Wetgevingsoverleg commissie Digitale Zaken ter behandeling van de ontwerpbegrotingen BZK, EZK en J&V, voor zover het onderwerpen betreft die zien op digitale zaken

De heer Van den Berg (JA21): Dank u wel, voorzitter. Ik moest even omschakelen. Nogmaals dank. Voor ons ligt de begroting van Digitale Zaken. Of nou ja, digitale zaken: het zijn op dit moment de begrotingen van BZK, Justitie en Veiligheid en Economische Zaken en Klimaat. Daarin mocht gegraven worden naar delen die aan de commissie voor Digitale Zaken raken. Deze begrotingen zijn nog even geschreven door het vorige kabinet, en niet door het kabinet van deze staatssecretarissen. Het is een staatssecretaris geworden, maar we hadden eigenlijk gehoopt op een minister van Digitale Zaken. Gelukkig hebben we nu wel deze twee kundige staatssecretarissen. Daar kijk ik ook wel naar uit, maar een minister was toch wel mooi geweest voor de regie. Voorzitter. Als u inmiddels de draad een beetje kwijt bent, dan bent u niet de enige. Daarom start ik mijn inleiding gelijk met een rondje vragen. Hoe gaat de begroting er volgend jaar uitzien? Mogen we dan weer puzzelen, of mogen we dan iets van een overzicht verwachten? Waarom is de keuze gemaakt om de portefeuille Digitale Zaken zo op te delen? De ene staatssecretaris is onder andere coördinerend op digitalisering en soevereiniteit, en heeft de digitale overheid in haar portefeuille. Staatssecretaris Van der Burg heeft onder andere ICT, Logius en human IT-capital in zijn portefeuille. Hoe moeten we dit zien? Hoe werkt dit? Kunnen de staatssecretarissen mij een rode draad geven voor hoe het er logistiek de komende jaren uit komt te zien qua Digitale Zaken? Voorzitter. Begrotingen betekenen het kwantificeren van doelen. Hoeveel geld geef je uit aan het een, en wat geef je daarom minder of niet meer uit aan het ander? Als ik dan kijk naar het voorgaande kabinet, denk ik: hm, dat was niet per se veel wat betreft doelen, maar ook zeker niet wat betreft middelen. Om het de beide staatssecretarissen wat makkelijker te maken, zal ik ze daar op dit moment niet te veel over bevragen. We hebben nu immers een coalitieakkoord met gelukkig een aantal hele mooie doelen op Digitale Zaken. Daar ga ik vandaag mijn focus op leggen. Voorzitter. In dat coalitieakkoord heeft het zelfs een eigen hoofdstuk, zoals al even is gezegd: Nederland koploper in een digitale wereld. Dat heb ik natuurlijk vol enthousiasme gelezen. Mooie plannen, beginnend met digitale autonomie, het versterken van technische capaciteit, een nationale aanpak voor digitale infrastructuur, publiek-private investeringen, cyberweerbaarheid — had Odido dat maar eerder gedaan — en het internet veiliger maken voor jongeren. Dit zijn echt plannen waar wij voordelen in zien. Voorzitter. Wat wil het lot nu? Toen ik de budgettaire bijlage er nog eens bij pakte, heb ik precies nul euro kunnen vinden voor digitale zaken. Ik weet niet of u al eens heeft geprobeerd om van lucht brood te bakken, maar ik kan u vertellen dat dat verdraaid lastig is. Daarom dacht ik, toen er een vragenronde aan de minister van Financiën kwam over de budgettaire tabel: ik ga dat gewoon helemaal nalopen; misschien heb ik gewoon iets gemist. Ik neem u even mee. Vraag 136: Welke middelen zijn gereserveerd voor de oprichting van een digitale dienst en het aantrekken van IT-talent? Antwoord: In het coalitieakkoord zijn geen additionele middelen gereserveerd voor de oprichting van een digitale dienst en het aantrekken van IT-talent. Vraag 214: Welke budgettaire consequenties worden voorzien voor de plannen voor digitalisering en ICT? Antwoord: Dit betreft een uitwerking van het coalitieakkoord en zal door het kabinet verder worden uitgewerkt. Er zijn in het coalitieakkoord geen additionele middelen hiervoor gereserveerd. Vraag 215: Welke aanvullende middelen