Marieke Wijen-Nass

Regio's en grensoverschrijdende samenwerking

Mevrouw Wijen-Nass (BBB): Dank u wel, meneer de voorzitter. Op 4 juli 2024 werd ik beëdigd als Tweede Kamerlid. Het is een enorme eer om dit vak te mogen doen. Vanaf het begin had ik een enorme drive om mij in te zetten voor de regio. Ik was namelijk bijna tien jaar gemeenteraadslid in de gemeente Gulpen-Wittem, een kleine gemeente in het zuiden van het land. Ik heb daar ervaren hoe politiek Den Haag dacht vanuit de Randstad en daarbij geen oog had voor de regio. Daarom vroeg ik om het commissiedebat over regio's te vervroegen en nog voor de verkiezingen te laten plaatsvinden, simpelweg omdat ik vind dat de regio's niet kunnen wachten. Daarnaast organiseerde ik een rondetafelgesprek, waarin de Tweede Kamer in gesprek kon gaan met vertegenwoordigers van de regio. Denk hierbij aan de Landelijke Vereniging voor Kleine Kernen, de M50 en K80 en burgemeesters van kleinere gemeenten, zoals Eijsden-Margraten, Súdwest-Fryslân en Etten-Leur, maar ook aan vertegenwoordigers van de regio's, zoals Regio Rivierenland, Groningen-Assen, de Achterhoek en de Kempengemeenten. Veel van deze plekken heb ik overigens zelf ook al bezocht middels een werkbezoek. Tot mijn grote verbazing en teleurstelling meldde zich in eerste instantie helemaal niemand aan voor dit rondetafelgesprek, behalve ikzelf. Na een oproep kwamen er gelukkig drie deelnemers bij, maar dat was nog steeds te weinig om het rondetafelgesprek doorgang te laten vinden. Het is een gemiste kans om met de regio's zelf in gesprek te gaan en om hun zorgen serieus te nemen. Ik baal hier enorm van. Hieruit blijkt maar weer dat de regio nog steeds niet serieus wordt genomen door veel Tweede Kamerfracties.

Mevrouw Wijen-Nass (BBB): Ik denk dat mevrouw Bikker weet dat mijn frustratie zich niet zozeer richt op de kleine fracties. Wij zijn ook maar met z'n achten en dat is al een stuk meer dan de ChristenUnie. Maar er zijn grotere partijen die zich er niet voor hebben aangemeld. Dat hebben we niet niet alleen gezien bij deze rondetafel. Ik heb er ook eentje geprobeerd te organiseren bij Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening over studenten en jongerenwoningen. Het valt op dat veel partijen zich daar niet voor aanmelden. Dat vind ik echt een gemiste kans, omdat ik het zelf als volksvertegenwoordiger heel belangrijk vind om direct met mensen in gesprek te gaan die wonen en leven in een bepaalde regio. Langs die weg was mijn opmerking bedoeld.

Mevrouw Wijen-Nass (BBB): Ik blijf mij inzetten voor de regio. Mocht ik herkozen worden, dan doe ik na de verkiezingen uiteraard weer een nieuwe poging om de kleine gemeenten en de regio's hier in Den Haag aan tafel te krijgen. Dan een concreet punt over iets wat mij verbaasd heeft. Ik had Kamervragen gesteld over het besluit van het CBR om de theorie-examens uit Maastricht naar Roermond te verplaatsen. De antwoorden van de minister vielen mij behoorlijk tegen. Zuid-Limburgers ervaren dit besluit als weer een stap van de rijksoverheid, die zich terugtrekt. Het wordt opgevat als een verschraling van de dienstverlening en als het zoveelste voorbeeld van Den Haag dat kiest voor centralisering, terwijl het motto luidt: Elke regio telt! Het CBR stelt dat de nieuwe locatie centraal in Limburg ligt en dat de dienstverlening niet verschraalt. Maar voor Zuid-Limburg betekent dit dat er geen locatie meer is. Limburg is niet één regio; het bestaat uit drie regio's met alleen al in Zuid-Limburg 600.000 inwoners. Die worden nu geraakt. De minister schrijft dat de dienstverlening in Limburg blijft en dus ook in de regio. Dat is een woordspel. De dienstverlening blijft misschien in de provincie, maar verdwijnt wel uit de regio Zuid-Limburg, en dat is wel degelijk een verschraling. Ik wil de minister daarom vragen hoe dit besluit in lijn kan zijn met Elke regio telt!, als de 600.000 inwoners van Zuid-Limburg straks geen toegang meer hebben tot een theorie-examenlocatie in de eigen regio. Waarom wordt er alleen naar de schaal van de provincie gekeken, terwijl het programma juist vraagt om maatwerk per regio? Is de minister bereid om toe te zeggen het gesprek aan te zullen gaan met de minister van IenW om met het CBR in gesprek te gaan om dit besluit te herzien? Tot slot wil ik de minister nog graag drie algemene punten meegeven. Uit de meeste input die we hebben gekregen voor dit commissiedebat blijkt ten eerste: investeer in de regio's, meerjarig en niet incidenteel. Ik ben heel benieuwd hoe de minister hiernaar kijkt. Ten tweede: investeer in de regio's die extra hulp nodig hebben, zoals de grensregio's. Ten derde: negeer de provinciegrenzen als het gaat om uitdagingen met betrekking tot woningbouw en infrastructuur. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de Brainportregio. De Kamer heeft hierover eerder al een motie aangenomen. Ik ben heel benieuwd hoe deze minister hiernaar kijkt, want hij is nieuw. Dank u wel.

