Marjolein Faber

Implementatie van Richtlijn (EU) 2024/1203 van het Europees Parlement en de Raad van 11 april 2024 inzake de bescherming van het milieu door middel van het strafrecht en tot vervanging van de Richtlijnen 2008/99/EG en 2009/123/EG (Implementatiewet herziene Europese richtlijn milieucriminaliteit) (36876)

Mevrouw Faber (PVV): Dank u wel, voorzitter. De bemoeizucht van de Europese Commissie kent geen grenzen. Waar normaliter de strafrechtelijke regels worden overgelaten aan de lidstaten, komt men wederom met een richtlijn in het kader van milieucriminaliteit. Op basis van artikel 82 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie kan de Europese Commissie hier een uitzondering op maken, maar dat kan alleen bij ernstige vormen van criminaliteit, zoals terrorisme en mensenhandel. Je vraagt je af of milieucriminaliteit in dit rijtje past, maar volgens de korpsleiding van de politie in ieder geval wel. Zij schrijft in een consultatieadvies op 21 februari 2025 dat de drievoudige planetaire crisis door klimaatverandering, milieuvervuiling en het verlies van biodiversiteit een van de grootste maatschappelijke veiligheidsrisico's van nu en van de toekomst vormt. Ik denk dat het tijd wordt dat de politietop terugkeert naar de kerntaken, namelijk boeven vangen. Nu ga ik terug naar de Europese Commissie. Zij wil de erfenis van oud-Eurocommissaris Timmermans, de Europese Green Deal, tot volle wasdom laten komen, maar als je er slechter van wordt, kun je een erfenis ook verwerpen. Dat gaan de plucheplakkers nooit doen. Die gaan gewoon het wetsvoorstel implementeren in het kader van milieucriminaliteit. Veel is al opgenomen in ons Nederlandse Wetboek van Strafrecht, maar een aantal regels worden aanzienlijk strakker gezet. Ook bevat het wetsvoorstel veel open normen, met als gevolg veel ruimte voor de rechter en daardoor rechtszonzekerheid voor het bedrijfsleven. Er worden twee definities toegevoegd: "ecosysteem" en "beschermde habitat". Dit lijkt onschuldig, maar het heeft verstrekkende gevolgen, in het bijzonder voor Nederland. Het probleem ligt bij de "beschermde habitat". Daar vallen ook 162 aangewezen Natura 2000-gebieden onder, die versnipperd liggen over heel Nederland. Deze hebben zeer strenge beheersmaatregelen, zodat economische activiteiten rondom deze gebieden vrijwel onmogelijk zijn. Dit is het politieke stikstofslot. Een economische activiteit van bijvoorbeeld een agrarisch bedrijf kan door implementatie van dit wetsvoorstel gemakkelijk worden aangemerkt als strafrechtelijk delict. Niet alleen agrarische bedrijven stoten stikstof uit, maar ook de industrie, de bouw et cetera. Als vergunninghouder waant de ondernemer zich veilig, maar met de telkens veranderende spelregels kunnen het bedrijf en de ondernemer pardoes in een strafrechtelijke gevarenzone vallen. Door schuivende panelen kunnen vergunde handelingen leiden tot een strafrechtelijk delict. Natuurlijk moeten bedrijven zich aan de milieuwetgeving houden, maar het is niet de bedoeling dat strafrechtelijke aansprakelijkheid als een zwaard van Damocles boven goedwillende ondernemers hangt. Terwijl zij zich van geen kwaad bewust zijn, kunnen zij achteraf geconfronteerd worden met strafrechtelijke aansprakelijkheid. Je mag natuurlijk niet te veel giftige stoffen lozen, maar bepaalde groeperingen in het land bestempelen CO2 al als gif, terwijl dit gas essentieel is voor de zuurstofproductie van planten. En de Groene Khmer is niet vies van de gang naar de rechter. Grote bedrijven met een juridische afdeling hebben eventuele wetswijzigingen wel goed in het snotje, maar dat ligt anders voor het mkb, de motor van werkend Nederland. Vooral het kleinbedrijf wordt horendol van de telkens nieuwe regels, en deze milieuregels zijn ook nog heel ingewikkeld. Voorzitter. Laten we eerlijk zijn: het is de taak van de overheid om te controleren of bestaande vergunningen nog voldoen aan wet- en regelgeving. Daar verandert dit wetsvoorstel niets aan. Hierop voortbordurend: moet de overheid dan geen duidelijk signaal geven aan de vergunninghouders bij gewijzigde wetgeving? Kan de minister aangeven welke sectoren in het bijzonder geraakt worden? Is dat bijvoorbeeld de chemie, de boeren of het transport? Heeft de minister inzichtelijk voor hoeveel bedrijven dit grote gevolgen heeft? Wat is de neerslag hiervan op de economie? Is er een effectenbeoordeling? Gezien het feit dat dit wetsvoorstel uit de hoge hoed is getoverd voor de realisatie van de Green Deal, is het oppassen geblazen. Het kan zich zomaar ontpoppen tot een instrument om bedrijven uit bepaalde sectoren te liquideren. Graag een reactie van de minister. Voorzitter. Ik vraag dit omdat er veel open normen in het wetsvoorstel zijn opgenomen, waardoor er meerdere mogelijkheden zijn tot interpretatie. Dit leidt tot rechtsonzekerheid. Met open normen doel ik onder andere op "wijdverbreid", "anderszins" en "aanzienlijke omvang". Als we inzoomen op het begrip "grotere schaal", raak je helemaal de weg kwijt. Ik citeer: "Bij 'grotere schaal' moet gekeken worden naar het gecombineerde effect van het gebruik van een product door meerdere gebruikers, ongeacht het aantal, mits de gedraging schade aan het milieu of de menselijke gezondheid veroorzaakt of dreigt te veroorzaken." Volgt u het allemaal nog? Kortom, het maakt niet uit hoe groot het aantal gebruikers is, maar of er schade is aan het milieu of aan de menselijke gezondheid. Uit het wetsvoorstel kan onder "milieu" ook het ecosysteem of de habitat vallen. Dus als een stikstofgevoelig soort vaatplantje door te veel stikstof wordt geliquideerd in een Natura 2000-gebied, kan je zomaar voor het gerecht worden gesleept. Is dit niet buiten proporties? Graag een reactie. Voorzitter. Dan het speeltje van links Nederland: windmolens op zee. Dolfijnen en bruinvissen raken gedesoriënteerd door trillingen. Aan artikelen 173a en 173b van het Wetboek van Strafrecht wordt "energie" toegevoegd. Hieronder worden onder andere onderwatergeluid en andere bronnen van akoestische energie en trillingen verstaan. Indien iets schade veroorzaakt aan dieren, is de veroorzaker strafbaar. Wie loopt kans om in dit geval voor de rechter gesleept te worden? Gaan de houders van deze windmolens vrijuit? Graag een reactie van de minister. Voorzitter, ik rond af. Het wetsvoorstel is doordrenkt met vage termen gekoppeld aan ecosystemen en beschermde habitats. Niet langer is de mens het middelpunt, maar het ecosysteem als geheel. Dit heeft tot gevolg dat het welzijn van een vaatplantje in een Natura 2000-gebied gelijk wordt gesteld met dat van de mens. Dat is een cadeautje voor de Groene Khmer, maar een ramp voor veel bedrijven. Zij kunnen zomaar het slachtoffer worden van een linkse heksenjacht. Laten wij niet vergeten: van een florerende economie heeft heel Nederland profijt. Tot zover.

