Anouschka Biekman

Uitvoering sociale zekerheid

Mevrouw Biekman (D66): Dank u wel, voorzitter. Dit is mijn eerste commissiedebat sinds mijn aantreden als Tweede Kamerlid. Dat dit debat over sociale zekerheid gaat, vind ik bijzonder, want vijftien jaar geleden begeleidde ik jongeren die de weg kwijtraakten in de regelingen van de overheid. Zij rekenden op de overheid als vangnet. De stress en onzekerheid die mensen ervaren wanneer het leven ze tegenzit, willen we verminderen en niet doen toenemen. Daarom wil ik het vandaag hebben over de hervormingsagenda inkomensondersteuning, de systemen van het UWV die dit moeten realiseren en over de vraag hoe we deze doorbraken gaan realiseren. Voorzitter. Ik begin met de hervormingsagenda inkomensondersteuning. Met deze hervormingsagenda wil de minister verduidelijking bieden en een toegankelijkere, begrijpelijkere, betere, toereikender, simpelere, zekerdere, meer voorspelbare inkomensondersteuning. Ik kan niet anders concluderen dan dat bijna alle ER-doelen voorbijkomen in de zeven sporen van hervorming. Maar wat gaat de minister precies doen? Wat gaan mensen hier concreet van merken? Neem het Nationaal Programma Armoede en Schulden. Wat zijn daar de komende jaren de concrete stappen van? Waar kunnen de gemeentes op rekenen? Mensen blijven eindeloos formulieren invullen en raken de weg kwijt. Op dat vlak is het wel interessant om te zien dat de minister werk gaat maken van automatische toekenning op het gebied van toeslagen en minimaregelingen. Ik ben benieuwd hoe dat eruitziet en wat er wanneer wordt gedaan. Is daar een concreet plan of een pijler voor uitgewerkt? In de hervormingsagenda lezen we ook één zin over de loonkostensubsidie en dat die beschikbaar wordt gesteld voor de WIA en de WW, zodat het UWV er gebruik van kan maken. Maar kan de minister uitleggen wat zij daarmee wil bereiken en welke effecten dit gaat hebben? Kan zij tevens ingaan op de te verwachte administratieve lasten? Het is nu zo'n vijftien jaar geleden dat de staatkundige verandering plaatsvond en de BES-eilanden bijzondere gemeenten van Nederland werden. Nog steeds worden er slechts kleine stappen genomen. Ik zou graag willen weten wat het concrete einddoel is waar de minister naar toewerkt. Wat zijn de tussenstappen die wij mogen verwachten? De informatiesystemen en de projecten maken de basis van deze hervormingen mogelijk. De minister heeft het over projecten zoals WOL en Pulse. De minister geeft aan dat ze Pulse, het systeem van het UWV gaat hervormen, maar daarmee geven we jaarlijks 18 miljard uit aan mensen in de WIA, WAO, Wajong en WAZ. Als hier iets misgaat, zijn het juist deze mensen, die behoefte hebben aan stabiliteit, die daar de dupe van worden. Het UWV ontving zeer scherp advies op basis van het voorgestelde plan omtrent Pulse. De minister stelt in haar brief deze adviezen op te volgen, maar op het advies om het projectteam uit te breiden met kennis en ervaring noemt de minister maar één persoon. Waarom is daar niet meer kennis en ervaring voor geworven? Wat heeft de aanpassing van de plannen voor financiële consequenties? Kan de minister uiteenzetten hoe Pulse en de andere aanpassingen op ICT-gebied zorgen voor een meer toekomstbestendige uitrusting van de uitvoeringsorganisatie? Het UWV heeft ook advies ontvangen aangaande het project WOL. De minister geeft onder andere aan dat de planning realistischer gemaakt is en dat dit project in het eerste kwartaal van 2026 afgerond is. Dat eerste kwartaal is er bijna, over een paar weken al. Ik ben dan ook echt benieuwd of de minister vasthoudt aan deze deadline. Voorzitter. Tot slot. Ik ben benieuwd of de minister het met mij eens is dat integrale samenwerking een van de succesfactoren is geweest van de NOW-regeling. Ik zie namelijk dat wanneer het écht nodig is, we over schaduwen heen kunnen stappen. Maar waarom kan dit wél wanneer er een crisis is en niet wanneer het gewoonweg noodzakelijk is? Als wij de mensen die dit het hardst nodig hebben, zekerheid willen bieden, zullen we net één stap verder moeten gaan. Ik wil daarom van de minister weten wat we kunnen leren van deze NOW-regeling voor andere integrale problematiek. Dank u wel, voorzitter.

