Laura Bromet

Gewasbeschermingsmiddelen

Mevrouw Bromet (PRO): Ik vind het voor de eerste termijn prima, maar voor de tweede termijn zou ik gewoon willen vasthouden aan het regime dat wij onder de 30 seconden onbeperkt kunnen interrumperen. Zo kunnen we het kabinet goed ondervragen.

Mevrouw Bromet (PRO): Dank u wel, voorzitter. Je moet hier in de Kamer heel goed opletten, want dinsdag kregen we er lucht van dat dit allemaal op de rol stond. Dan is het heel fijn — dank ook aan de griffie — dat er op zo'n korte termijn een notaoverleg ingepland kon worden, zodat we de staatssecretaris ook iets mee kunnen geven voordat de besluiten gevallen zijn. We hebben vanochtend pas de brief gekregen. Dat is wel de onzorgvuldigheid waarmee de besluitvorming hierover tot stand komt. Ik heb net in de trein de brief gelezen. Dat is veel te kort om over zo'n gigantisch voorstel te oordelen. Maar gelukkig hebben we hier al een debat over gevoerd. Daarin was de Kamer ook duidelijk. Het moet aantoonbaar zijn dat de Omnibus geen afbreuk doet aan de bescherming van dier, mens en milieu. In de brief van vanochtend staat welk oordeel het Ctgb velt over de voorstellen. Daarin staat dan: "Het Ctgb oordeelt dat vanwege het ontbreken van de gewenste waarborgen het beschermingsniveau voor mens, dier en milieu binnen de huidige compromistekst niet wordt gegarandeerd." Dat is voor ons echt heel zwaar. Hoe kan het dat het kabinet voor de Omnibus wil stemmen terwijl niet aan de voorwaarden van de Kamer is voldaan? Hoe reageert het kabinet eigenlijk op het oordeel van het Ctgb dat de bescherming van mens, dier en milieu niet kan worden gegarandeerd? Welke mogelijkheden heeft het kabinet nog om dit proces te vertragen en de tekst te beïnvloeden? Voorzitter. Progressief Nederland trekt maar één conclusie: wij zien geen basis om in te kunnen stemmen met dit voorstel. Dan nog een aantal andere onderwerpen. De Rekenkamer heeft in het kader van Verantwoordingsdag onderzoek gedaan naar de handhaving van regels voor het gebruik van bestrijdingsmiddelen. De Rekenkamer concludeert dat de helft van de regels niet of moeilijk te controleren is. Er is dus ook geen zekerheid wat betreft de naleving van de regels, met alle gevolgen en risico's van dien voor de gezondheid van omwonenden en de natuur en voor de waterkwaliteit. Mijn vraag aan de minister is eigenlijk: wil hij een verplichte registratie mogelijk maken van middelengebruik door telers en die centraal toegankelijk maken? Dat is namelijk wat de Rekenkamer ons adviseert. Wij zullen hier eventueel ook een motie over indienen. Voorzitter. Ten tweede het Convenant gewasbeschermingsmiddelen. Wij hadden gisteren echt een heel goed gesprek met de auteur van een boek over bestrijdingsmiddelen. Hij zei dat "gewasbeschermingsmiddelen" geen neutrale term is en dat het eigenlijk gaat over "bestrijdingsmiddelen". Ik ga bij de regeling van werkzaamheden van de commissie het verzoek doen om het debat voortaan zo te noemen, want "gewasbeschermingsmiddelen" is geen neutrale term. Ik wil ook aan de staatssecretaris vragen waarom Vewin of andere belanghebbenden niet aan tafel zitten als het gaat over het terugbrengen van het aantal bestrijdingsmiddelen en een verbod op de meest schadelijke middelen, zoals glyfosaat en pfas-houdende middelen.

