Jeremy Mooiman

Wijziging van de Algemene wet bestuursrecht, de Huisvestingswet 2014, de Omgevingswet, de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 en de Woningwet in verband met de versterking van de regie op de volkshuisvesting en met het oog op enkele andere met de volkshuisvesting samenhangende maatregelen (Wet versterking regie volkshuisvesting) (36512)

De heer Mooiman (PVV): Ik begrijp eigenlijk niet zo goed waarom de heer De Hoop van GroenLinks-PvdA zo ageert tegen het afschaffen van de Ladder voor duurzame verstedelijking. Het EIB heeft namelijk berekend dat de meeste winst juist te behalen valt in de kleine kernen, die heel graag willen groeien. We horen van de landelijke gemeenten juist dat zij van de Ladder voor duurzame verstedelijking af willen, zodat ook hun inwoners een woning kunnen vinden. In recente debatten zei de heer De Hoop ook dat hij het niet meer schuwt om buiten de stad te bouwen. Waarom geeft hij dan zo af op het afschaffen van de ladder?

De heer Mooiman (PVV): Gelet op het betoog van de heer De Hoop begrijp ik nog steeds niet waarom hij zo tegen het afschaffen van de ladder is. Het is natuurlijk goed dat die grootschalige locaties er zijn. Dat wordt ook door iedereen gezegd. Maar juist die locaties hebben de uitdagingen die de heer De Hoop net noemde ten aanzien van stikstof. We zien dat er heel veel vertraging plaatsvindt, ondanks alle goede wensen. Juist in de kleine kernen, waar heel veel mensen op een woning zitten te wachten, kan er nu vaart gemaakt worden. We hebben een wooncrisis van immens formaat. Dan kunnen we dit soort maatregelen toch niet uitsluiten?

