat betekent ook het spoedig openen van clusters, beginnend met cluster 1. Ik span me hiervoor in, ook conform de motie-Klos. De signalen zijn positief; we hebben ook de berichtgeving gezien. Ik ben hierover de afgelopen dagen ook intensief in contact geweest, zowel met mijn Oekraïense collega als met mijn Hongaarse collega, die ik alle twee fysiek ontmoet heb en die ik hier ook uitdrukkelijk over gesproken heb. We kunnen inderdaad ook investeren in verdere geleidelijke integratie. Dat biedt ook tastbare voordelen voor de bevolking, bijvoorbeeld via afspraken over roaming of op het gebied van energie, maar voor snelle voortgang in het toetredingsproces is het wel belangrijk dat Oekraïne blijft hervormen. Met name de rechtsstaat en het versterken van de bestrijding van corruptie zijn daarin heel erg belangrijk. Ook vanuit geopolitiek oogpunt is dat belangrijk, net als het sterk blijven van de Unie, ook bij uitbreiding. Onze inzet kent drie pijlers. Ten eerste: strikt, fair en betrokken; het EU-uitbreidingsbeleid is gebaseerd op verdiensten in combinatie met geleidelijke integratie. Twee: waarborgen en overgangsmaatregelen in de toetredingsverdragen; met name de ontwikkeling van het nieuwe toetredingsverdrag van Montenegro gaat daar een belangrijk aspect in zijn. Drie: hervormingen die de EU op termijn toekomstbestendig houden. Ik besef dat dit allerlei discussies kan oproepen, maar ik wil de leden erop wijzen dat er dus een brief komt en dat we hier ook het debat over gaan voeren. Voorzitter. De heer Dassen vroeg naar het strategische belang voor de EU en Nederland van toetreding van Oekraïne. Ik heb net aangegeven wat dat belang is en hoe wij daartegen aankijken. Volgens mij heb ik deze vraag beantwoord. Ik zei zojuist dat hervormingen belangrijk zijn en dat die ook belangrijk zijn voor het versterken van de Europese Unie. Daaraan voeg ik toe dat we op dit moment natuurlijk ook zien dat alles wat op het gebied van defensie en defensie-expertise gebeurt, ook van waarde is voor de Europese Unie. Maar bovenaan staat dat als een land al die hervormingen heeft gedaan, dat land dan ook zover is om van toegevoegde waarde te zijn voor de Europese Unie, omdat het dan voldoet aan alle eisen die we samen stellen. Voorzitter. Dan heb ik nog een blokje financieel. Ik begin met de vraag van de heer Dassen en mevrouw Piri over de motie-Klaver. Hier heeft het kabinet al regelmatig antwoord op gegeven. De positie van het kabinet ten opzichte van de motie-Klaver is zoals die al eerder is toegelicht: die is verwerkt in de Voorjaarsnota. In aanvulling hierop wijs ik er graag op dat Nederland zich niet alleen bilateraal maar natuurlijk ook in EU-verband heeft ingespannen voor meer steun aan de Oekraïense defensie-industrie, waar de motie om vraagt, en dat vanuit de Support Loan 60 miljard is gereserveerd voor militaire steun, waarvan een substantieel deel ten goede komt aan de Oekraïense defensie-industrie. Mevrouw Piri vroeg of alle fondsen voor Oekraïne dit jaar al besteed en gereserveerd zijn. Om tegemoet te komen aan de wens van Oekraïne om voorspelbaar steun te kunnen ontvangen en op deze wijze ook zo effectief mogelijk materieel in te kunnen zetten, streeft Nederland ernaar om steun tijdig in te plannen. Dat is ook van belang voor de huidige defensiemarkt: de huidige vraag vergt langdurig vastleggen van orders. Dat betekent inderdaad dat de militaire steun aan Oekraïne in 2026 grotendeels al verplicht is. Mevrouw Maes vroeg: wat kan de minister nog meer doen om Oekraïne militair te helpen om zijn positie verder te verstevigen? Oekraïne heeft de afgelopen jaren mede dankzij onze steun de innovatie enorm kunnen versnellen. In 2026 is 3 miljard euro voor militaire steun geraamd. Daarmee staat Nederland in de top vijf, zoals ik zojuist al meldde. Het kabinet kijkt doorlopend hoe aanvullende militaire steun aan Oekraïne vormgegeven kan worden. Mevrouw Piri vroeg naar de huidige financiering van PURL. In totaal hebben meer dan twintig bondgenoten en internationale partners bijgedragen aan het PURL-initiatief. Nederland heeft inmiddels 750 miljoen euro bijgedragen om ervoor te zorgen dat Oekraïne blijft ontvangen wat nodig is. In de aanloop naar de volgende bijeenkomst van de Ukraine Defense Contact Group op 18 juni hebben diverse landen tevens publieke aankondigingen gedaan. Leveringen blijven doorlopen. De heer Dassen vroeg of de nu voor 2029 gereserveerde middelen eerder kunnen worden ingezet als de situatie daarom vraagt. Het kabinet kan hiertoe besluiten indien de situatie hierom vraagt, maar op dit moment is dat niet het geval. In de afgelopen Voorjaarsnota heeft het kabinet 437 miljoen van de aanvullende middelen voor militaire steun van 2029 in 2026 versneld beschikbaar gemaakt. Hiervoor zou een begrotingstechnische aanpassing nodig zijn tijdens een van de volgende begrotingsmomenten, maar daar kan ik niet op vooruitlopen. Mevrouw Piri vroeg naar de status van de dekking door derde landen van de noden van Oekraïne naast de EU-steunlening van 90 miljard. Het financieringstekort voor 2026 is nu gedekt door collectieve actie van de G7 en de EU. Komend najaar zal meer duidelijk worden over de daadwerkelijke noden voor 2027. De Commissie beoogde met de steunlening twee derde van de macrofinanciële en militaire noden in 2026 en 2027 te dekken. Dit gaat uit van de destijds beschikbare informatie van het najaar van 2025. Voor de rest blijft een aanzienlijke inzet van de internationale gemeenschap nodig. Ook spoort Nederland andere EU-lidstaten aan hun bilaterale steun te verhogen. Daar voeg ik aan toe dat Japan recent 6 miljard aan extra begrotingssteun heeft toegezegd en Noorwegen ruim 7,5 miljard. Het is dus niet zo dat andere landen helemaal stilzitten. Mevrouw Dobbe vroeg ook naar de steun door andere landen. Ik heb het idee dat ik de elementen daarvan behandeld heb. Hoeveel militaire en niet-militaire steun geeft Nederland elk jaar aan Oekraïne? Dat betreft de duidelijkheid over de puzzel die wij allemaal leggen. Nederland heeft sinds februari 2022 in totaal 18 miljard euro aan steun gecommitteerd aan Oekraïne. Hiervan is 15 miljard bestemd voor militaire steun en 4 miljard voor niet-militaire steun. Daarnaast zijn er garanties afgegeven ten behoeve van leningen waarmee je in totaal op 22 miljard komt. Voor de jaren 2027 tot 2029 is in het coalitieakkoord 3,4 miljard per jaar vrijgemaakt, waarvan 3 miljard militaire steun en 400 miljoen niet-militaire steun. Dan kom ik bij het element, waar we het net al over gehad hebben, namelijk dat wij tijdens internationaal overleg, ook bilateraal, andere landen continu blijven oproepen tot burden sharing. We zullen andere landen blijven wijzen op het belang daarvan. De heer Dassen …

Versie f6c88bafc86fa4f5181d09f9d3e2b68f2c5c5a19adbb65cf2682186db2365b44 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.