worden geïnvesteerd in sleuteltechnologieën zoals AI en vanuit welke budgetten wordt dit gefinancierd? Antwoord: In het coalitieakkoord zijn geen aanvullende middelen gereserveerd voor AI. Wel zijn er bestaande budgetten die worden ingezet voor dit doel, bijvoorbeeld voor AI-pilots ter verbetering van de dienstverlening. Ik heb nog wel drie, vier, vijf of zelfs zes vragen staan die ik allemaal kan opdreunen, maar dat zal ik u voor nu besparen. U snapt de strekking: er zijn in dit coalitieakkoord geen middelen gereserveerd voor de Nederlandse Digitaliseringsstrategie. Het is nog niet duidelijk in hoeverre de Nederlandse Digitaliseringsstrategie uit bestaande middelen gefinancierd kan worden. Voorzitter. Als ik al deze vragen zo doorlees, heb ik een korte samenvatting: er zijn gewoon geen middelen gereserveerd. Daarom heb ik de vraag aan de staatssecretarissen hoe zij hun taak gaan vervullen zonder deze middelen. Kunnen zij deze plannen van aanpak doorgeven aan andere ministeries? Moet ik het dan zo zien? Kunnen zij aan het ministerie van Financiën vragen waarom wij nog belasting heffen, als de overheid doelen kan stellen zonder middelen daarvoor op te nemen? Nee, voorzitter, alle gekheid op een stokje: de oprechte vraag is hoe de staatssecretarissen hun taken verwachten te gaan vervullen zonder deze middelen. Waar moeten de middelen daartoe dan vandaan komen, en vooral: hoeveel middelen zijn er nodig voor de gestelde doelen? Daarover denken wij natuurlijk heel graag mee. Voorzitter. Dan nog een ander punt, dat in dit debat al heel vaak werd genoemd. Een aantal weken geleden kwam naar buiten dat bij Odido een datalek heeft plaatsgevonden. De verantwoordelijke hackergroep ShinyHunters is sinds donderdag begonnen met het in stappen lekken van gegevens van de ruim 6 miljoen gedupeerden. Een deel van deze data lijkt data te zijn die de telecomprovider niet meer had mogen hebben of soms zelfs nooit had mogen noteren. Er was een mogelijkheid voor Odido om een som te betalen en daarmee het datalek mogelijk te voorkomen. Uit berichtgeving blijkt dat Odido dat niet heeft gedaan, onder andere op advies van de overheid. Daar heb ik een aantal vragen over. Hoe frequent worden telecomproviders of bedrijven met een grote hoeveelheid gevoelige informatie gecontroleerd door het CIOT of de Autoriteit Persoonsgegevens? Wat wordt er meegenomen in een controle van het CIOT dan wel van de AP? Wat gebeurt er als een bedrijf niet aan de regels voldoet? Waarom heeft de overheid geadviseerd om niet te betalen aan de hackersgroep om de data te beschermen? Op het platform Tweakers staat dat het OM mogelijk een onderzoek start naar Odido. Kan dat worden bevestigd? Wat gaat het OM dan precies onderzoeken? Wat wordt gedupeerden aangeraden om te doen? Wordt er onderzoek naar gedaan of Odido zich aan de AVG heeft gehouden, zoals meneer Van Dijk net ook al zei? Dan heb ik een vraag met betrekking tot de gedupeerden. Kunnen gedupeerden juridisch reeds aanspraak maken op een schadevergoeding of moeten daarvoor eerst nog andere onderzoeken hebben plaatsgevonden? Ik rond af, voorzitter. Het gaat om een hele hoop vragen. Ik wil vooral de staatssecretarissen allebei heel veel succes wensen. Ik wil vooral ook toejuichen dat er overduidelijk meer focus is gekomen op het gebied van Digitale Zaken. Ik vind het als liberaal-conservatief Kamerlid vooral fijn dat er een duidelijke focus is op de economische kansen van digitalisering en wat het onze maatschappij kan brengen. Het rapport-Wennink staat er ook helemaal vol mee. Ik wil dus bijna zeggen: laten we de komende jaren aan de slag gaan om het echt een stap verder te brengen en om niet meer alleen te kijken vanuit het dienstverlenende aspect, maar vooral ook echt vanuit de vraag waar de kansen zijn. Ik wil ze nogmaals heel veel succes wensen. Ik dank u wel.