Kati Piri

Begroting Buitenlandse Zaken 2026

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Ik wou mevrouw Van der Werf net complimenten geven voor de inbreng. Dit laatste antwoord doet wel een beetje pijn, zeg ik heel eerlijk.

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Zeker. Die blijven ook staan, hoor, maar dat laatste antwoord …

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Ik zou mevrouw Van der Werf aanmoedigen om daar wat moediger gewoon nee op te zeggen. Zelfs de beantwoording van het ministerie was er iets duidelijker over dat dit een onzinnig plan is. Dat gezegd hebbend … Een van onze belangrijkste nationale instrumenten om de wereldpolitiek te beïnvloeden, is ons diplomatennetwerk. Twee jaar geleden, voordat dit kabinet in vak K aan debatten deelnam, heb ik samen met D66 en ook een meerderheid van deze Kamer een motie aangenomen voor het intensiveren van het diplomatennetwerk. Gelet op hoe onrustig de wereld is, is dat superbelangrijk. We weten dat het kabinet van die vier partijen daar niks aan heeft gedaan. Bezuinigingen staan op de rol. Mijn vraag aan mevrouw Van der Werf is hoe D66 daarin staat.

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Ik neem aan dat de inzet nog steeds is om op het moment dat de wereld zo onrustig is, juist te investeren in dat diplomatennetwerk. Ik zat heel even te twijfelen, want dit is eerlijk gezegd precies waarom ik denk dat dit debat qua timing een beetje op een raar moment komt, want op de vragen aan mogelijke coalitiepartijen krijgen we elke keer dit soort antwoorden en de minister is misschien zijn koffers al aan het pakken. Dus laten we er het beste van maken, maar ik hoop dat er ook iets meer antwoorden komen.

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Dank aan de heer Klos. Ik had eigenlijk een vraag. We gaan het straks hebben over de hele wereld, en ik denk dat er daarin voldoende gebeurt. Ik ken D66 als een zeer pro-Europese partij. Dat bleek zonet ook uit de bijdragen van zowel mevrouw Van der Werf als de heer Klos. Mijn vraag is de volgende. Is het nu geen tijd om ervoor te zorgen dat er opnieuw een minister van Europese Zaken komt in het volgende kabinet?

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Sorry, voorzitter, ik wist niet zeker of de heer Erkens klaar was. Kennelijk was hij klaar. Ik had een vraag. Ik hoorde de heer Erkens een zin zeggen over Iran. Volgens mij is dat iets waar veel partijen zich in deze Kamer zorgen over maken en waar ze net ook meerdere moties over hebben ingediend. Volgens mij gaf het kabinet net een appreciatie in het kader van hoe je demonstranten en oppositie kunt ondersteunen. Het verbaast mij weleens dat we de VVD in Nederland eigenlijk altijd heel specifiek achter één oppositieleider zien staan, namelijk Reza Pahlavi. Ik vroeg me af of dat het standpunt is van de hele VVD-fractie.