Mevrouw Faber (PVV): De VVD-woordvoerder pleit dus voor een betere vergoeding voor de boeren als er drugsdumpingen zijn. Daar ben ik het ook mee eens, want iedereen is natuurlijk tegen die drugsdumpingen. Maar hebben we straks nog wel een boer? Ik bedoel daarmee het volgende. In dit wetsvoorstel worden "ecosystemen", "habitats" en "Natura 2000-gebieden" bijgevoegd, waar enorm strakke beheersmaatregelen op zitten. Dit zet toch gewoon de deur open voor een jacht op onder anderen agrariërs, en niet alleen op de agrariërs maar ook op andere bedrijven? Je kan straks namelijk gewoon helemaal niks meer, want op het moment dat ergens, zal ik maar zeggen, een vaatplantje niet meer kan overleven in een Natura 2000-gebied, ben je gewoon strafbaar. Een mens wordt daaraan gelijkgesteld. Dat kan toch niet?

Mevrouw Faber (PVV): Maar als ik zie dat er "ecosystemen" en "habitats" wordt toegevoegd, dan moeten toch alle bellen gaan rinkelen? Ik bedoel, we zitten nu al op slot en dat gaat hiermee nog veel erger worden, want er wordt nu voor degenen die alles maar strakker willen zetten gewoon een instrument gegeven voor een gang naar de rechter.

Mevrouw Faber (PVV): Vanmorgen stond er een bericht in de krant: Shell aangeklaagd voor overstromingen in Brazilië. Daar krijgt Shell de schuld van overstromingen omdat zij broeikasgassen zouden uitstoten. Dat soort situaties zijn dan toch ook in Nederland mogelijk met dit wetsvoorstel? Of zie ik dat verkeerd? Dat is toch, nogmaals, een vraag aan u, via de voorzitter.

De voorzitter: Dan geef ik u gelijk het woord, mevrouw Van der Plas.

De voorzitter: Meneer Sneller heeft een interruptie. Ik zag het niet, want ik zat zo gefascineerd te luisteren dat ik helemaal vergat naar links te kijken. Excuus daarvoor.

De voorzitter: Dat nodigt uit tot nog een vraag, zie ik.

De voorzitter: Gaat u verder. O, mevrouw Straatman heeft nog een vraag aan u.

De voorzitter: Gaat u verder.

De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van der Plas. Ik zie dat er verder geen interrupties zijn, dus u krijgt het voorzitterschap weer terug.

