Personeel

Brontekst

Mevrouw Dobbe (SP): Dank u wel, voorzitter. Ik weet dat iedereen bij Defensie en op het ministerie keihard werkt, maar het moet mij toch van het hart dat ik met veel spanning heb uitgekeken naar de beantwoording van de feitelijke vragen. Die wilde ik namelijk ook betrekken bij de voorbereiding van dit debat. Misschien zijn die antwoorden er nu wel — dat weet ik niet — maar dat die er een paar minuten geleden nog niet waren, vind ik wel jammer. We kunnen het debat immers beter voeren als we de antwoorden op de vragen daadwerkelijk krijgen. Voorzitter. Veel jongeren maken zich enorme zorgen over het plan van dit kabinet om de opkomstplicht weer in te voeren. Onder dwang het leger in moeten in vredestijd: dat is enorm ingrijpend in de levens van jongeren en het is een verregaand dwanginstrument. Dit kabinet is de escalatieladder richting de opkomstplicht nu aan het voorbereiden. Jongeren staan nu dus ook op voor hun toekomst en komen in verzet. Ik snap dat, want wat zegt deze staatssecretaris tegen de jongeren, de kinderen die niet het leger in willen, maar straks mogelijk gedwongen worden om toch het leger in te gaan? Wat zegt dit kabinet tegen de jongere die zegt: "Ik kan geen huis vinden. Dit kabinet doet niets voor mij, maar nu wil het mij toch onder dwang het leger in laten gaan."? Wat zegt dit kabinet tegen al die jongeren voor wie dit kabinet nu niet thuis geeft, die geen betaalbare woning kunnen vinden en naar wie niet wordt geluisterd, maar voor wie wel plannen voor een opkomstplicht worden gemaakt? Wat zegt dit kabinet tegen de jongere die zegt: "Ik wil het leger niet in, maar nu willen ze mij dwingen om het leger in te gaan. Ik vind dat doodeng. Dat wil ik niet."? Wat zegt u tegen de moeder die ik gisteren sprak en die niet wil dat haar zoon verplicht het leger in moet, die niet kan slapen van de gedachte dat dat gebeurt? Dat zijn namelijk wel de vragen die wij krijgen, de onzekerheid die nu bestaat en de verhalen die wij horen. Ik vraag dit kabinet dan ook om te stoppen met het voorbereiden van die opkomstplicht, om nu duidelijkheid te geven aan al die jongeren en hun ouders en om te werken aan wat jongeren nú nodig hebben: een betaalbaar huis, goed onderwijs, betaalbare boodschappen. Dat is wat jongeren nodig hebben. Want hoe zit het nu? Aan de ene kant wil dit kabinet ons geruststellen door te zeggen dat het allemaal wel mee zal vallen, dat er waarschijnlijk geen dwang nodig zal zijn en dat het waarschijnlijk wel zal lukken met de werving van vrijwilligers. Aan de andere kant is het kabinet die dwangladder nu aan het uitwerken en is het sancties aan het uitwerken voor jongeren die niet gedwongen het leger in willen. Moeten zij straks de gevangenis in? Moeten zij boetes betalen, waardoor bijvoorbeeld mensen met geld de dienstplicht kunnen afkopen? Ja, dat is deze staatssecretaris nu aan het uitwerken. Als het kabinet zegt "waarschijnlijk is het niet nodig", wat bedoelt het kabinet daar dan mee? Is dat gewoon een opmerking om ons rustig te houden, terwijl ondertussen wél gewoon alles wordt klaargezet omdat het kabinet ervan uitgaat dat die dwang er toch gaat komen? Als de opkomstplicht volgens deze staatssecretaris waarschijnlijk niet nodig zal zijn, dan zal het verschil tussen wat gewenst is en de daadwerkelijke realiteit klein moeten zijn. Anders zou deze staatssecretaris dat niet zeggen. Juist dan, als het blijkbaar zo'n klein verschil gaat worden, gaat het wel heel ver om een dwangmaatregel te nemen. Graag een antwoord. Wat ons betreft gaat de opkomstplicht van tafel en wordt ook de voorbereiding daarvan gestopt. Er is een motie van DENK en de SP aangenomen waarin is verzocht geen enkele stap in de ladder van verplichte enquête, keuring en opkomstplicht in te voeren zonder voorafgaande instemming van de Tweede Kamer. Tegelijkertijd loopt er nu een traject voor de Wet op de defensiegereedheid. Hoe werkt het dan als de Kamer in zou