Marieke Vellinga-Beemsterboer

Maritiem

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66): Dank u wel, voorzitter. Tot drie maanden geleden voer ik minstens twee keer per week met de veerboot over de Waddenzee. Daar heb ik van dichtbij ervaren hoe essentieel een goed functionerende maritieme sector is voor bereikbaarheid, economie, natuur en leefbaarheid. Dat is een praktijkervaring die ik graag meeneem naar deze Kamer. De liefde voor varen op zee en zoet water zit diep verankerd in onze samenleving, van zeilen op het Sneekermeer en de historische bruine vloot tot een innovatieve maritieme maakindustrie en zeehavens van wereldklasse. Dat is niet alleen economie; dat is ook cultuur en identiteit. De maritieme sector, groot en klein, staat voor een grote verduurzamingsopgave. Een van die opgaven is het lozen van afvalwater, van vuil water van de recreatieve en binnenvaart tot scrubberwater en ladingresiduwater van de grote vaart. Niet alle havens en schepen beschikken over de benodigde installaties om vuil water af te pompen. Hoewel er lokaal ondertussen verboden gelden, hebben we op nationaal niveau nog geen verboden ingesteld voor het lozen van vuil water. Kan de minister schetsen waar de realisatie van deze installaties op stukloopt en wat er gedaan moet worden om dit in 2030 wel gerealiseerd te hebben? En kan de minister aangeven wanneer er een nationaal verbod kan komen op het lozen van scrubberwater? Voorzitter. De energietransitie in en verduurzaming van de maritieme sector is een grote uitdaging, maar tegelijkertijd een voorwaarde voor een toekomstbestendige, veilige en winstgevende zeevaart. Voor binnenvaart, zeevaart en baggerindustrie is schonere aandrijving noodzakelijk en complex. Hernieuwbare brandstoffen zoals HVO, methanol en waterstof, maar ook elektrificatie, windondersteuning en op termijn mogelijk ook kerntechnologie vragen forse investeringen en vooral duidelijke, voorspelbare kaders. In de praktijk lopen ondernemers echter aan tegen onzekerheid, versnipperde en soms tegenstrijdige regelgeving en een gebrek aan opschalingsmogelijkheden. Daardoor vallen delen van de binnenvaart bij hoge prijzen weer terug op minder milieuvriendelijke brandstoffen, waaronder de veerboten naar de Waddeneilanden. Ik heb hierover de volgende vraag. Kan de minister een overzicht geven van de belangrijkste knelpunten bij de overstap naar schonere aandrijving en aangeven waar en hoe we vanuit het Rijk versnelling zouden kunnen aanbrengen? De innovatiekracht in Nederland is groot. Met de sectoragenda No guts, no Hollands Glorie! is een belangrijke stap gezet om de maritieme maakindustrie te versterken. Dat is essentieel. Zoals de heer Heutink net ook al zei: deze sector levert hoogwaardige werkgelegenheid en technologie, die zowel civiel als militair toepasbaar is. Versterking van deze sector borgt strategische autonomie en houdt innovatie, waardecreatie en banen in Nederland. Tegelijkertijd raakt dit direct aan onze veiligheid. Van de Noordzee tot de Cariben nemen geopolitieke spanningen toe en staat vitale maritieme infrastructuur onder druk. Kabels, pijpleidingen en windparken op de Noordzee vragen om betere bescherming. Nederland moet hierin een voortrekkersrol nemen binnen Europa en internationaal. Voor D66 betekent dit: no guts, no European glory, met sterke Europese samenwerking en een Nederlandse sleutelrol. Welke koppelkansen met het beleid van onze Europese partners ziet de minister om enerzijds te werken aan een Nederlandse koploperspositie en anderzijds de Europese maritieme samenwerking te versterken? En in hoeverre wordt al gewerkt aan een sectoragenda maritiem 2.0, waarin veiligheid, defensie en internationale samenwerking een duidelijker plek krijgen, naast economische versterking? Voorzitter, tot slot de haven van Terschelling. De gemeente heeft zelf al 15 miljoen euro gereserveerd voor het renoveren van de haven en de toegangsweg. Als oud-wethouder van een Waddeneiland weet ik dat dit voor een kleine eilandgemeente een uitzonderlijke inspanning is. Zonder haven geen toegang tot Terschelling. Er is dus zo snel mogelijk duidelijkheid nodig. Ik roep de minister ertoe op om regie te nemen en op zo kort mogelijke termijn in gesprek te gaan met Terschelling en de mogelijkheden in kaart te brengen. Dank u wel, voorzitter.