Mevrouw Bromet (PRO): Nee, dat denk ik niet. Nou ja, daar zou je over kunnen discussiëren. Mijn voorstel bij de procedurevergadering zal zijn om het niet meer "gewasbeschermingsmiddelen" te noemen. Het gaat namelijk ook heel vaak over het doodspuiten van grasland en over het gebruik van middelen die helemaal niet bedoeld zijn om het gewas te beschermen, maar om andere organismen te doden. Ik denk dat de term "bestrijdingsmiddelen" dus wel neutraal is. Dat is ook wat de auteur ons gisteren vertelde; jammer dat u er niet bij kon zijn.

Mevrouw Bromet (PRO): Nee, dat is niet hypocriet. Ik vind het heel vervelend dat we het hier nu … Ik had dit debat liever gevoerd in de procedurevergadering, maar ik zal het even uitleggen: als je iets agendeert, iets op de agenda zet, dan is het belangrijk dat je een neutrale term gebruikt. In het politieke debat — daar zitten wij hier voor; dat is ons vak — geven wij inkleuring aan wat wij vinden, geven wij argumenten voor onze standpunten en dragen wij onze ideologie uit. Daar horen ook altijd woorden bij. Maar ik vind het bijvoorbeeld vervelend dat de term "gewasbescherming" ook gebruikt wordt door de bedrijven die deze middelen verkopen. Wij zitten hier om belangenafwegingen te maken en niet om de industrie te bevoordelen. Voorzitter. Wij vragen de staatssecretaris ook om brede bufferzones rondom water en natuurgebieden waarin geen schadelijke middelen mogen worden gebruikt …

Mevrouw Bromet (PRO): Wij hebben hier heel vaak het gesprek over de wens van de Kamer, die nog steeds niet uitgevoerd is, om paal en perk te stellen aan het doodspuiten van grasland. Dat is geen gewasbescherming, maar gewoon het doodspuiten van grasland omdat je als teler last hebt van dat gras en het makkelijker is om het op die manier te verwijderen. Ik vind het allemaal best, maar dan kunnen we het daar ook niet meer over hebben en zullen we daar een apart debat over moeten voeren. Dat is juist het punt. Het gaat niet alleen om gewasbescherming; het gaat soms ook over het gebruik van middelen om andere doelen na te streven.

Mevrouw Bromet (PRO): Ik sta open voor allerlei suggesties om de titel van het debat wat neutraler te formuleren. Ik ben benieuwd wat de heer Lohman allemaal voor suggesties heeft. Die gaan we in de procedurevergadering uitgebreid bespreken. Ik vind de term "bestrijdingsmiddelen" — dat kan ook hommels betreffen — ook prima.

Mevrouw Bromet (PRO): Voorzitter. Wij willen dus bufferzones rondom natuurgebieden waarin geen middelen gebruikt worden die schadelijk zijn. Wij willen ook een meerjarig transitieprogramma voor telers die overstappen naar biologische en weerbare teelt. Voorzitter. Tot slot wil ik aandacht vragen voor de vluchtige stoffen. Dat zijn stoffen die zich gemakkelijk via de lucht verplaatsen en zo op natuur en biologische teelten belanden. Deze schaden de natuur én het verdienmodel van biologische boeren, want zij moeten soms hun hele oogst vernietigen omdat de buurman iets gespoten heeft dat op hun oogst terecht is gekomen. Dat is echt de wereld op zijn kop. Wij vragen de staatssecretaris deze middelen uit te bannen en de biologische boeren te compenseren als deze middelen op hun teelten belanden. Dank u wel.

Mevrouw Bromet (PRO): Voor wie zit de PVV hier eigenlijk: voor de slakwekers of voor de Nederlander, die recht heeft op schoon drinkwater?

Mevrouw Bromet (PRO): Spreekt de PVV dan weleens met de drinkwaterbedrijven, die echt heel grote zorgen hebben over de zuivering van ons water en de prijs van ons water, omdat er steeds meer middelen uit gehaald moeten worden die er eerst in gestopt zijn door kwekers?