Mevrouw Wijen-Nass (BBB): Het is geen geheim dat ik een heel warm hart heb voor de regio. Er liggen nu veel plannen, die nader worden uitgewerkt voor al die verschillende regio's. Vandaar dat ik de minister vroeg hoe hij daar nu naar kijkt. Ik denk dat het goed is dat we naar de toekomst toe gaan werken, daarom vroeg ik ook hoe we de structurele investeringen naar de toekomst toe gaan vormgeven en hoe we ervoor zorgen dat er onder de plannen die er nu zijn, ook structurele gelden komen. Daar hebben we straks concrete plannen voor nodig. Ik wil graag een antwoord van de minister op mijn vragen daarover. Wat mij betreft, mevrouw Chakor, gaat het allemaal niet snel genoeg; ik zie liever dat het vandaag geregeld wordt dan morgen.

Mevrouw Wijen-Nass (BBB): Het is niet helemaal juist dat er helemaal geen geld is gegaan naar de regio's. Er is deels wel geld naartoe gegaan, alleen is er nog geen sprake van structurele investeringen. We hebben bijvoorbeeld wel 3 miljard extra vrijgemaakt voor gemeenten. Nee, dat is geen bezuiniging, zoals ik mevrouw Chakor nu buiten de microfoon hoor zeggen. Het zou fijn zijn, meneer de voorzitter, als we via de microfoons praten.

Mevrouw Wijen-Nass (BBB): Goed, ik gaf al aan dat er 3 miljard extra beschikbaar is gekomen voor gemeenten, mede door de inzet van de BBB omdat wij erkennen dat het heel belangrijk is dat gemeenten hun gelden kunnen inzetten. Dat is heel belangrijk voor onze lokale besturen. Er zijn sociale en economische agenda's voor Groningen en Noord-Drenthe, we zijn bezig met de structurele spreiding van de rijkswerkgelegenheid, er zijn extra budgetten voor regio's via LVKK …

Mevrouw Wijen-Nass (BBB): Ik vind het wel een beetje vervelend dat ik werd onderbroken in het antwoord dat ik aan het geven was, maar goed, dat is dan zo. Ik zou in herhaling vallen; ik heb erover gezegd wat ik erover gezegd heb.

Mevrouw Wijen-Nass (BBB): Mevrouw Wingelaar en ik zijn ruim een jaar geleden samen beëdigd en komen ook allebei uit het Limburgse. Dit was een mooi betoog van haar. Ik was alleen nog benieuwd naar het volgende. Omdat het kabinet een paar keer gevallen is, hebben we nu inmiddels natuurlijk een nieuwe minister. Veel werkzaamheden vielen onder de oude minister. Ik vond het zelf heel jammer dat er heel weinig vaart in heeft gezeten. Ik ben heel benieuwd hoe mevrouw Wingelaar daarnaar kijkt.