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66): Daarom noemde ik het ook concreet als optie bij de mogelijkheden voor toekomstige aandrijving. Er zijn heel veel opties mogelijk. Wat D66 betreft is de overstap naar verduurzaming een gegeven, maar zoals u terecht zegt: het moet wel te doen zijn voor de binnenvaartschippers. Je kan het niet bij ze neerleggen en zeggen: regel het even met elkaar. Daarom roep ik de minister ook op om ons een overzicht geven van wat het op dit moment tegenhoudt. Je zou daaraan de vraag kunnen toevoegen waar de grootste kansen liggen, zodat we die overstap op een goede manier met elkaar kunnen maken.

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66): Ik kan de heer Heutink bevestigen in die hoop: we gaan dit zo snel mogelijk met elkaar doen, maar het moet wel haalbaar zijn voor iedereen.

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66): Dank aan de minister voor dit antwoord. Fijn dat dit al zo in gang is gezet, maar waar zit de tegenstand 'm in? Waar hangt het op?

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66): De minister waarschuwt voor een einzelgängergevolg, maar ik begrijp dat landen om ons heen zo'n nationaal verbod al wel hebben ingesteld. Merken deze landen hier negatieve gevolgen van? Is dat de conclusie van de minister?

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66): In de aanbesteding voor de veerdiensten voor de Waddeneilanden is voor verduurzaming ook ingezet op HVO100. Die aanbesteding loopt en … Nou, nee, die loopt nog niet, maar die is al behoorlijk ver in het proces. In hoeverre gaat dit elkaar beïnvloeden? Beïnvloedt dit de duurzaamheidsopgave bij de veerdiensten?

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66): Dank u wel, voorzitter. Ik heb veel gehoord en geleerd vandaag, over een onderwerp dat voor mij relatief nieuw is. Ik ben blij om te horen dat er al wordt vooruitgekeken naar een Sectoragenda Maritieme Maakindustrie 2.0. De minister zegt terecht dat je nu geen antwoord kunt geven op de financiële vraagstukken die daaruit voortkomen, maar we kunnen er op deze manier wel voor zorgen dat de vaart erin blijft. Ik heb nog één vraag aan de minister. Ik ben blij om te horen dat hij gesprekken heeft over de problematiek rond HVO. Ik zou de minister willen vragen om ook in gesprek te gaan met de eilandgemeenten over de mogelijke gevolgen voor de aanbesteding en hen daarbij te betrekken, zodat zij niet verrast worden. Er leven op de eilanden namelijk verschillende wensen ten aanzien van de verduurzamingsstappen die voor de veerdiensten genomen kunnen worden. Dank u wel, voorzitter.

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66): Volgens mij had ik ook nog een vraag openstaan, namelijk over de IMO en het scrubberwater.

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66): Ja. Ik zit zelf ook even te zoeken naar de formulering en het gesprekje dat we daar net over hadden. Ik had gevraagd naar de verboden op scrubberwater. Andere landen hebben wel verboden. De minister zei: alleen Duitsland. Ik begrijp echter dat meer landen hier aanvullende regelgeving voor hebben. Staan wij niet sterker door dit ook zo snel mogelijk in te voeren?

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66): Heel kort nog. Ik mis nog de toezegging dat de minister ook in gesprek gaat met de eilanden over de mogelijke gevolgen van de hogere kosten van HVO voor de aanbesteding.