Raoul White

Verzameldebat CAS

De heer White (GroenLinks-PvdA): Ik wil de heer Van Haasen graag vragen om nog wat meer duidelijkheid te geven over zijn uitspraak omtrent zelfstandigheid. Wat houdt die precies in? Onze eilanden Texel, Schiermonnikoog en ga zo maar door zijn enigszins vergelijkbaar met de Caribische eilanden. Zouden die dan ook dezelfde zelfstandigheid moeten verkrijgen als de eilanden in de Cariben?

De heer White (GroenLinks-PvdA): Ik maakte op zich geen fout in de benamingen. De BES-eilanden zijn buitengewone gemeentes van het Koninkrijk — daar ben ik heel duidelijk over — maar ik keek even naar het Europees deel van het Koninkrijk, dus Nederland, en het Caribisch deel van het Koninkrijk. Met z'n allen zijn we onderdeel van het Koninkrijk. In die hoedanigheid blijft mijn vraag volgens mij hetzelfde: prefereert de heer Van Haasen dan een ander soort zelfstandigheid voor Texel ten opzichte van de CAS-eilanden?

De heer White (GroenLinks-PvdA): Oké. Dat antwoord begrijp ik niet helemaal, want Suriname is volgens mij niet echt onderdeel van het Koninkrijk, niet meer, althans. Dat koloniale verleden hebben we volgens mij afgehecht. De CAS-eilanden zijn volgens mij wel nog steeds een onderdeel van het Koninkrijk. Dus ik denk dat wij vanuit het Europese deel van het Koninkrijk echt wel een belangrijke rol hebben om inderdaad te kijken naar hoe zelfredzaam we de eilanden kunnen maken, maar ik proefde iets over helemaal zelfstandig maken. Dat wilde ik dus even uithoren. Betekent dat de eilanden helemaal loskoppelen van het Koninkrijk, loslaten?

De heer White (GroenLinks-PvdA): Dank, voorzitter. Bon dia, good evening, goedenavond allen. De afgelopen dagen hadden we als Kamercommissie het genoegen om met onze collega's uit het Caribisch deel van ons Koninkrijk te spreken over de samenwerking binnen het Koninkrijk. We hebben opnieuw geconstateerd dat we op veel vlakken goed samenwerken, maar dat er ook nog heel veel zaken zijn in het Koninkrijk waarbij we elkaar echt moeten helpen en beter moeten samenwerken. Ik noem de armoedebestrijding, het waarborgen van mensenrechten en de aanpak van klimaatverandering als grootste uitdagingen. Omdat ik maar beperkt tijd heb, zal ik mij vandaag tot enkele onderwerpen beperken. Allereerst het democratisch tekort. Nog steeds hebben niet alle Koninkrijksburgers gelijke rechten. Dit wordt over precies een maand opnieuw pijnlijk zichtbaar bij de Tweede Kamerverkiezingen, waarvoor de Nederlanders uit Aruba, Curaçao en Sint-Maarten niet mogen stemmen, terwijl de Tweede Kamer ook het Koninkrijksparlement is waar besluiten worden genomen die in het gehele Koninkrijk effect hebben. De Raad van State heeft hier afgelopen jaar, in zijn spontane advies ter gelegenheid van 70 jaar Statuut voor het Koninkrijk, ook nadrukkelijk aandacht voor gevraagd. Omdat het kabinet dit tot op dit moment nog niet heeft opgepakt, zal ik hier namens GroenLinks-PvdA op korte termijn, samen met collega Bamenga van D66, een initiatiefwet over indienen, zodat ook deze Nederlanders bij de volgende Tweede Kamerverkiezingen hun stem kunnen uitbrengen. Voorzitter. Dan de geopolitiek ...

De heer White (GroenLinks-PvdA): Zeker.

De heer White (GroenLinks-PvdA): Wat het belangrijkste is, is dat je het recht hebt om je vertegenwoordiging te kiezen, of dat nou hier in Nederland, op Curaçao of aan de andere kant van de oceaan is, in China. Als mens, als burger heb je het recht om een keuze te maken voor je vertegenwoordiger die besluiten neemt die impact hebben op jouw leven. In dit geval hebben we een duidelijk democratisch deficit. Dat is zichtbaar, al jarenlang. Burgers die op de CAS-eilanden wonen hebben geen inspraak hebben in de keuzes van het parlement, de Tweede Kamer van Nederland, waarin wel besluiten genomen worden op het gebied van belasting en defensie die echt impact op hen hebben.