stemmen met de Wet op de defensiegereedheid? Mag de minister van Defensie dan bepalen dat een opkomstplicht alsnog nodig is als hij dat nodig vindt voor de defensiegereedheid? Wat betekent dat dan voor een goedkeuring door de Kamer en voor instemming van het parlement? Graag ook hier een antwoord op. De vraag is dan natuurlijk op basis waarvan dit allemaal gebeurt. De groei en uitbreiding van Defensie en dus de werving van Defensiepersoneel zijn gebaseerd op de 5%-NAVO-norm. Laten we er hier eerlijk over zijn met elkaar dat we weten dat dit uit de koker en dus het zakenmannenhoofd van Trump komt. Dat is de daadwerkelijke onderbouwing van die NAVO-norm van 5%, want die was nog niet aan de orde voordat hij dat riep. Dit is dus niet "doen wat nodig is", maar "doen wat Trump wil". Op basis daarvan moet onze Defensie nu groeien naar 122.000 voltijdbanen in 2035. Maar als we bekijken hoeveel actieve militairen er nu zijn in de Europese NAVO-landen, dan zien we dat dit er al veel meer zijn dan Rusland heeft. Ik hoorde hier ook een aantal keer zeggen: we moeten ons kunnen verdedigen. Hoezo zouden we ons nu niet kunnen verdedigen? Leg dat dan uit. Volgens de cijfers hebben de Europese NAVO-landen nog steeds ongeveer 700.000 meer actieve militairen dan Rusland. Ik zou ook durven stellen dat die een stuk beter getraind zijn. Ook zie je dat de hele NAVO — volgens het kabinet, dus niet per se volgens ons, is dat de pilaar van ons veiligheidsbeleid — ongeveer 2 miljoen meer actieve militairen heeft dan Rusland. Volgens mij is het dus een legitieme vraag: hoeveel keer meer militairen heb je dan nodig om afschrikwekkend te zijn als het om Rusland gaat? Nu gaat het om ongeveer drie keer zoveel actieve militairen in vergelijking met Rusland. Moet dit dan vier keer of vijf keer worden om afschrikwekkend te zijn? Wat is dan de onderbouwing waardoor onze jongeren misschien met dwang in dienst zouden moeten? Voorzitter. Voor het volgen van een minor bij Defensie krijgt een student ongeveer €2.300 per maand. Dat is nogal een verschil met andere studenten die voor hun studie moeten betalen. We spreken ook studenten die stage moeten lopen, soms voltijds, zonder enige stagevergoeding. Daardoor kunnen ze niet rondkomen. Ondertussen worden er klassen naar huis gestuurd omdat er lerarentekorten zijn, en zijn er schreeuwende tekorten van personeel in de zorg. Dat zijn toch ook de cruciale beroepen in onze samenleving? Dit is toch een pijnlijk verschil? Ziet de staatssecretaris dat ook? Dat is toch niet uit te leggen aan al die andere studenten? Voorzitter. Ik weet dat de militaire vakbonden zorgen hebben over het arbeidsrecht. Kan de staatssecretaris garanderen dat met de wetten en de plannen die nu worden uitgewerkt en eraan komen, er geen wijzigingen komen in medezeggenschap en de vakbondsrechten van Defensiepersoneel? Mensen die voor Defensie werken, verdienen respect en waardering. Dat lijkt onder druk te staan en mag niet lijden onder de besluiten die aan de top worden gemaakt. Tot slot. Ik wil het ook hebben over vrouwen bij Defensie. Wij hebben vorige week hier in de Kamer een debat gehad naar aanleiding van onze initiatiefnota over hulp en steun aan vrouwen na seksueel geweld. In onze samenleving kan heel veel beter, onder andere dat vrouwen eigen risico moeten betalen als ze een medisch onderzoek willen na bijvoorbeeld verkrachting. Ik vraag mij het volgende af. Defensie is een afspiegeling van de samenleving. Hoe is dat nu geregeld bij Defensie? Dat is een organisatie waarin mensen heel erg nauw samenwerken. Als daar seksueel overschrijdend gedrag plaatsvindt, hoe wordt daar dan mee omgegaan, welke steunmechanismes zijn er dan, welke hulp is er dan en welke zorg is er dan voor slachtoffers van seksueel geweld of seksueel overschrijdend gedrag? Dank u wel, voorzitter.

Versie 801d4ec1b94320a3961a1f7864363833d8002bfdb40d949e4dd99a46cad33f74 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.