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Dank u wel, voorzitter. Vorige week was ik op een verjaardagsfeest. Mijn neefje werd 7. Over het algemeen is mijn familie bijster weinig geïnteresseerd in politiek, maar nu kwam toch de serieuze vraag hoe groot de kans is dat we ergens in de komende jaren ook in Nederland in een oorlog terechtkomen. Dit zijn gesprekken die waarschijnlijk niet alleen op dit verjaardagsfeest, maar ook op veel andere plekken in Nederland serieus gevoerd worden. Wie het nieuws kijkt, krijgt het ene na het andere conflict voorgeschoteld. De eerste maand van het nieuwe jaar is nog niet eens voorbij en de zorgelijke berichten stapelen zich op: de ontvoering van de Venezolaanse president Maduro, het dreigement van Trump om Groenland in te nemen en daarmee de NAVO op te blazen, de aankondiging van de Amerikaanse importtarieven, de meedogenloze wijze waarop het Iraanse regime demonstraties heeft neergeslagen, de dappere Koerden die in Kobani momenteel belegerd worden door Syrische regeringstroepen en jihadisten, en de brute en steeds intensievere aanvallen van Rusland tegen Oekraïners, die op veel plekken in hun huizen met dikke winterjassen en zonder verwarming zitten. Ik noem ook de beelden van gemaskerde milities in de VS — in de VS! — die een kind van 5 jaar oppakken en hun eigen landgenoten terroriseren en doodschieten. Voorzitter. Je hoeft geen woordvoerder Buitenlandse Zaken in dit parlement te zijn om te concluderen dat we in een zeer onzekere wereld terecht zijn gekomen. Iedereen voelt aan dat hierdoor onze veiligheid, welvaart en waarden ernstig bedreigd worden. We zien dat grootmachten steeds agressiever optreden, dat de internationale rechtsorde afbrokkelt doordat steeds minder landen bereid zijn om die te verdedigen, en dat mensenrechten en de democratie op veel plekken in de wereld ernstig onder druk staan. Het is aan ons politici om hier antwoorden op te formuleren en er alles aan te doen om Nederland veilig te houden, niet door te sussen en te zeggen dat het allemaal wel meevalt, maar ook niet door onze handen in de lucht te gooien en net te doen alsof we geen invloed hebben op ons eigen lot. Voorzitter. De Finse president Stubb, overigens een liberaal, heeft het over de noodzaak om in de nieuwe wereldorde een juiste balans te vinden tussen onze waarden, onze belangen en macht. Ik ben het daarmee eens. Met alleen waarden en belangen kunnen we wel iets willen, maar zonder macht krijgen we niets gedaan. Maar als we vergeten om voor onze waarden op te komen, dan hebben we niets meer om voor te strijden. Er staat nog een apart debat op de planning over onze VS-strategie. Daar heeft de heer Boswijk heel hard voor gepleit. Daar kijk ik naar uit. Ik zal er dan uitgebreider bij stilstaan, maar ik noem nu toch een aantal punten, een aantal lessen die we volgens mij moeten toepassen. Eén. Wees consequent in het opkomen voor de internationale rechtsorde en mensenrechten. Zwijgen wanneer traditionele bondgenoten ernstige schendingen begaan tast niet alleen onze wereldwijde geloofwaardigheid aan, maar holt diezelfde rechtsorde ook uit. Twee. Intensiveer de samenwerking met trouwe bondgenoten en ga op zoek naar nieuwe vrienden. Hoe kortzichtig zou het zijn om juist in deze tijd op ons diplomatieke postennet te bezuinigen! Drie. Investeer in Europa. De Europese Unie is het belangrijkste instrument van onze buitenland- en handelspolitiek. Met 27 landen met samen 450 miljoen inwoners kunnen wij een cruciaal machtsblok vormen met een gezamenlijke markt, een gezamenlijke munt en een sterke waardegemeenschap. Van het nieuwe kabinet, dat hopelijk snel op het bordes staat en aan de slag gaat, verwacht ik dat het hier werk van gaat maken. Dat Nederland zelf weer initiatieven neemt voor intensievere samenwerking en het gezamenlijke Europese belang zwaarder laat meewegen. Dat we straks hopelijk — D66 is inmiddels niet meer in de zaal — een premier hebben die pragmatisme weet te combineren met idealisme — D66 is weer terug in de zaal — en op wie we trots op kunnen zijn op het wereldtoneel. Omdat er straks al genoeg werk ligt voor een minister van Buitenlandse Zaken, hoop ik dat het nieuwe kabinet ervoor kiest om ook een aparte minister van Europese Zaken aan te stellen. Nu zie ik dat de heer Boswijk al is gaan staan. Daar zal een belangrijk zwaartepunt van ons buitenlandbeleid zich de komende jaren namelijk op moeten richten. Zonder de EU stellen we op het wereldtoneel een stuk minder voor. Twee jaar geleden … Ik wacht even, voorzitter.

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): In zijn algemeenheid kan ik daarin meekomen. Het is natuurlijk altijd een afweging. Hoe zwaar laat je bepaalde dingen wegen? Ik hoorde net een interruptie tussen VVD en JA21 over China. Aan de ene kant maken we ons onwijs veel zorgen over mensenrechten, bijvoorbeeld in Xinjiang. Aan de andere kant weten we dat we China keihard nodig hebben voor het tegengaan van klimaatverandering. Het is ook niet een van de kleinste landen wat betreft het terugslaan met maatregelen, zoals we ook in Nederland hebben gezien. Het is in de buitenlandpolitiek altijd het afwegen van verschillende belangen en daar ook de juiste toonhoogte bij vinden.