Mevrouw Bromet (PRO): We hebben het debat hierover eigenlijk al gevoerd. Toen heb ik aan D66 gevraagd wat er gebeurt als het de staatssecretaris niet lukt om de aanpassingen voor elkaar te krijgen. Toen antwoordde zij dat ze er heel kort over kon zijn en dat het voorstel dat D66 betreft onvoldoende is. Toen heb ik gevraagd: als het ongewijzigd wordt aangenomen of als het de staatssecretaris in de onderhandelingen niet lukt om het aangepast te krijgen, zegt de VVD dan tegen te stemmen? Toen heeft mevrouw Podt gezegd: ja, dan zouden wij willen dat er tegengestemd wordt.

Mevrouw Bromet (PRO): O, neem me niet kwalijk! De nacht was kort. Ik bedoelde te zeggen: D66.

Mevrouw Bromet (PRO): Ik snap het. Op het moment dat je nee zegt of tegenstemt, ben je uitgespeeld. Dan moet je wachten totdat de rest een besluit genomen heeft. Er is ook nog een tussenstap mogelijk: je onthouden van stemming. Ik kom daarover in de tweede termijn met een voorstel. Is D66 daar gevoelig voor?

De voorzitter: Jazeker. Ik geef graag het woord aan de heer Goudzwaard van JA21.

De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik u graag het voorzitterschap terug.

Mevrouw Bromet (PRO): Ik ga heel even de strijd nog aan over woorden, namelijk dat Nederland koploper zou zijn. Dat horen we heel vaak, maar er wordt geen invulling aan gegeven wat dat dan is. Op biologische landbouw lopen we ontzettend achter en de lelieteelt wordt nu als goed voorbeeld gegeven van reductie, terwijl lelies een van de meest vervuilende producten zijn die gekweekt worden. Kan de staatssecretaris daar even op ingaan?

Mevrouw Bromet (PRO): Een glas is halfvol of halfleeg. De staatssecretaris zegt: we gaan voorstemmen met een stemverklaring. Tegenstemmen vindt hij te ver gaan, maar je kunt je natuurlijk ook onthouden van stemmen, zoals ik net in mijn eerste termijn heb gezegd. Ik wil ook met een motie komen. Hoe kijkt hij daarnaar?

Mevrouw Bromet (PRO): We zijn helemaal niet bij het Omnibusblokje, maar ik stel deze vraag toch maar even. De staatssecretaris had het over andere departementen. Was het moeilijk voor hem om het departement van Volksgezondheid mee te krijgen in deze standpuntinname? Er zitten namelijk nogal wat risico's aan verbonden.

Mevrouw Bromet (PRO): Nog even over die Omnibus, want ik dacht dat we nog in dat blokje zaten. Wat gaat de staatssecretaris nou precies zeggen in die stemverklaring? Gaat die alleen over het proces, of ook over de inhoud?

Mevrouw Bromet (PRO): Ik wil niet drammen, maar daar hoort toch beter een stemonthouding plus stemverklaring bij, in plaats van instemmen met?

Mevrouw Bromet (PRO): We krijgen natuurlijk ook nog voor de zomer het pakket om het stikstofprobleem op te lossen. Spelen die spuitvrije zones daar ook nog een rol in?

Mevrouw Bromet (PRO): Ik heb nog een vraag die eigenlijk helemaal niet aan de orde is gekomen, maar in andere debatten over bestrijdingsmiddelen wel. Die gaat over pfas. TFA is het allerkleinste stukje pfas en elke regendruppel op aarde bevat TFA. Nu is heel onlangs bekend geworden dat het ECHA, de beoordelingsinstantie, zegt dat dit TFA schadelijk is voor het ongeboren kind en vermoedelijk ook schadelijk is voor de vruchtbaarheid. De pesticidenwetgeving in Europa verplicht er eigenlijk toe om op grond van zo'n advies alle pfas-pesticiden en TFA-uitstotende stoffen te verbieden. Als het klopt wat ik zeg, is de staatssecretaris dan ook bereid om wetgeving voor te bereiden om deze pfas-pesticiden te verbieden? Eerder had ik hier al om gevraagd, omdat dit in Denemarken al gaande is, maar de staatssecretaris of het huidige kabinet nog even twee jaar extra de tijd wilden nemen. Volgens mij is deze nieuwe informatie aanleiding om dit te versnellen.

