Initiatiefnota van het lid Inge van Dijk over bescherming van de rechten van belastingbetalers en toeslagontvangers

Brontekst

De heer Vijlbrief (D66): Komt goed, komt goed. Voorzitter. We zitten in een tijd waarin tot mijn grote genoegen een heleboel mensen die te maken hebben met de uitvoering, tot de conclusie beginnen te komen dat sommige dingen anders moeten. Ik zag de staatssecretaris Toeslagen gisteren bij Buitenhof vertellen over de aanpak van de toeslagenaffaire en het belang van luisteren daarbij. We hebben deze notitie en ik heb zelf in Groningen en ook als staatssecretaris Financiën op harde wijze geleerd wat er gebeurt als je dat niet doet en wat je er zelf aan kunt doen. Ik vind dit initiatief daar prachtig in passen. Ik complimenteer mevrouw Inge van Dijk met haar initiatiefnota. D66 omarmt de intentie achter deze nota dan ook volledig. Het is goed om de rechtsbescherming voor belastingbetalers en toeslagenontvangers te verbeteren, want er gaat veel te veel mis. Het is cruciaal dat mensen weten wat hun rechten en plichten zijn, dat de uitvoering precies weet wat die rechten en plichten zijn en dat er ruimte is om maatwerk toe te passen. Een van de grote lessen, die ik in ieder geval in Groningen heb geleerd, is dat de menselijke maat centraal moet staan en niet de regel. Ik heb weleens gezegd: de regel moet je, op het moment dat je echt in de praktijk bezig bent, soms zelfs even vergeten om rechtvaardig te kunnen zijn. Dat vraagt meer van de uitvoering en dat moeten we opnieuw leren na de toeslagenaffaire, na Groningen en na alle andere dingen. Ik kom bij de voorstellen van mevrouw Van Dijk. Het lijkt mij een heel verstandig voorstel om met een handvest te komen. Het is goed om duidelijk te maken welke discretionaire bevoegdheden er allemaal zijn. Dat is juist bevorderlijk voor die menselijke maat. Ik ben wel ontvankelijk voor de appreciatie van het kabinet hiervan, namelijk dat toeslagen en belastingen misschien wel zo anders zijn dat je er beter twee van kunt maken. Ik denk dat dat verstandig is. Ik ben benieuwd hoe mevrouw Van Dijk daarover denkt. Dan ben ik nog benieuwd naar hoe zij over een ander punt denkt. Dat betreft een moeilijkere vraag. In hoeverre kader je met zo'n handvest niet weer de handelingsruimte in van iemand die daarmee moet omgaan? Dat is een probleem dat ik zelf ook goed ken uit de praktijk. Naarmate ik meer vastleg, is er natuurlijk minder ruimte voor de uitvoering en vice versa. Dus hoe ziet zij dit risico? Ook ben ik benieuwd hoe de beide staatssecretarissen tegen dat risico aankijken. Dan is er het voorstel om alle rechten en plichten op één plek samen te voegen. Ik snap goed wat het kabinet hierover zegt. Ik ben er niet van overtuigd dat dat nou de beste manier is om mensen te helpen. Ik denk niet dat die wetten erg toegankelijk zijn. Ik vraag me af hoeveel mensen nou echt in de wet gaan kijken wat hun rechten en plichten zijn. Het vraagt ook nog eens forse wijzigingen; anderen hebben daar ook al op gewezen. Ik ben benieuwd hoe niet alleen mevrouw Van Dijk hiernaar kijkt, nu ze dit gehoord heeft, maar ook de anderen en het kabinet. Er zijn veel dingen die je hier kunt doen die misschien minder tijd en minder werk kosten en misschien wel meer effect hebben. Een van de collega's zei het bijvoorbeeld net: ik zou het erg goed vinden als er een recht zou komen op heldere, klare taal voor de burger. We hebben daar al een keer een motie over ingediend, maar we hebben nooit echt een bevredigend antwoord gekregen daarop. Je moet gewoon vastleggen dat burgers moeten kunnen begrijpen wat er geschreven wordt. Ik kan echt uit ervaring putten. Ik heb naast mensen gezeten in Groningen met brieven van mijn eigen uitvoeringsorganisaties die ik zelf ook niet begreep als ik ze las. Dus dat gebeurt gewoon. Het tweede is iets waar mevrouw Van Vroonhoven net al naar verwees, namelijk het recht om een fout te mogen maken. Dat is ook zo'n belangrijk punt. Ik denk dat in dat kwadrant nog heel veel dingen zitten die misschien wel meer helpen dan de rechten en plichten op één plek uit de initiatiefnota. Al met al is het een prachtig initiatief, dat ook past bij mevrouw Van Dijk, die zich hier überhaupt voor inzet. De taxpayers' advocate, in lelijk Nederlands, of de Belangenbehartiger, is volgens mij voor een deel uit haar koker afkomstig, zo kan ik mij uit mijn eigen tijd herinneren. Ik wens haar alle succes bij de beantwoording. Dank u wel, voorzitter.

Versie 5edf931b842da8879bda30825e2d15f2091a5bc634ef6b9a0c4b05f41b7e4232 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.