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Ik ben iets huiveriger om hier volmondig ja op te zeggen, zeg ik tegen de heer Boswijk. Alexander Stubb, de Finse president — nogmaals, geen sociaaldemocraat, ook geen groene sociaaldemocraat, maar een liberaal — zei: je moet kijken naar belangen, waarden en macht. Ik denk, misschien in tegenstelling tot anderen in deze zaal, dat wij echt een machtspositie hebben binnen de EU als je kijkt naar bijvoorbeeld onze economische macht. Wij zijn een van de grootste spelers. Ik denk dat ik het eens ben met de heer Boswijk dat wij op het gebied van de defensie de komende tijd nog heel veel moeten opschalen. Dat maakt ook dat je inderdaad niet altijd voor die belangen kan opkomen. Maar ik wil er ook voor waken … De afgelopen dagen zagen we een hele discussie in Nederland of je gewoon pragmatisch met dingen moet omgaan, omdat je zo afhankelijk bent, en dus niet te veel moet roepen over je waarden, maar nu vooral moet kijken wat je op korte termijn kan bereiken. Daar hebben we natuurlijk ook met het CDA een hele discussie over gevoerd. Als je die waarden niet op een bepaalde manier naar voren brengt, wat heb je dan aan die macht?

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Twee jaar geleden heeft de Kamer op mijn initiatief een motie aangenomen die de regering verzoekt om onze diplomatieke slagkracht te verstevigen. Helaas is het tegenovergestelde gebeurd door het kabinet-Schoof, en dat terwijl de wereld er niet veiliger op is geworden. Mijn boodschap aan het aanstaande kabinet is: draai de onverantwoorde bezuiniging terug. In september heb ik een amendement ingediend om 25 miljoen extra te investeren in het postennet, maar de dekking is inmiddels achterhaald. Vandaar dat ik dat amendement wil intrekken en in plaats daarvan morgen met een motie kom. Voorzitter. Een van de vraagstukken binnen de EU die op ons afkomt, is de uitbreiding. In het vredesplan voor Oekraïne wordt ook gerefereerd aan versnelde integratie in de EU; de heer Klos had het er daarnet al over. Hoe kijkt het kabinet hiernaar? Geldt dat dan ook voor Moldavië? Wat betekent het dan voor de Balkanlanden? Het ziet ernaar uit dat Montenegro en Albanië eind dit jaar groen licht gaan krijgen van de Commissie. Voor mijn fractie is het ook zeer welkom als IJsland zich weer gaat melden. Ik begrijp dat die discussies daarover gaande zijn. Dan nog een vraag over Matra-gelden. Hoe staat het met de uitvoering van de in deze Kamer breed aangenomen motie over een Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen? Voorzitter. Dan Oekraïne. De oorlog die door Rusland is gestart, is inmiddels bijna vier jaar bezig. Beter gezegd: die is twaalf jaar bezig, als je teruggaat naar de inval en annexatie van de Krim. Nog lijkt er geen einde in zicht. Elke dag weer bewijst Poetin dat hij geen interesse heeft in vrede. De beste investering in Europese veiligheid is investeren in de Oekraïense defensie. Daar wordt de grootste dreiging voor het continent, de Russische agressie, dag in, dag uit bestreden. De Kamer heeft op initiatief van mijn fractie in december een motie aangenomen om snel 2 miljard euro aanvullende steun aan Oekraïne toe te kennen, die in het eerste kwartaal besteed zou kunnen worden. Op dit moment is daar slechts 700 miljoen euro van vrijgemaakt. Het kabinet beloofde, bij monde van meerdere woordvoerders, begin 2026 met de resterende 1,3 miljard euro over de brug te komen. Waar blijft het? Graag een reactie. Voorzitter. Dan het Midden-Oosten. Het demissionaire kabinet is voor de zomer voor de tweede keer gevallen. Het onderwerp betrof sancties tegen Israël, en dan met name het nationale verbod op handel met en investeringen in de bezette gebieden. De minister is inmiddels een halfjaar bezig met de voorbereidingen van deze wetgeving. De vraag is nu natuurlijk of hij die nog als minister gaat afronden. Ik ben benieuwd. Na aandringen van de internationale gemeenschap op toegang van journalisten tot Gaza heeft de Israëlische regering niet alleen besloten om journalisten en internationale waarnemers te blijven weren uit de gebieden, maar ook om internationale hulporganisaties een verbod op te leggen. Niet alleen wordt de genocide op de Palestijnen hiermee voortgezet, maar ook worden de enige ooggetuigen hiermee de mond gesnoerd. Welke maatregelen is het kabinet bereid te nemen als dit besluit door Israël niet ongedaan wordt gemaakt? Voorzitter. De nieuwsberichten die doorkomen uit Iran, zijn zeer zorgwekkend. 8 en 9 januari zouden tijdens protesten vele duizenden mensen zijn opgepakt, gemarteld en vermoord. Het is frustrerend dat het voorstel binnen de EU om de Iraanse nationale garde op de terreurlijst te zetten, nog steeds wordt geblokkeerd. Eerder heeft mijn collega Farah Karimi de regering opgeroepen om samen met gelijkgezinde landen het Iraanse regime vanwege misdaden tegen de menselijkheid voor de internationale gerechtshoven in Den Haag te brengen. Daartoe ontbrak op dat moment politieke wil bij het kabinet. Is de minister daar nu wel toe bereid? Graag een reactie. Voorzitter. Tot slot wat betreft het Midden-Oosten. Ik wil stilstaan bij het verraad van de Koerden, onze belangrijkste bondgenoot in de strijd tegen IS en bij de ontmanteling van het kalifaat. Bij die strijd hebben de Koerden een hele hoge prijs betaald, ook voor onze veiligheid. Zo'n 10.000 tot 12.000 strijders zijn daarbij gesneuveld. De afgelopen weken is het leger van de Syrische overgangsregering samen met gelieerde milities een militair offensief gestart tegen het autonome Koerdische gebied in Noord-Syrië. De meest verschrikkelijke berichten over sektarisch geweld, martelingen en moordpartijen komen langzaam naar buiten. In de week tijd dat de stad Kobani was afgesloten van water, elektriciteit en internet zijn er vijf kinderen omgekomen. Voorzitter. Wat doet het kabinet hieraan? Waarom wordt er weggekeken bij jihadistisch elementen en voormalige IS- en Al Qaida strijders in het regeringsleger? Welke voorwaarden aan hulp zijn er gesteld om de veiligheid en gelijkwaardigheid van alle Syriërs, inclusief minderheden als Koerden, alawieten, druzen, Arameeërs, jezidi's en christenen, te waarborgen? Dank u wel.