De heer Mooiman (PVV): Dank, voorzitter. Voor ons ligt het wetsvoorstel Wet versterking regie volkshuisvesting. Deze wet moet ervoor gaan zorgen dat we meer grip op de woningbouwopgave krijgen, door sturing op hoeveel, waar en voor wie er gebouwd wordt. Hiervoor ligt de regierol nadrukkelijker bij de overheid en worden de verantwoordelijkheden van het kabinet en de minister vergroot. Dit is ook hard nodig. Er zijn op tal van terreinen verbeteringen nodig. In mijn eerdere rollen als gemeenteraadslid en Provinciale Statenlid kwam ik regelmatig situaties tegen waarin, ondanks een grote wens van gemeenten en hun inwoners, woningbouwprojecten niet van de grond kwamen door inhoudelijke en bestuurlijke geschillen en verschillen tussen overheidslagen. Hoognodige projecten die niet doorgingen, of in een slepend traject belandden dat meer dan tien jaar duurde voordat er enige vorm van duidelijkheid was of een project alsnog doorgang zou kunnen vinden. In een tijd van extreme woningnood, een wooncrisis, kunnen we ons dat simpelweg niet permitteren. Middels deze wet wordt er meer doorzettingskracht gecreëerd voor betrokken partijen en krijgt het Rijk de verantwoordelijkheid om projecten vlot te trekken wanneer deze dreigen te stagneren. We willen de minister daar ook echt aan gaan houden. Het is hard nodig om verschillende overheidslagen bij elkaar te brengen, willen we de woningnood effectief kunnen tegengaan. Wel leven er bij mijn fractie zorgen over hoe dit in de praktijk vormgegeven zal worden, bijvoorbeeld waar het gaat om fatale termijnen. Mijn collega van NSC noemde dat net ook al. Hoelang duurt het voordat de minister tussen provincies en gemeenten ingrijpt en zegt: nu is het genoeg? Hoe gaat de minister zeker stellen dat het Rijk ook daadwerkelijk de grip en controle binnen dit nieuwe systeem weet te behouden op de lange termijn? Deze wet doet natuurlijk meer. Het is ook goed dat er met deze wet meer mogelijkheden komen als het gaat om de betaalbaarheidsopgave. Het is immers van belang dat we voldoende betaalbare woningen bouwen. Het principe "twee derde betaalbaar" wordt hiermee per regio ook als eis gesteld. Waar het gaat om beroepsprocedures hebben we een grote slag te winnen. De inzet omtrent het verkorten ondersteunen wij dan ook. We hebben gezien waar die oneindige bezwaarprocedures toe kunnen leiden. Mensen die bijvoorbeeld net een woning bemachtigd hebben en die vervolgens, na lang wachten, de mededeling krijgen: het duurde te lang door bezwaar en beroep, de woning is helaas niet meer van u of u moet een nieuw contract tekenen dat gewoon veel en veel duurder is. Dat is voor niemand goed. Het is dan ook van belang dat we bezwaar en beroep zo veel mogelijk versnellen en waar mogelijk — en wenselijk, zeg ik erbij — beperken. Voorzitter. Een ander punt dat wij kunnen steunen, is het afschaffen van de Ladder voor duurzame verstedelijking. De PVV heeft hier ook al eerder voor gepleit. Op 15 oktober 2024 heeft de PVV een motie ingediend om dit te onderzoeken en die motie werd ook aangenomen. De minister deed toen de toezegging de Ladder voor duurzame verstedelijking te willen schrappen en te zullen bezien hoe dit zou doorwerken. Daarna is er door de Kamer ook nog een motie aangenomen om een en ander buiten werking te stellen. Het is goed dat deze signalen uit de Kamer zijn opgepakt, want uiteindelijk is het schrappen van deze ladder van ontzettend groot belang voor het uitrollen van het concept van een straatje of misschien zelfs een buurtje erbij. Ik heb dat net van mijn collega's ook gehoord. Daarvoor is het cruciaal dat we in ieder geval de regelgeving tegengaan die dat in de weg zit. Het is dus goed dat de minister hiermee doorgaat. Voorzitter. Waar we ten aanzien van dit wetsvoorstel grotere zorgen om hebben, zijn de urgentiecategorieën. Dit voorstel beoogt om een aantal categorieën verplicht te stellen, maar lijkt daarbij geen rekening te houden met het aankomende verbod op de voorrang voor statushouders. Voor dat laatste voorstel heeft de PVV hard gevochten. De PVV pleit al sinds jaar en dag voor het schrappen van de voorrang voor statushouders. Nu ons plan wordt overgenomen, is het belangrijk dat dit goed wordt uitgevoerd. Wij hebben ook een amendement ingediend dat ervoor zorgt dat statushouders onder geen beding voorrang kunnen krijgen, ook niet door gebruik te maken van een van de urgentiecategorieën in dit voorstel. We hebben de afgelopen maanden namelijk veel berichten gezien van veelal linksere gemeentebesturen, die aangeven het verbod op de voorrang simpelweg niet te willen gaan uitvoeren dan wel te willen gaan omzeilen. De in dit wetsvoorstel opgenomen categorieën dreigen dat ook mogelijk te maken, waarmee het wetsvoorstel tot het schrappen van de voorrang voor statushouders onbedoeld zijn kracht zal verliezen. Ook de minister kan dit niet laten gebeuren. De schriftelijke beantwoording van de feitelijke vragen is daar ook duidelijk over. Gemeenten kunnen vergunninghouders nog wel met voorrang huisvesten op basis van andere kenmerken dan het zijn van vergunninghouder. Er worden immers verplichte categorieën opgenomen waaronder zij kunnen vallen.

De heer Mooiman (PVV): Nee, deze wet regie is geen nieuwe dwangwet, want hij voegt in die zin een acht- of negental urgentiecategorieën toe die verplicht zijn voor gemeenten. Het gevaar zit 'm er wel in dat als je geen rekening houdt met het wetsvoorstel om de voorrang voor statushouders uit te bannen, om dat te gaan verbieden, je natuurlijk wel een probleem creëert, omdat er op andere categorieën alsnog aanspraak kan worden gemaakt om die mensen vervolgens met voorrang te huisvesten. Dat is gewoon niet de bedoeling.

De heer Mooiman (PVV): Daarom is het ook zo belangrijk dat het amendement dat wij hebben ingediend, wordt aangenomen. Dat is juist om dit te voorkomen. Anders hoeft er niet eens een escalatieladder, of hoe je het wilt noemen, gevolgd te worden. Dan zouden gemeenten simpelweg kunnen besluiten om dit als omweg te gebruiken. Zoals ik al zei, is dat niet wenselijk en niet de bedoeling.

De heer Mooiman (PVV): We vinden het natuurlijk hartstikke belangrijk dat dit amendement wordt aangenomen. Daarom hebben we het ook ingediend. Ik hoor zo graag wat de minister van deze situatie vindt. Er is mij ter ore gekomen dat er wat kritiek op het amendement zou zijn, maar voor ons is het inderdaad heel erg belangrijk dat het wordt aangenomen. We gaan er ook van uit dat het amendement wordt aangenomen, en anders zullen we het daarover met elkaar moeten hebben.

