Martin Oostenbrink

Media

De heer Oostenbrink (BBB): Dank u wel, voorzitter. Het NOS-journaal, Heel Holland Bakt en natuurlijk Boer zoekt vrouw — "is goud" wilde ik erbij zeggen, maar dat heb ik maar niet gedaan — zijn programma's waar een groot deel van de bevolking van geniet en die de moeite waard zijn om in stand te houden. Dat is nog los van de regionale omroepen in Nederland, die een belangrijke rol spelen in het functioneren van onze lokale democratie. Maar we zien grote problemen bij de Nederlandse omroepen. "De NPO, voor al uw crises" kopte de Telegraaf onlangs niet voor niets. Publicaties over misstanden, vuistdikke rapporten of van hun troon gevallen bestuurders en presentatoren: het kan niet op. Het is dus geen wonder dat de minister in zijn brief voorstelde om in te grijpen. Daarin heeft hij ook gezegd dat het wat ons betreft voortvarender had gemogen. We moeten aan de bak met de publieke omroep. De NPO moet worden hervormd, zodat ook de journalistiek hoogwaardig aanbod kan blijven uitzenden. We moeten een publieke omroep hebben die toekomstbestendig is. De focus moet zijn op het feit dat de journalistiek moet kunnen doen wat ze wil. Ze moeten de ruimte krijgen om dat binnen het publieke stel te doen. BBB heeft hierover al eerder aangegeven dat aanpassingen van het huidige bestel noodzakelijk zijn. We hebben een aantal vragen aan de minister over de brief over de hervorming van de landelijke publieke omroep. De minister schrijft dat hij bij de hervorming nog steeds uitgaat van een extern, pluriform bestel, met andere woorden: een systeem bestaande uit meerdere omroeporganisaties. Mijn vraag aan de minister is waarom hij niet kijkt naar een zogenaamd BBC-model. Dat is een systeem waarin de veelzijdigheid niet via de omroepverenigingen, maar intern wordt georganiseerd. Op deze wijze kan van nog meer bestuurslagen afscheid genomen worden. Dat is toch één van de ambities van de minister. Bovendien wijs ik erop dat kijkers zich tegenwoordig niet meer verbonden voelen met omroepen, maar met programma's. Het gevoel van "onze omroep" uit de tijd van de verzuiling bestaat niet meer. Mensen kijken willekeurig naar programma's. Eigenlijk maakt het voor hen niet meer uit of die nou door een commerciële zender, een streamer of een omroep worden uitgezonden. Niet voor niets noemde een mediaexpert ons publiek bestel onlangs nog een enorm log apparaat dat giga veel geld kost. Daar merkte hij ook nog eens bij op dat de nieuwe generaties niets op hebben met omroepen. Daarom hoor ik graag een toelichting: waarom wordt voor externe pluriformiteit gekozen? De minister spreekt in zijn brief over omroephuizen die een vaste plek in het bestel moeten krijgen. Mijn urgente vraag aan de minister is hoe vast "vast" hier eigenlijk is. Blijft een omroephuis in het bestel als de maatschappelijke relevantie ervan wegvalt? Naast de vorm van het bestel moeten we ook goed kijken naar de technologische ontwikkelingen. Ook hier schiet men wat BBB betreft nog tekort. Al eerder gaven wij aan dat we bij de publieke omroep een goed beeld van de toekomst missen, een toekomst waarin de ontwikkeling van sterke content en streamingsplatformen een centrale rol moet krijgen en waarin lineair kijken langzaamaan verdwijnt. De gemiddelde kijktijd wordt met het jaar korter. Zo keek de gemiddelde Nederlander in 2024 nog maar 130 minuten per dag. Tien jaar daarvoor lag het gemiddelde kijkcijfer op 200 minuten per dag. Daarin zien we een grote daling. Niet voor niets diende de BBB vorig jaar een motie in waarin de regering werd verzocht om met NPO en de commerciële omroepen te gaan praten om de onderlinge samenwerking te versterken, dan wel op het gebied van de vindbaarheid van content, dan wel op het gebied van het verbeteren en versterken van de positie van de Nederlandse media tegenover de grote techbedrijven en streamers. Kan de minister aangeven wat er in de tussentijd met deze motie is gedaan? Niet voor niets sprak ik over de publieke én commerciële omroepen. BBB vindt dat beide partijen noodzakelijk zijn voor een sterk medialandschap en dat het niet noodzakelijk is dat de publieke en de commerciële omroepen dezelfde taken uitvoeren. Daarom vraag ik de minister waarom hij kiest voor een brede taakopdracht. Waarom wordt niet gekozen voor een opzet waarin de publieke omroep en de commerciële media elkaar aanvullen? Voorzitter, ik rond af. BBB vindt dat in de brief van de minister over de toekomst van de omroep een duidelijke stip aan de horizon ontbreekt. Die stip is het behoud van Nederlandse programma's en content in een wereld die steeds verder digitaliseert en wordt beheerst door buitenlandse big tech. We zien een visie die te sterk gericht is op het verleden en te weinig op de toekomst. Tot zover.

De heer Oostenbrink (BBB): Ik zal het kort houden. Volgens mij heb ik nog twee minuten over, maar ik zal proberen de moties er in een kleine spoedcursus snellezen doorheen te jagen.

De heer Oostenbrink (BBB): Dank voor deze vraag. Met het voorstel dat wij nu indienen, zeggen wij vooral: neem dit mee in de overwegingen en de uitwerking. Ook in dit debat merk ik dat we vooral heel erg uitgaan van vier of vijf omroephuizen, omdat we een toekomst ingaan waarin een en ander wat betreft de omroep heel erg beperkt wordt. Met deze motie geven wij daarom aan: als we dit doen voor de toekomst, voor de komende 10, 20, 30 jaar, laten we dat dan breder bekijken en nog een echt goede afweging maken, zodat we over tien jaar niet nog een keer moeten gaan hervormen. Dan het begin van de vraag. Het is ook onze mening dat binnen een heel omroepstelsel elke kleur en elk geluid uit de hele samenleving hoorbaar moet zijn. Bij een BBC-model kan je ook intern pluriform de diversiteit van verschillende geluiden en kleuren laten horen.

De heer Oostenbrink (BBB): Volgens mij zeg ik erbij dat je ook bij een BBC-model een interne pluriforme manier van werken met elkaar kunt hebben. Daarin kunnen de geluiden terugkomen en daarin kan je een afweging maken: dit is de situatie; we laten de voors en tegens zien. Bijvoorbeeld net zoals binnen een taakgericht omroephuis. Dat zou daarin ook de paletten van de samenleving moeten weergeven. Dat is ook een opdracht die je binnen een BBC-model kan meegeven. Daarom vraag ik dat: laten we dat in ieder geval niet vergeten bij de uitwerking, ook gelet op de toekomst. Je wil immers ook niet over tien of vijftien jaar opnieuw moeten kijken naar een hervorming van het omroepbestel. Dat wil je de omroepen niet aandoen en tegelijkertijd de mensen die dagelijks kijken, lineair of niet, ook niet.

De heer Oostenbrink (BBB): Ja.

De heer Oostenbrink (BBB): Dan de laatste.