Mevrouw Faber (PVV): Mijn vraag is enigszins aanvullend op de vorige vragen. Voor kleine bedrijven is het veel moeilijker om alle nieuwe wetgeving te volgen. Zou het niet zo moeten zijn dat de overheid hun een seintje geeft als de wetgeving betreffende hun vergunning is veranderd? De grote bedrijven hebben het namelijk vaak allemaal wel inzichtelijk, maar voor de kleintjes is dat veel moeilijker.

De voorzitter: Gaat uw gang, mevrouw Van der Plas.

De voorzitter: Dan neemt mevrouw Van der Plas het voorzitterschap nu weer over.

Mevrouw Faber (PVV): Geeft niet, hoor, als hij maar beantwoord wordt.

Mevrouw Faber (PVV): Even over de windmolens op zee. De minister had het alleen over het heien, maar wanneer windmolens draaien, trillen ze ook. De minister geeft aan dat het, zolang alles gebeurt op basis van de vergunning, allemaal legaal is, maar we hebben het er nu juist over dat er wijzigingen komen en dat "energie" is toegevoegd middels dit wetsvoorstel. Windmolens dienen ter opwekking van energie, dus de vergunningen die er nu zijn voor draaiende windmolens zouden in de toekomst niet meer voldoen als dit allemaal wordt aangenomen. Hoe zit dat dan met die vergunningen, ook voor draaiende windmolens? Bruinvissen, walvissen en dolfijnen krijgen hier namelijk wel schade van.

Mevrouw Faber (PVV): Dan begrijp ik het niet helemaal.

Mevrouw Faber (PVV): Het klopt dat die vergunningen geldig blijven, maar daarmee komen we weer terug op het punt dat je geen strafrechtelijke handelingen mag verrichten, terwijl die voort kunnen komen uit dit wetsvoorstel omdat het punt over energie erbij is gekomen. Je kunt hier linksom of rechtsom dus een strafbaar feit mee plegen, of het nou wel of niet in die vergunning is opgenomen. Klopt dat? Als dat klopt, heb ik nog een vraag. De windmolens die we nu op zee hebben, veroorzaken trillingen. Daar zijn we het over eens. Tenminste, dat neem ik aan. Ik mag niet voor u spreken, sorry. Dat neem ik even terug. Het lijkt erop dat die trillingen schadelijk zijn voor deze vissoorten, dus dan zou dat toch strafbaar moeten zijn? Dan zou dat toch niet mogen?

Mevrouw Faber (PVV): Ik ga nog een poging wagen. Het punt over energie is wel extra toegevoegd aan artikel 173a en 173b. Waarom wordt dat toegevoegd als het geen uitwerking heeft? Dan doen we dat voor niks, zal ik maar zeggen.

Mevrouw Faber (PVV): Ik heb nog een andere vraag.

Mevrouw Faber (PVV): Maar ik moest wachten tot het einde van het blokje.

Mevrouw Faber (PVV): Ja, ik had aan de minister gevraagd welke sectoren het meest getroffen zouden kunnen worden door dit wetsvoorstel en of er een effectbeoordeling is.

Mevrouw Faber (PVV): Ik heb even een korte vraag. Ik had namelijk gevraagd naar de effectenbeoordeling. Volgens mij is de minister deze vraag per ongeluk vergeten te beantwoorden. De vraag is of die beoordeling er is en of we die kunnen krijgen als die er is.

Mevrouw Faber (PVV): Dat begrijp ik toch nog niet helemaal, want dit antwoord is ook ergens op gebaseerd. Ik had het vermoeden dat er wel een effectenbeoordeling moest zijn, want volgens mij wordt die altijd gemaakt. Er zijn wel nieuwe termen geïntroduceerd in het Wetboek van Strafrecht, zoals "ecosysteem" en "habitat". Die kwamen eerder niet voor in het Wetboek van Strafrecht, dus dat heeft zeker wel gevolgen. Vandaar dat ik dit nogmaals aan de minister vraag.

Mevrouw Faber (PVV): Even kort. De minister geeft aan dat er geen nieuwe normen worden geïntroduceerd, maar de termen "ecosysteem" en "habitat" worden wel geïntroduceerd in het Wetboek van Strafrecht. Dat heeft natuurlijk wel gevolgen. Dat kan ook best vergaande gevolgen hebben. Er verandert in dat opzicht dus natuurlijk wel degelijk iets.

Mevrouw Faber (PVV): Dank u, voorzitter. Even heel kort. Ten eerste wil ik natuurlijk de minister bedanken voor de beantwoording. Het baart mij wel zorgen dat het ecosysteem en die habitat nieuw worden opgenomen in het Wetboek van Strafrecht. Er zijn ook partijen die CO2 al een giftig gas vinden. Ik kan u, denk ik, wel voorspellen dat dat in de toekomst zal leiden tot rechtszaken en andere ongein naar bedrijven toe, dus daar ben ik niet zo gelukkig mee. Maar ik wil u in ieder geval wel bedanken voor de beantwoording.

De voorzitter: Gaat uw gang, mevrouw Van der Plas.

Ik zie verder geen interrupties, dus ik draag het voorzitterschap weer over.

De voorzitter: Uiteraard, gaat uw gang.

De voorzitter: Goed, mevrouw Van der Plas. Dan bent u nu weer de voorzitter.