Wetgevingsoverleg over de Jaarverslagen en Slotwetten 2025 van de ministeries EZ, BZK en JenV voor zover het onderwerpen betreft die zien op digitalisering

Brontekst

Mevrouw Kathmann (PRO): Dat is die digitale dienst. Dat is gewoon een hartstikke goed plan, maar als we niet oppassen, dan dreigt de digitale dienst een zoveelste praatclub te worden zonder iets te zeggen. Ik schets het maar even helder. De digitale dienst zou kennis, mensen en middelen gaan bundelen om ministerieoverstijgend te werken en het inkoop- en aanbestedingsbeleid op de schop nemen. Dat was de bedoeling. Die zou standaarden uitrollen en de IT-infrastructuur van de overheid moeten bewaken, met mandaat om groen of rood licht te geven op grote ICT-projecten. Ik vraag de staatssecretaris of zij dat idee volgt en wat zij doet om te voorkomen dat ze straks de basis legt voor een IT-club zonder tanden. Met wie is zij in gesprek over de digitale dienst? Welke mensen geven nu vorm aan deze organisatie? Dan zit me nog iets dwars dat ik toch wel even wil benoemen. Twee weken geleden zijn er mondelinge vragen gesteld over het bericht dat Meta en Microsoft gegevens van Nederlandse wetenschappers en ambtenaren door hebben gespeeld aan de Amerikaanse overheid. Dat zijn wetenschappers, ambtenaren en toezichthouders die werken aan digitale wetten, eigenlijk ook aan het handhaven van digitale wetten. Het zijn wetenschappers die onderzoek doen naar de verspreiding van fake news in Nederland. En wat zie je dan? Dat iemand van binnen het overheidsapparaat, gewoon een hoge ambtenaar, eigenlijk in diezelfde week op bezoek is bij DOGE, in the White House, voor een reisje om te leren wat ze in Amerika doen, letterlijk in dezelfde week dat de informatie werd opgevraagd over ambtenaren, wetenschappers en toezichthouders die onze wet- en regelgeving hier moeten handhaven. Dit kabinet heeft gezegd: die mensen moeten in alle veiligheid kunnen werken; daar staan we garant voor. Ondertussen wordt een hoge ambtenaar die dit dossier moet trekken op pad gestuurd naar een club waar Musk aan het roer stond en die letterlijk de halve Amerikaanse overheid gesloopt heeft. Ik zou dus echt wel heel graag willen weten wat we daar, zeker in zo'n week, in hemelsnaam te zoeken hebben. Is daar ook gesproken over dit voorval en over dat wij het gewoon volstrekt onwenselijk vinden dat ook dit gremium binnen de Amerikaanse overheid deze informatie over onze ambtenaren, wetenschappers en toezichthouders opvraagt? Is het reisje gebruikt om ook zorgen te uiten, ook over dat alle Amerikaanse ambassades in EU-landen is gevraagd om vooral heel erg te lobbyen tegen onze wet- en regelgeving en ervoor te zorgen dat die zo min mogelijk wordt uitgevoerd? Tot slot wil ik nog even kort terugkijken op de samenwerking met het kabinet. Bij een onderwerp dat zo verspreid ligt over departementen is het flink coördineren. Soms loopt dat stroef. Geloof me: overheidsland is een labyrint waarin ik vaker verdwaal dan mij lief is. Zo stemmen we vandaag in dit huis bijvoorbeeld over een amendement van mijzelf en mijn collega Laurens Dassen van Volt over 18 miljoen euro voor een zeebodemonderzoek voor een nieuwe zeekabel. Dat is een keurig idee waar we met z'n allen achter zeggen te staan. Maar na meer dan een maand, waarin we verschillende dekkingsopties hebben voorgelegd aan het kabinet, zijn we geen stap verder gekomen. Tegelijkertijd horen we van het kabinet: wij willen het ook. Gisteren diende ik een motie in om het kabinet te steunen bij het zelf vinden van een dekking, maar die werd ontraden omdat ik geen dekking heb! Dat is superfrustrerend. Dat is zelfs enorm frustrerend. In een commissie waarin ik gewend ben voortvarend met het kabinet samen te werken blijven de luiken iets te vaak dicht. Graag hoor ik van het kabinet waarom we er niet in zijn geslaagd om voor een doel dat zo breed gesteund wordt, en dat raakt aan onze veiligheid, tot een oplossing te komen. Dan een tweede zorgenkind. Via de voorzitter kijk ik hiervoor de minister van Justitie en Veiligheid aan. Het gaat over de stichting HackShield, die lespakketten maakt voor kinderen en heel veel kinderen in Nederland helpt cyberweerbaar te worden. Ik vind het altijd heel moeilijk om één merknaam te noemen, ook als het gaat over organisaties die goede dingen doen. Dat kun je namelijk beter niet doen. Maar hierbij gaat het echt over het vergroten van de weerbaarheid van Nederlandse kinderen in supermoeilijke tijden, waarin we met z'n allen echt op een zoektocht zijn. Deze organisatie weet honderdduizenden kinderen in Nederland te bereiken. Ik heb hier tijdens een WGO in maart vragen over gesteld. Toen hoorde ik: het is een heel goed idee om deze organisatie verder te helpen en via deze organisatie de weerbaarheid van kinderen op te schalen; daar willen we wel wat mee doen, maar dan moeten we eerst de positieve evaluatie van de lespakketten afwachten. Toen die kwam, dacht ik: dat is heel fijn; dit is het moment. Maar na weer anderhalve maand geprobeerd te hebben contact te leggen met zowel EZ als JenV, heb ik geen enkel serieus antwoord gekregen op de vraag of ik de motie wel of niet in stemming kon brengen om ervoor te zorgen dat dit initiatief, waarmee honderdduizenden kinderen worden geholpen, niet omvalt en verder wordt geholpen. Ik begon mijn betoog met — ik zal het toch nog een keer zeggen, want het heet nu eenmaal zo — de Fuckup Night, waar je je vuile was buiten hangt, niet om naar elkaar te wijzen, maar om er gigantisch veel van te leren. Ik zou het heel fijn vinden om dat een keer te organiseren. Dan kunnen we elk gefaald project, gek contract, vage aanbesteding of illegale aanbesteding — daar hebben we het hier toch over — gewoon op tafel gooien om daar heel veel van te leren en het vanuit daar beter te doen.

Versie 4e868ae44982051bda460524123d6a4d894b155a0274d3b0746c78654700ef2f · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.