Mevrouw Wijen-Nass (BBB): Hoe kunt u mij nou vergeten, meneer de voorzitter? Nee, dat is een grapje. Ik heb nog een vraag voor mevrouw Chakor over de rijkswerkgelegenheid in de regio. Ik ben het helemaal met haar eens dat het goed is dat er gekeken wordt naar de spreiding van de rijkswerkgelegenheid. Ik heb daar ook al eerder aandacht voor gevraagd. Daarnaast is het natuurlijk ook belangrijk dat we zorgen voor goede werkgelegenheid vanuit reguliere bedrijven, dus niet alleen vanuit de overheid. Ik woon zelf in zo'n plattelandsgemeente. Ik weet dat de banen in de agrarische sector heel belangrijk zijn in de regio. Ik was heel benieuwd hoe mevrouw Chakor daarnaar kijkt.

Mevrouw Wijen-Nass (BBB): Van dat laatste zakt me de broek af, al heb ik die vandaag niet aan. Volgens mij is de inhoud van het kaartje dat mevrouw Chakor heeft in de laatste jaren veroorzaakt. Er zijn rijksdiensten weggegaan uit Limburg. Dat was in een tijd dat de BBB volgens mij nog niet eens was opgericht. Ik vind het wel een beetje te kort door de bocht om dit nu allemaal in de schoenen van de BBB te schuiven. Sterker nog, de BBB heeft de regio's opnieuw op de kaart gezet. Ik heb dit commissiedebat vandaag aangevraagd, omdat ik vond dat er te weinig vaart werd gemaakt en omdat ik vind dat het er vandaag over zou moeten gaan. Het is goed dat ik mevrouw Chakor van GroenLinks-PvdA aan mijn zijde vind wat betreft de betere spreiding van de rijkswerkgelegenheid. Ik ben blij om dat te horen. Ik heb haar nog niet echt antwoord horen geven op het andere deel van mijn vraag. Dat ging over het ondersteunen van de reguliere bedrijvigheid. Ik denk namelijk ook dat het heel belangrijk is dat die maximaal ondersteund wordt, zeker als ik kijk naar de agrarische bedrijvigheid. Naar dat antwoord was ik nog wel benieuwd.

Mevrouw Wijen-Nass (BBB): Ik heb nog één laatste vervolgvraag hierop. Is mevrouw Chakor het dan eens met de BBB dat de agrarische sector heel belangrijk is voor de leefbaarheid van het platteland, ook in verband met bijvoorbeeld het onderhoud van het landschap? Daar was ik dan nog wel benieuwd naar.

Mevrouw Wijen-Nass (BBB): In het verlengde van de vragen die al zijn gesteld, wil ik nog het volgende zeggen. De Kamer heeft ook eerder uitgesproken dat er, los van de elf regio's waar nu op in is gezet, ook afspraken moeten worden gemaakt met de regio's die buiten die elf regio's vallen. Ik ben benieuwd hoe de minister daarnaar kijkt en hoe dat de komende tijd vormgegeven wordt.

Mevrouw Wijen-Nass (BBB): Dat is niet helemaal waar ik op doelde. In het vorige commissiedebat is er ook nog uitvoerig aandacht geweest voor de regio's die niet bij die elf regio's zitten. Mijn vraag was eigenlijk wat vanuit de minister het concrete plan daarvoor was. Als hij daar nu geen antwoord op heeft, dan kan hij dat misschien meenemen naar de tweede termijn. Ik begrijp dat ik hem nu misschien daarin overvraag.

Mevrouw Wijen-Nass (BBB): Ja, welke blokjes er zijn.

Mevrouw Wijen-Nass (BBB): Nee, ik heb gewoon even een vraag. Zit mijn vraag over het CBS bij de rijkswerkgelegenheidspreiding?

Mevrouw Wijen-Nass (BBB): Ja, prima.

Mevrouw Wijen-Nass (BBB): Fijn dat de minister in ieder geval toezegt om nog te praten met de collega van IenW, maar ik hoor hem tegelijkertijd spreken over doelmatigheid en efficiëntie. Maar uit het rapport Elke regio telt! kwam dat we daar nou net niet naar moeten kijken. Het is ook niet zo dat iemand een keertje voor een theorie-examen moet gaan, want in de praktijk blijkt gewoon uit het slagingspercentage dat men dat niet in één keer haalt. Gemiddeld moeten mensen wel een keer of drie opgaan om het theorie-examen te halen. Als je dan elke keer een uur moet rijden als ouder om je kind daarnaartoe te brengen of als je allerlei toeren moet uithalen met het ov, betekent dat wel wat. Daar zou ik graag een reactie van de minister op willen.