De heer Mooiman (PVV): Nee, voorzitter, ik ga nog even door. Dit amendement is dus heel belangrijk voor ons, want wij vinden het echt belangrijk dat die voorrang wordt gestopt. Wij hopen natuurlijk dat deze wet de woningbouw verder op gang brengt. We zijn nog niet bij de 100.000 woningen per jaar. Vorig jaar werden er 82.000 woningen toegevoegd, waarvan 69.000 nieuwbouw was en de rest transformaties. We zien de goede kwaliteiten van deze wet zeker zitten. We begrijpen dat dit een mooie eerste stap kan zijn van deze minister om meer vaart in de woningbouw te krijgen, maar we krijgen graag nog antwoord van de minister op onze vragen, om zo onze twijfel weg te nemen en ervoor te zorgen dat het een sluitend voorstel wordt. Dank u wel.

De heer Mooiman (PVV): Dat vind ik een goede vraag. Ik heb de discussie hierover inderdaad net gevolgd. Voor ons is het heel erg belangrijk dat er daadwerkelijk wordt gestuurd. We hebben daar nu nog onze twijfels bij. We hebben daarover ook vragen aan de minister gesteld. Of het nou gaat om de vraag wanneer een project stagneert en vastzit of om de 30% betaalbaar, we begrijpen de gedachte achter de 30% en de differentiatie natuurlijk. Daar staan we ook achter, maar we moeten natuurlijk wel meer sociale huurwoningen bouwen dan in het verleden. Nogmaals, ik hoor graag van de minister een onderbouwing bij hoe zij tegen de cijfers aankijkt en hoe zij aankijkt tegen hoe de sturing wordt vormgegeven, zodat we geen eindeloze discussie krijgen waarin gemeenten zaken op elkaar afschuiven.

De heer Mooiman (PVV): Er zijn een aantal amendementen daarop ingediend. We zullen ze natuurlijk sowieso allemaal per stuk moeten bekijken. Ik vind het hartstikke belangrijk dat mensen daadwerkelijk onderdak kunnen vinden. Urgentie kan een van de oplossingen zijn. We zien dat er in het wetsvoorstel voor een beperkte groep een oplossing wordt geboden maar nog niet voor alle groepen. Tegelijkertijd hebben we nog onze vraagtekens bij hoe dit in de praktijk ingevuld kan worden. We zouden ook daarop een reflectie van de minister willen. We vinden dit punt natuurlijk belangrijk, maar we horen graag van de minister hoe zij hiertegen aankijkt en of dat praktisch in te vullen is.

De heer Mooiman (PVV): Ik hoorde dat dit blokje werd afgesloten. Ik ben benieuwd of de minister nog terugkomt op het amendement dat wij over gelegenheden aangaande dit blokje hebben ingediend.

De heer Mooiman (PVV): Laat ik het dan even zo doen: wanneer het amendement aan bod komt, kom ik er nog een keer op terug. Maar ik heb toch nog de vraag of de urgentiecategorieën die nu verplicht worden gesteld, niet haaks staan op het verbod op de voorrang voor statushouders, juist omdat die categorieën ook nog steeds gebruikt kunnen worden. Vanuit het land hebben we natuurlijk ook geluiden gehoord om statushouders alsnog voorrang te geven. Is dat niet iets wat deze minister helemaal niet moet willen?

De heer Mooiman (PVV): Ik denk niet dat het daar strijdig mee zou zijn, wat de minister wel aangeeft. Ik denk juist dat de categorieën zoals die nu vastgelegd zijn ... De minister noemt één casus, maar er zijn natuurlijk heel veel gronden waarop iemand op basis van dit wetsvoorstel alsnog voorrang kan krijgen. We weten ook dat er vanuit het land door gemeentebesturen en provinciebesturen gezegd is: we gaan naar omwegen zoeken. Zoals deze wet nu is, biedt die daar wel een omweg voor. Is het dan niet juist hartstikke goed om ervoor te zorgen dat we die omweg sluiten, zodat dat niet kan, en dat we blijven bij de geest van hetgeen dat tussen de partijen indertijd is afgesproken?

De heer Mooiman (PVV): In principe ben ik blij met het antwoord van de minister. Tegelijkertijd vraag ik me nog steeds af: wat is dan "te lang"? Ik zou dus van de minister willen weten hoe zij daar echt de controle op houdt. Ik ben vooral bang voor provincies — dus niet gemeenten — die gemeenten het leven moeilijk maken. Ik begrijp dat de minister geen superwethouder is, zoals zij wel vaker aangeeft, maar ik vind het toch belangrijk om wel zeker te hebben dat de minister in ieder geval het overzicht houdt om snel in te kunnen grijpen.