De heer White (GroenLinks-PvdA): Al is het maar 1%, 2%, 3% of 10%. Het maakt mijn partij en mij helemaal niet uit hoeveel procent het is. Het gaat om het principe dat je recht hebt om je eigen vertegenwoordiger te kiezen. Daar is op dit moment echt een deficit, een tekort in. Dat moeten we gewoon herstellen.

De heer White (GroenLinks-PvdA): Dank, voorzitter. Dan de geopolitieke situatie, die impact heeft op het Caribisch gebied. Op de Benedenwindse Eilanden zijn de zorgen reëel, omdat zij dicht bij de kust van Venezuela zijn. Graag hoor ik van het kabinet een stand van zaken hoe de eilanden en de bewoners hierover zo goed mogelijk geïnformeerd worden, zodat onnodige zorgen weggenomen kunnen worden. Hier is net ook al enigszins aan gerefereerd door collega's. Voorzitter. Nederland vormt samen met de drie CAS-eilanden het Koninkrijk. Wat GroenLinks-PvdA betreft moeten we als geheel Koninkrijk zorgen dat iedereen een fatsoenlijk bestaansminimum heeft en dat er voor iedereen een gezonde leefomgeving is. We zien echter grote verschillen. Op de eilanden is nog veel armoede. Als Koninkrijksburger en als Kamerlid schaam ik mij ervoor dat er in ons Koninkrijk nog zo veel mensen in armoede leven. Herkent de staatssecretaris dit gevoel, en welke mogelijkheden ziet hij om dit samen met de landen aan te pakken? Een ander punt van aandacht voor de drie CAS-eilanden is het versterken van een duurzame economie, op zich een heel erg bekend probleem. Hoe kan Nederland de eilanden wat de staatssecretaris betreft hierbij zo goed mogelijk ondersteunen, om op deze manier de eilanden nog minder afhankelijk te laten worden van het toerisme alleen? Hierbij zijn natuurlijk ook goede infrastructuur en verbindingen van belang. Dan een vraag over structureel gezonde financiering en goed bestuur. De eilanden hebben een kleine omvang en zijn erg gevoelig voor bijvoorbeeld een pandemie of een natuurramp. Het is daarom belangrijk dat we er als Koninkrijk voor zorgen dat er degelijke afspraken zijn over financieel beleid. Daarbij is het van belang dat we kijken naar de behoefte en de grote uitdagingen op de eilanden. Zou het daarom niet goed zijn om voor de toekomst een soort Koninkrijksfonds in te stellen waar de landen renteloze leningen uit kunnen krijgen voor belangrijke investeringen en waar de aflossingen van zulke leningen weer teruggestort kunnen worden? Graag een reactie hierop van het kabinet. In het verlengde hiervan heb ik de vraag welke mogelijkheden het kabinet ziet voor de eilanden bij de opstelling van de nieuwe meerjarenbegroting van de EU. De eilanden zijn geen onderdeel van de EU, maar het zogenoemde Global Europe-fonds is ook bedoeld voor landen en gebieden overzee. Graag de toezegging dat het kabinet zich samen met de CAS-eilanden zal inzetten voor middelen uit dit fonds. Voorzitter. Vorig jaar publiceerde Amnesty een zorgrapport over de tekortkoming in de bescherming van Venezolaanse vluchtelingen op Aruba. De kabinetsreactie uit juli roept vragen op. De belangrijkste voor nu zijn de volgende. Is het kabinet bereid om een nieuw ambtsbericht over Venezuela uit te brengen? Het meest recente dateert van juni 2020. Excuus, ik ben een beetje verkouden, dus het gaat niet helemaal lekker. Vindt het kabinet dat de toegang tot asiel op Aruba voldoet aan internationale mensenrechtennormen? Zo nee, waarom is de waarborgfunctie uit het Statuut dan niet van kracht? Waarom verschilt de toegang tot asiel binnen het Koninkrijk? Streeft het kabinet naar een gelijke toepassing van internationale mensenrechtenverdragen binnen het Koninkrijk? Voorzitter. Tot slot nog een specifieke vraag over de zorgelijke berichtgeving van de afgelopen dagen over de ouderenzorg op Aruba, maar eerder ook al op Curaçao. Ouderen worden verwaarloosd en soms zelfs mishandeld, werd er geschreven. Dat is zeer zorgelijk. Door de vergrijzing en de personeelstekorten worden de problemen groter. Hoe gaat Nederland de landen hierbij helpen? En hoe kan de informele wijkgerichte ouderenzorg worden versterkt? Graag een reactie. Dank u wel.

De heer White (GroenLinks-PvdA): Dank u wel, voorzitter.