Mevrouw Biekman (D66): Even ter verduidelijking: u heeft het over de NOW-regeling? Nou, ik ben dat zeker met u eens. Daarom ben ik ook benieuwd naar het antwoord van de minister. We hebben namelijk gezien dat de integrale samenwerking daar wel goed gaat. Ik denk dat dat een spoor is waarop we moeten blijven zitten, dus ik zou graag van de minister willen horen welke lessen we daarvan nu kunnen leren.

Mevrouw Biekman (D66): De heer Ceder noemt een terecht punt. Ik denk dat u mij daarin kunt vinden. Als ik het vanuit de praktijk bekijk, vanuit het Schiedamse, zie ik dat we inderdaad heel veel regelingen hebben. Je wilt met al dat onbenutte arbeidspotentieel ook dat mensen weer het talent in zichzelf gaan herkennen. Ik denk dat u het terechte punt maakt dat je mensen niet aan het subsidie-infuus of regelingeninfuus wilt houden, maar de wereld is ook veranderd; we zien dat mensen die extra ondersteuning nodig hebben, gewoon de weg kwijtraken in al die regelingen. Dus aan de ene kant moeten we dat vereenvoudigen en zorgen dat mensen het hoofd boven water houden, en aan de andere kant moeten we mensen ook weer in hun kracht zetten. U kunt mij daarin dus vinden.

Mevrouw Biekman (D66): Sorry, voorzitter. Ik heb toch nog even een vraag ter verduidelijking aan de minister. Allereerst wil ik de minister in ieder geval complimenteren met het harmoniseren van begrippen en het instellen van één betaalmoment, want ik denk dat heel veel gemeentes daarop zitten te wachten en zeker de mensen die gebruikmaken van deze regelingen. U geeft aan dat u in het voorjaar met de stand van zaken komt. Klopt dat, of komt u met de uitkomsten van het onderzoek naar de Kamer?

Mevrouw Biekman (D66): Ik had nog een vraag, want ik hoor de minister over het project Pulse. Ik had daar twee vragen over. Volgens mij heeft u ze gedeeltelijk door elkaar gehaald. Het ging om het stukje UWV en de loonkostensubsidie. U geeft aan dat u nu bezig bent om de loonkostensubsidie ook in te zetten bij het UWV, dat zij daar gebruik van kunnen maken. Mijn vraag ging onder andere over de administratieve lasten.

Mevrouw Biekman (D66): Ja, dank u wel, voorzitter. En ook dank voor deels de beantwoording. Heel goed dat dit instrument nu ook voor de UWV wordt ingezet. Maar de tweede vraag was: heeft de minister, en de staatssecretaris ook, in kaart wat het betekent voor de administratieve lasten van onder andere het UWV, en ook aan de kant van de werkgevers? Ik weet uit ervaring dat de werkgevers soms klachten hebben over die administratieve lasten. Dus ik vroeg me af of de minister en de staatssecretaris dit ook in beeld hebben.

Mevrouw Biekman (D66): Dank u wel, voorzitter. Zoals ik in mijn eerste termijn aangaf, hebben we het hier over mensen die op de overheid rekenen als zij ondersteuning nodig hebben. Door collega's is terecht aangegeven dat wij die burgers ook serieus moeten nemen en dat zij goed vertegenwoordigd moeten zijn als het gaat om bestaanszekerheid. Organisaties zoals de Landelijke Cliëntenraad of burgers die zich op een andere manier organiseren, moeten gehoor vinden bij de overheid. Ik wil de minister dan ook meegeven dat het gedeelde gevoel van urgentie dat er bij de NOW-regeling was, niet alleen nodig is tussen de departementen onderling, maar ook tussen de departementen en de uitvoeringsorganisaties zoals UWV als je kijkt naar de WIA-problematiek. De minister heeft al aangegeven dat een aantal vragen bij de staatssecretaris liggen. Sommige vragen heeft zij daarom ook niet volledig beantwoord. Ik wil van de minister en de staatssecretaris toch nog een specifiekere beantwoording op de vraag wat we de komende jaren gaan doen en wat er in het Nationaal Programma Armoede en Schulden staat. Waar kunnen de gemeenten op rekenen? Zou de minister kunnen toezeggen dat het antwoord hierop voorafgaand aan het tweeminutendebat dat de heer Ceder heeft aangevraagd, wordt geleverd?