Peter van Haasen

Verzameldebat CAS

De heer Van Haasen (PVV): Bedankt, voorzitter. We pompen miljarden in de verschrikkelijke oorlog in Oekraïne. Tegelijkertijd woedt er een bloedige strijd tussen de IDF en de terroristenbende van Hamas in Gaza. Ondertussen opperde een Nederlandse partij laatst het wanidee om onze marine in te zetten om een Gaza-wappiekonvooi in de Middellandse Zee te beschermen. Dat gebeurt terwijl aan de rand van ons eigen Koninkrijk de spanningen tussen Amerika en ons buurland Venezuela hoog oplopen. Eind augustus zou het Amerikaanse marineschip USS Jason Dunham Willemstad aandoen. Het schip kwam uiteindelijk niet, maar alleen de aankondiging al zorgde voor veel onrust onder de bevolking. De vrees was dat de Amerikaanse aanwezigheid de spanningen verder zou opvoeren, zeker toen slechts enkele dagen later op nog geen 100 mijl van onze kust een Venezolaans schip werd gebombardeerd. Nederland is geen partij in dit conflict, maar het gebeurt wel op de drempel van ons Koninkrijk. Tijdens het net afgesloten IPKO hebben de delegaties van Aruba en Curaçao de zorgen van de bevolking nadrukkelijk naar voren gebracht. Ik wil deze zorgen graag aan de staatssecretaris overbrengen. Nederland kan zijn ogen niet sluiten voor de risico's voor de veiligheid en de stabiliteit van onze eigen eilanden. Ik kom bij mijn volgende punt. Ik heb in het Statuut meerdere keren gezocht naar de term "consensusrijkswet" nu deze wet ter consultatie is voorgelegd. Ik weet niet wie dat woord heeft bedacht, maar voor mij is het gewoon politiek geneuzel van de bovenste plank. Het lijkt een poging om een rijkswet een zachter tintje te geven door er "consensus" voor te zetten, maar hoeveel echte consensus is er eigenlijk? Hoe breed wordt deze wet gedragen? Wat gebeurt er als Aruba zijn verworven vetorecht gebruikt om toch niet te tekenen bij het kruisje? Premier Pisas van Curaçao heeft publiekelijk kritiek geuit op het verschil in behandeling. Hij wijst erop dat dit ongelijkheid binnen het Koninkrijk creëert. Curaçao en Sint-Maarten vallen onder een harde rijkswet die is opgelegd, terwijl Aruba nu een zachte variant krijgt met vetorecht. Dit is een politiek gevoelig punt, omdat dit Aruba een bevoorrechte positie geeft en omdat dit het idee van gelijkwaardigheid tussen de Caribische landen ondermijnt. De PVV vindt dat de Caribische landen in de toekomst volledig zelfstandig moeten kunnen worden. Dat betekent: zelf hun financiën op orde hebben, zelf hun bestuur dragen en geen eindeloze geldstroom meer vanuit Nederland. Maar zolang deze landen onderdeel zijn van ons Koninkrijk en er herhaaldelijk sprake is van corruptie, wanbestuur en financiële chaos, kan Nederland niet wegkijken. Daarom is toezicht noodzakelijk, niet om te betuttelen of vanuit koloniale motieven, maar om ervoor te zorgen dat de eilanden straks écht op eigen benen zouden kunnen staan. Het doel is om hun zelfredzaamheid te vergroten, zodat loslaten uiteindelijk mogelijk wordt. In bredere zin kan het tegenovergestelde van "koloniaal" worden omschreven als "onafhankelijk", "soeverein" en "zelfbeschikkend". Wanneer een land zichzelf echter financieel afhankelijk van het moederland blijft opstellen, kan dat worden gezien als een vorm van zelfkolonisatie. Kortom, de route naar echte gelijkwaardigheid loopt niet via mooie woorden of politieke eufemismen zoals "consensusrijkswet", maar via duidelijke afspraken, eerlijk toezicht en uiteindelijk de mogelijkheid tot volledige zelfstandigheid voor alle landen binnen het Koninkrijk. Tijdens het IPKO is weer gesproken over het democratisch deficit in ons Koninkrijk. In de praktijk is dit door de enorme schaalverschillen nauwelijks oplosbaar. Nederland telt 18 miljoen inwoners en de Caribische eilanden samen slechts 336.000. Het advies van de Raad van State wekt de indruk dat er meer invloed te halen valt. Dat schept valse verwachtingen en kan juist leiden tot teleurstelling, populisme en instabiliteit. De PVV vindt dat je het democratisch deficit het beste aanpakt door de landen uiteindelijk écht zelfstandig te maken. Ik heb zelfredzaamheid al eerder naar voren gebracht. Het is een van de belangrijke pijlers van de PVV. Tijdens het BES-verzameldebat een maand geleden heb ik de staatssecretaris daar al op gewezen. Ik zei toen dat men op Curaçao druk bezig was met eigen initiatieven. Vorige week las ik een artikel in het Antilliaans Dagblad over deze agricultuurkassen. De regering heeft 24 miljoen euro vrijgemaakt om op alle zes de Caribische eilanden de zelfredzaamheid te vergroten. Met dit hypermoderne systeem zou dat op veel grotere schaal kunnen gebeuren. Volgens mijn informatie zou zelfs de Farmers' Association van Sint-Eustatius ook interesse hebben getoond. Daarom zou ik graag een update krijgen over hoe het staat met het verstrekken van subsidies en welke criteria daarbij worden gehanteerd. Tot slot wil ik de staatssecretaris bedanken voor de brief over de aanpak van ondermijnende criminaliteit, goed bestuur en integriteit, die we gisteren hebben gekregen. Al zijn de landen zelf verantwoordelijk voor deze misstanden, ik verheug me erop dat er gesprekken gaande zijn met Transparency International, iets wat ik de vorige staatssecretaris ook al had verzocht. Ik wacht de informatie af in de brief die is toegezegd. Dank u, voorzitter.

De heer Van Haasen (PVV): Nou, ik denk dat u appels met peren vergelijkt, want ik heb het niet over de BES-eilanden. Ik heb het over de CAS-eilanden. De CAS-eilanden zijn zelfstandige landen binnen ons Koninkrijk. Dat ze echt zelfstandig worden, zien wij als de enige manier om het democratisch deficit echt op te lossen. Wij willen ze er niet toe dwingen, maar we willen ze wel helpen om zover te komen dat ze het zelf kunnen.

De heer Van Haasen (PVV): De zelfstandigheid die ik voor de CAS-eilanden voorsta, zou ik vergelijken met de zelfstandigheid van Suriname.

De heer Van Haasen (PVV): Ja, meneer White.

De heer Van Haasen (PVV): Ik denk dat de regering ook vrij kritisch is tegenover Aruba, want anders geeft ze niet Sint-Maarten een rentepercentage van 3,2% en Aruba een rentepercentage van 6,9%.

De heer Van Haasen (PVV): Ik heb een vraag over het kiesrecht op de eilanden. Zou het niet raar zijn dat inwoners van Curaçao, Sint-Maarten en Aruba kiesrecht hebben voor twee verschillende parlementen? Want dat ga je dan teweegbrengen. Ze hebben dan dus kiesrecht in hun eigen parlement en in het parlement van een ander land, waar 97% van de beslissingen die genomen worden niet over hun eilanden gaan.

De heer Van Haasen (PVV): Dan zal ik de vraag anders proberen te stellen. Is het niet raar dat je mensen stemrecht geeft over 97% van de beslissingen die niet over hen gaan?