Mevrouw Wijen-Nass (BBB): Nog één keer hierover, want het gaat over 600.000 inwoners in Zuid-Limburg. Ik vind het heel belangrijk voor de leefbaarheid dat zo'n locatie beschikbaar is. Zeker Maastricht is niet zomaar een dorpje. Maastricht is een grote en hele belangrijke stad in het zuiden van het land, maar heeft straks geen CBR-locatie meer. Ik denk dat het belangrijk is dat die locatie voor Maastricht behouden blijft. Als er dan een locatie in Roermond wordt toegevoegd — in Venlo is er ook eentje — denk ik dat dit heel goed is voor de spreiding van de theorie-examens over de hele provincie, want dan heeft zowel Zuid-, Midden- als Noord-Limburg een locatie. Het is prima dat die locatie in Roermond geopend wordt, maar ik hoop dat de minister zich ervoor wil inzetten dat die in Maastricht wordt heropend of openblijft.

Mevrouw Wijen-Nass (BBB): Ik heb nog eventjes een punt van orde voordat we verdergaan. Wordt er voor de tweede termijn nog even geschorst, zodat de minister tijd krijgt voor de beantwoording? Ik had ook nog specifiek gevraagd naar de regio's die nu niet onder die elf regio's vallen, zeg maar. Daar was ik even benieuwd naar.

Mevrouw Wijen-Nass (BBB): Dank u wel, meneer de voorzitter. Allereerst dank aan de minister voor de beantwoording. Wat mij betreft mag er flink wat vaart in; dat heb ik ook in mijn eerste termijn al gezegd. Ik ben blij om te horen dat de voortgangsbrief rond de jaarwisseling komt. Ik hoop dan ook wel dat daar echt een concreet actieplan en een concrete uitvoeringsagenda achter zitten, met ook de inschatting van de financiële middelen die daar dan voor benodigd zouden zijn. Dat is het eerste wat ik wil meegeven. Dan krijg ik nog graag een antwoord op de vraag die ik had gesteld over de regio's; de minister had al toegezegd dat hij die dadelijk zal beantwoorden. Ook dank voor de toezegging van de minister dat hij nader in gesprek gaat over de CBR-locaties. Dank, meneer de voorzitter.

Mevrouw Wijen-Nass (BBB): Dank u wel, meneer de voorzitter. Je ziet meteen: als de regio's in huis zijn, dan is het meteen hartstikke gezellig. Maar ik heb nog één punt van orde. Ik zou graag een tweeminutendebat willen aanvragen. Dat wordt wel pas na de verkiezingen, want de agenda van vandaag zit tjokvol, maar ik wil het wel graag aanvragen.

Mevrouw Wijen-Nass (BBB): Dat was mijn vraag eigenlijk niet. Ik bedoel het volgende. De minister is nu concreet aan de slag via dat programma met elf regio's, maar er zijn ook regio's die daarbuiten vallen. Een concreet voorbeeld daarvan is Regio Rivierenland. In het vorige commissiedebat over de regio's is het daar al over gegaan. Dat zijn regio's die graag wel langdurige afspraken zouden willen maken met het Rijk. Er is ook een motie over aangenomen en die was niet alleen van mij; ook de heer Flach, mevrouw Bikker, mevrouw Wingelaar, de heer Grinwis en mevrouw Kamminga stonden daaronder. Die motie is volgens mij echt heel breed door de Kamer aangenomen en gaat over die langdurige agenda. Dat is waar ik naar vroeg. De minister zegt dat hij met een voortgangsbrief over die elf regio's komt in het nieuwe jaar. Heel goed en prima dat het wordt opgepakt, maar hoe gaan we dan om met die andere regio's? Dat was concreet mijn vraag.

Mevrouw Wijen-Nass (BBB): Dan heb ik toch nog even een vervolgvraag. Er is gewoon een motie aangenomen door deze Tweede Kamer waar letterlijk in staat "verzoekt de regering aan de regio's die buiten de nationale programma's vallen de mogelijkheid te bieden om samen met het Rijk een langjarige agenda te ontwikkelen voor een gebiedsgerichte aanpak", maar nu lijkt de minister te zeggen: dat ga ik niet doen. Dat verbaast mij wel, moet ik zeggen.

Mevrouw Wijen-Nass (BBB): Ja, meneer de voorzitter. Mogen we dat dan noteren als een toezegging?