Inge van Dijk

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–2026Vragen gesteld door de leden der Kamer 2025Z19017Vragen van de leden Postma (Nieuw Sociaal Contract), Thijssen(GroenLinks-PvdA), Sneller (D66) en Inge van Dijk (CDA) aan de Minister vanEconomische Zaken over de kabinetsinzet bij de Ministeriële Conferentie vanESA 2025 (ingezonden 16 oktober 2025).Vraag 1Waarom kiest u ervoor om bij de komende Ministeriële Conferentie (MC25)van de Europese Ruimtevaartorganisatie (ESA) op hetzelfde nominale niveauvan € 170 miljoen in te schrijven als in 2022, terwijl toen nog sprake was van€ 53,6 miljoen aan incidentele ophogingen?1Vraag 2Klopt het dat Nederland daarmee opnieuw ver onder de ESA-norm blijft(ongeveer 2,4% in plaats van 4,7% naar rato van het bruto binnenlandsproduct (bbp)? Welke overwegingen liggen aan dit besluit ten grondslag?Vraag 3Erkent u dat deze nominale bevriezing, gecorrigeerd voor inflatie, feitelijkneerkomt op een reële bezuiniging van ongeveer 25%, zoals het NetherlandsSpace Office (NSO) in zijn advies constateert?2Vraag 4Hoe beoordeelt u de constatering in het NSO-advies dat het huidige budget«circa 25 procent lager ligt dan wat Nederland in 2022 heeft ingeschreven intechnologieontwikkelingen en productie via ESA-samenwerkingen» en dathierdoor «invloed en toegang tot cruciale diensten onder druk staan»?Vraag 5Het NSO adviseert om het ruimtebudget «zo snel mogelijk in lijn te brengenmet de door het kabinet onderschreven belangen en ambities» en waar-schuwt dat Nederland anders «niet een stap voorwaarts maar een stapachteruit» zet, dit advies is nu niet opgevolgd; welke mogelijkheden ziet unog om de investeringen in de ruimtevaart in lijn te brengen met dekabinetsreactie op de Langetermijnagenda Ruimtevaart? Bent u bereid dit inkaart te brengen voor de formatiegesprekken? (zie ook vraag 12)1Kamerstuk 24 446, nr. 992Bijlage bij Kamerstuk 24 446, nr. 99 kv-tk-2025Z19017’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Vragen1 Vraag 6Welke gevolgen heeft deze lagere ESA-inzet voor de Nederlandse geo-return(NL: geografische teruggave) en voor de opdrachten aan de kennis- enindustriële partners die nu deelnemen aan programma’s zoals Ariane 6,Vega-C en Artemis?Vraag 7Klopt het dat de Nederlandse bijdrage aan ESA’s lanceerdersprogramma(€ 40–45 miljoen) grotendeels verplicht is vanwege eerder aangeganetoezeggingen bij de conferentie in 2021 en dus weinig ruimte laat voornieuwe strategische investeringen?Vraag 8Kunt u inzichtelijk maken hoe het budget met € 60 miljoen per jaar kanworden opgehoogd naar het niveau zoals in de kabinetsreactie op deLangetermijn Ruimtevaartagenda wordt voorgesteld?3Vraag 9Bent u bekend met het recente interview van de ESA-topman in NRC:«ESA-baas: «Met zo’n lage bijdrage zal Nederland ruimtevaartactiviteitenverliezen»»?4 Wat vindt u ervan dat ESA activiteiten gaat weghalen bij hetEuropees Ruimteonderzoek- en Technologie Centrum (ESTEC) in Noordwijkomdat de Nederlandse bijdrage relatief veel lager is dan die van andereESA-lidstaten? Vindt u het wenselijk dat met uw ambitie om meer teinvesteren in innovatie en onderzoek, in deze tijden van geopolitiekespanningen waarbij ruimtevaart essentieel is om de Europese veiligheid tewaarborgen, ruimtevaartactiviteiten in Nederland worden weggehaald?Vraag 10Bent u zich ervan bewust dat dit besluit concrete negatieve consequentiesgaat hebben voor de Nederlandse ruimtevaartindustrie? Hoewel de woordenin de brief mooi zijn en spreken van ambitie, verhouden zij zich niet tot degepresenteerde getallen in de Kamerbrief; heeft u scherp of wegblijvendeoverheidsinvesteringen zullen zorgen voor het vertrekken van hoogwaardigekennisbedrijven uit Nederland?Vraag 11Bent u zich ervan bewust dat ruimtevaart in negen van de 10 NationaleTechnologiestrategiegebieden een rol speelt? Ziet u dat deze brief daar haaksop staat?Vraag 12Met het actieplan om 3% van het bruto nationaal product (bnp) te bestedenaan innovatie en onderzoek laat u zien te willen investeren in innovatie;dragen bestedingen aan ruimtevaart bij aan innovatie en onderzoek endaarmee aan het behalen van de 3% norm? Hoeveel euro krijgt de samenle-ving terug voor elke euro die wordt besteed aan ruimtevaart? Bent u hetermee eens dat deze brief over ruimtevaart en effectief een LAGER budgetvoor ruimtevaart haaks staan op de brief over de 3% innovatie en onderzoeknorm? Bent u het ermee eens dat deze ruimtevaartbrief daarmee haaks staatop het lange termijn verdienvermogen van Nederland?5Vraag 13Bent u zich ervan bewust dat ruimtevaart per definitie een kritieke infrastruc-tuur is en daarmee dual-use (NL: voor tweeërlei gebruik) is (1,5% bovenophet reguliere defensiebudget)?3Kamerstuk 24 446, nr. 904NRC, 15 oktober 2025, «ESA-baas: «Met zo’n lage bijdrage zal Nederland ruimtevaartactivi-teiten verliezen»» https://www.nrc.nl/nieuws/2025/10/15/esa-baas-met-zon-lage-bijdrage-zal-nederland-ruimtevaartactiviteiten-verliezen-a49096285Kamerstuk 33 009, nr. 165Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Vragen2 Vraag 14Kunt u voor de formatiegesprekken een BNC-fiche klaar hebben liggen waarinaangegeven wordt waaruit de 60 miljoen euro per jaar gehaald zou kunnenworden zodat, mochten de formerende partijen daartoe besluiten, dezealsnog neergelegd kan worden via de formatie?Vraag 15Wat is de inzet van Nederland voor de Ministeriële Conferentie die over vierweken plaatsvindt? Bent u bereid om naar zoveel mogelijk financiëlemiddelen te zoeken zodat hier meer neergelegd kan worden dan in de briefwordt aangegeven?6Vraag 16Bent u bereid de Kamer vóór de ESA-Ministeriële Conferentie te informerenover:a.de exacte verdeling van de Nederlandse inschrijvingen per ESA-programma (communicatie, aardobservatie, navigatie, lanceerders,exploratie);b.de verschillen met 2022;c.de verwachte geo-return; zodat de Kamer haar controlerende rol tijdigkan uitoefenen?6Kamerstuk 24 446, nr. 99Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Vragen3