Mevrouw Bromet (PRO): Voorzitter.

Mevrouw Bromet (PRO): Voorzitter, heb ik nog tijd?

Mevrouw Bromet (PRO): Ik wil eigenlijk even zeggen dat mijn eerste motie over de Omnibus een gedeeltelijke tegenhanger is van die van de Partij voor de Dieren. Waar de Partij voor de Dieren vraagt om tegen te stemmen, vragen wij om ons te onthouden van stemmen. Op die manier denken we dat er mogelijk toch nog invloed mogelijk is, zonder dat we het nu goedkeuren.

Mevrouw Bromet (PRO): Een vraag, voorzitter, want ik weet er gewoon niet genoeg van. Er is nu regelgeving die zegt dat je per gewas moet bekijken of je een bepaald middel kunt gebruiken. Waarom is die regel zo opgesteld en wat zijn de nadelen van het voorstel dat u nu doet?

Mevrouw Bromet (PRO): Ik sta er gewoon helemaal blanco in. Ik denk dat een regel nooit voor niets is opgesteld. Dus deregulering, oké, maar daarmee haal je ook iets weg wat ooit is ingesteld ter bescherming van iets anders. Doet dat er nu niet toe?

Mevrouw Bromet (PRO): Nu wordt het me wat duidelijker. Gaat zaadcoating dan over het gebruik van stoffen die nu verboden zijn en die dan geïntroduceerd worden of niet? Daar ging namelijk de vorige discussie over zaadcoating over.

De voorzitter: Het woord is aan de heer Goudzwaard van JA21.

De voorzitter: Dank u wel. Dan draag ik het voorzitterschap weer aan u over.

De voorzitter: O, ik dacht al dat we bijna klaar waren.

Mevrouw Bromet (PRO): Dank daarvoor. Ik ben heel benieuwd. Zoals ik het lees, wordt vanuit de regelgeving, of de systematiek, namelijk eigenlijk gesuggereerd dat je het moet verbieden. Ik hoop dat de staatssecretaris daar ook op in zal gaan. Het kost namelijk een heleboel tijd om een volledige herbeoordeling te doen. Maar als het ECHA al gezegd heeft dat dit een gevaar vormt voor de vruchtbaarheid van mensen of voor andere dingen op aarde, dan moeten we wel zo snel mogelijk ingrijpen. Dan moeten we daar dus niet te veel tijd voor nemen.

Mevrouw Bromet (PRO): Voorzitter, ik heb alleen een punt van orde. Kunt u de oordelen op de moties elke keer even herhalen? Ik heb gemist wat het oordeel op de motie op stuk nr. 750 was.

Mevrouw Bromet (PRO): Waar ik moeite mee heb, is dat als wij dingen overlaten aan convenanten of akkoorden of wat dan ook, wij als parlement eigenlijk buitenspel staan. Maar wij kunnen natuurlijk altijd randvoorwaarden meegeven. Als wij het belangrijk vinden dat er een verplichte digitale registratie komt, moeten de convenantpartijen zich daar gewoon toe verhouden. Dat vind ik jammer aan het oordeel dat de staatssecretaris nu geeft. Ik breng de motie gewoon in stemming.

Mevrouw Bromet (PRO): Kijk, ondernemingsrisico? Tot je dienst. Maar als jij een biologische boer bent en je loopt risico omdat de buurman middelen gebruikt die jij niet wil gebruiken, dan ben je toch overgeleverd aan de … Dat kun je toch geen ondernemingsrisico meer noemen? Voor wie is het een risico?