De heer White (GroenLinks-PvdA): Ik heb de staatssecretaris tot zover ervaren als een zeer begaan mens met de mensen op de eilanden. Volgens mij zit dat stukje wel goed, maar het is misschien toch wel even goed om door te gaan op het puntje omtrent de acute dreiging. Ik zou aan de staatssecretaris willen vragen om toch na te gaan wat de effecten zijn van de dreiging, even los van de fysieke dreiging, op de gemoedstoestand van de mensen. We hebben tijdens het IPKO van de parlementariërs van de eilanden teruggekregen dat er toch wel enige vorm van angst aanwezig is in de bevolking voor mogelijke inmenging op de middellange of de lange termijn en de gevolgen die de onrust aan de grens kan hebben. Het gaat dan om de verhalen omtrent boten die daar getorpedeerd worden enzovoort, enzovoort. Die hebben direct en indirect invloed, zo hebben wij begrepen, op de economische ontwikkelingen, zoals op, wat wij bijvoorbeeld hoorden, de instroom van het toerisme. Het blijkt dat het toerisme de afgelopen periode daadwerkelijk gedaald is. Ik snap inderdaad dat als je het over acute dreiging hebt … Er zullen geen bommen vallen op dit moment en er is geen oorlog aan die grens, maar we moeten vooral proberen om vooruit te denken. De staatssecretaris zou ik ertoe willen uitdagen om vooruit te denken hoe we kunnen omgaan met het sentiment dat leeft onder de mensen en hoe we alvast kunnen nadenken over wat voor gevolgen het economisch zou kunnen hebben.

De heer White (GroenLinks-PvdA): Misschien kunnen we dat op een hele nette manier tackelen. Ik kan mij ook heel goed vinden in de scheiding die de staatssecretaris maakt in de rollen die er zijn. Wij als parlementariërs, volksvertegenwoordigers van het Europese deel van het Koninkrijk, geven het signaal af dat wij te horen hebben gekregen van de volksvertegenwoordigers van de landen daar. Ik kan me voorstellen dat de staatssecretaris het signaal dat wij hem nu meegeven misschien wel in een gesprek met de bestuurders van de landen mee kan nemen.

De heer White (GroenLinks-PvdA): Ik wilde nog even reflecteren op de vraag die ik heb gesteld aan de staatssecretaris omtrent het Koninkrijksfonds, het investeringsfonds. Ik kan me goed voorstellen dat we inderdaad geen hele gekke dingen willen doen die de begroting onder druk zetten. Dat snap ik heel goed. Mijn vraag aan de staatssecretaris is of hij bereid is om te onderzoeken of er een soort investeringsfonds kan worden opgezet waarin de aflossing van bestaande schulden deels wordt teruggeploegd. Ik heb het dan met name over het deel waar rente op zit, zodat de landen dat geld weer kunnen inzetten voor duurzame investeringen in hun eigen economie en samenleving. Dan krijg je een soort cirkel die zichzelf versterkt.

De heer White (GroenLinks-PvdA): Proef ik daaruit dat de staatssecretaris wel hierover wil nadenken?

De heer White (GroenLinks-PvdA): Voorzitter. Dank aan de staatssecretaris en zijn staf voor de beantwoording van de vragen. Ik wil nog even een belangrijk punt uit de eerste termijn aanstippen. In de eerste termijn stelde de PVV voor om de Caribische delen van het Koninkrijk los te koppelen. Voor mijn fractie is dat onacceptabel. We hebben het over mede-Nederlanders, over mensen met wie wij een geschiedenis, familiebanden en een verantwoordelijkheid delen. Loskoppelen betekent geen zelfstandigheid, maar instabiliteit. De eilanden en Nederland zijn economisch en sociaal met elkaar verweven. In plaats van afstand te nemen moeten we werken aan een sterkere samenwerking en aan echte gelijkwaardigheid binnen het Koninkrijk. Ook op de lange termijn geldt dat als de eilanden zelfredzamer worden — en dat is wat we willen — dat juist het partnerschap versterkt. Zelfredzaamheid betekent geen afscheid, maar volwassen samenwerking. Solidariteit is geen zwaktebod; het is de basis van ons Koninkrijk. Daarom kiest de fractie van GroenLinks-PvdA niet voor het afstoten van de eilanden, maar voor verbinding, versterking en respect voor samenwerking. Kan de staatssecretaris ervoor zorgen dat beleid en beleidsvorming over het Caribisch deel van het Koninkrijk voortaan structureel met de eilanden wordt vormgegeven, niet van bovenaf, maar in gelijkwaardigheid en met wederzijds respect? Dank u wel, voorzitter.