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Ik ben niet de woordvoerder Handel namens mijn fractie, is het eerlijke antwoord; op dit punt kunt u mijn collega Suzanne Kröger specifiek bevragen. Meer in het algemeen, als woordvoerder Buitenlandse Zaken, denk ik dat het heel belangrijk is dat wij onze banden met de BRICS-landen enorm aanhalen. India en Brazilië zijn toevallig ook twee landen waarmee de EU inderdaad nu handelsakkoorden heeft getekend. In principe zijn dit de landen waarmee je nu alle politieke banden wil aanhalen.

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Dank u wel.

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Ik heb echt zitten twijfelen of ik zou interrumperen. Meestal laat ik het gewoon gaan, maar met de stijging van Forum in de peilingen is het ook zowat om dit onweersproken te laten. Laat ik dus een vraag stellen aan de heer Dekker. Ziet hij zichzelf als een geestverwant van de hele MAGA-beweging en president Trump in de VS?

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Nou, een hele andere beweging? Ik denk dat ze heel duidelijk eigenlijk heel vaak dezelfde doelen hebben die ik ook van Forum hoor. Ik noem de enorme minachting waarop over Europese samenwerking en over het internationaal recht wordt gesproken. Dat geldt eigenlijk ook voor hoe er wordt gekeken naar landen als China en Rusland. Ik hoor daar in ieder geval heel veel vergelijking in. Dan is mijn vraag aan de heer Dekker: hoe kijkt hij naar bepaalde ontwikkelingen? We hebben het over een land dat geleid wordt door een beweging waarvan de heer Dekker zegt: er zitten raakvlakken met ons. Zij raken Nederland met tarieven van 15%, die binnenkort ingaan en die ons in de portemonnee raken. Zij zorgen ervoor dat gebieden die soeverein zijn, mogelijk worden binnengevallen. Hoe kijkt hij naar de binnenlandse ontwikkelingen in Amerika, waarbij er een militie is van gemaskerde mensen? Ongetwijfeld heeft de heer Dekker de films ook gezien, hoe daar een jongetje van vijf wordt opgepakt en hoe daar mensen worden doodgeschoten. Wat vindt Forum voor Democratie daar nou van?

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Dit is eigenlijk wel tekenend voor hoe Forum hiermee omgaat. Het viel ons vorige week al op. In debatten waar het mogelijk ook gaat over Trump en Groenland, komt Forum gewoon niet opdagen. Ik ben blij dat de heer Dekker er vandaag is. Waarom is dat? We zien dat een deel van de achterban idolaat is van Trump en van alles wat hij doet en een deel van de achterban grote zorgen heeft op het moment dat het hier net zo gaat. Ik hoorde net eigenlijk geen veroordeling van wat de Amerikanen doen in de voorbeelden die ik noemde. Als de heer Dekker zegt "de aanpak vind ik zorgelijk", ben ik benieuwd welk deel van de aanpak van ICE hij zorgelijk vindt. Kan hij dat misschien tot slot zeggen?