Erik Van der Maas

IMF

De heer Van der Maas (VVD): Hartelijk dank, voorzitter. We spreken vandaag over het IMF, althans over de vergadering van het IMF. De wereldwijde economie houdt zich volgens het IMF redelijk staande, maar onder de oppervlakte stapelen de risico's zich op. We zien hoge staatsschulden, geopolitieke spanningen en lage productiviteitsgroei. Die risico's maken economieën kwetsbaar en dat is voor Nederland als kleine open economie iets om in het oog te houden, omdat het voor ons van groot belang is dat er internationale financiële stabiliteit is. Ik heb drie punten. Ten eerste, de schulden. Het IMF roept landen terecht op hun begrotingsbuffers te herstellen, maar tegelijkertijd staan veel landen voor grote nieuwe uitgaven aan defensie en concurrentiekracht. Hoe gaat Nederland tijdens de jaarvergadering bevorderen dat het IMF landen blijft aanspreken op houdbare overheidsfinanciën? We weten dat we dat wel aan de minister kunnen toevertrouwen, maar ik vraag er toch maar naar. Ziet de minister verder voldoende mogelijkheden voor het IMF om eerder in te grijpen wanneer schulden onhoudbaar dreigen te worden? De economische groei. Het IMF constateert bij Nederland dat zwakke investeringen en knelpunten bij onder meer energie, arbeid en woningbouw onze productiviteit en toekomstige groei beperken. Dat sluit aan bij de debatten die we hier zelf al over hebben gehad. Welke lessen trekt de minister uit deze analyse van het IMF en gaat Nederland er binnen het IMF voor pleiten dat structurele hervormingen, productiviteit en het mobiliseren van private investeringen nadrukkelijk onderdeel blijven van het economisch toezicht van het IMF? Ten derde de positie van het IMF zelf. De economische verhoudingen in de wereld veranderen en dat mag uiteindelijk ook zichtbaar worden in de governance van het IMF. Maar meer invloed betekent ook meer verantwoordelijkheid. Wij hebben eerder gevraagd naar een groter evenwicht voor landen als bijvoorbeeld China. Het moet namelijk wel gepaard gaan met meer transparantie en naleving van de regels van het IMF. Hoe staat het met die inzet richting de zeventiende quotaherziening en kan de minister ook toezeggen dat Nederland aan dat uitgangspunt vasthoudt? Tot slot, Oekraïne. Het IMF-programma koppelt financiële steun aan economische hervormingen. Kan de minister aangeven hoe de uitvoering van die voorwaarden verloopt en of het programma nog financieel aansluit bij de huidige financieringsbehoefte van Oekraïne? Dank u.

De heer Van der Maas (VVD): De heer Bushoff refereert aan het bezoek dat wij afgelopen maandag brachten aan Frankfurt, de ECB. Daar hebben we met mensen hierover gesproken, maar die zeiden ook dat de Duitse staatsschuld naar 73% zal gaan. Dat is dus boven de bovengrens die we in Europa hebben afgesproken. Het gaat er niet om dat wij nog strenger moeten zijn dan Duitsland. Het gaat erom dat wij ons moeten houden aan de regels die we in Europa hebben afgesproken en dat we een betrouwbare partner zijn in Europa. Dáár gaat het om en niet om de vraag of we nog strenger willen zijn. Het is dus inderdaad nog steeds zo dat wij vinden dat de overheidsfinanciën goed onder controle moeten blijven.

De heer Van der Maas (VVD): Ik vind dat we in de politiek afwegingen maken over de beste besteding van gelden. Wij vinden het onverstandig om er één element uit te trekken, zoals bijvoorbeeld infrastructuur, en te zeggen: daar moet al het geld naartoe en we rekken voor dat doel het percentage op naar 60%. Dat vinden we zeker onverstandig nu we juist midden in de discussie over de begroting zitten. Ik denk dat we eerst dat proces uit moeten lopen om te zien waar we op uit komen. Verder vind ik dat we daarbij inderdaad vast moeten houden aan de regels.

De heer Van der Maas (VVD): Ik deel uw zorg wat betreft AI. Ik denk dat er heel veel mogelijkheden in zitten, maar u noemde het ook een bubbel. We moeten echter nog wel zien of dat ook zo is. Maar stel dat die bubbel inderdaad barst, dan zouden we helemaal geen buffers meer hebben als we het idee van de heer Bushoff zouden volgen om de staatsschuld op te rekken voor investeringen. Maakt de heer Bushoff zich dan echt nog steeds geen zorgen over het totale oprekken van de overheidsschuld en onze mogelijkheden om dan dit soort schokken op te vangen? Het is niet alleen AI, want we hebben ook nog te maken met oorlogen en allerlei andere soorten interrupties. Maakt de heer Bushoff zich daar zorgen over?

De heer Van der Maas (VVD): Nee, want nu vermengt de heer Bushoff het meteen met de deregulering van banken. Die is natuurlijk goed. Ik denk niet dat die op dit moment onderdeel is van de IMF-discussie. Maar ik wil wel markeren dat het extra gebruiken van de mogelijkheden die we hebben onder de Europese begrotingsregels echt wel extra risico's met zich meebrengt; we kunnen daardoor later reageren op crises. Ik hoor de heer Bushoff zeggen dat we ze niet helemaal moeten gebruiken. Daar ben ik blij mee. Maar wat is dan het niveau tot waar we wel kunnen gaan om die buffer toch nog te houden?

De heer Van der Maas (VVD): Dank, voorzitter. Dan ga ik die ene minuut gebruiken om vooral mijn steun uit te spreken aan de minister. Ik heb in verschillende fora al van deze minister gehoord dat er gewoon echt een sense of urgency is. We moeten wat gaan doen. We moeten gaan hervormen. Doen we dat niet, dan trekken we een enorme wissel op de toekomst. Dat moeten we echt niet willen. De minister vindt de VVD echt aan zijn zijde. Als hij zich een eenzame in de woestijn voelt, staan wij achter hem, want wij roepen dat ook. Dat wil ik toch nog even meegeven.

De heer Van der Maas (VVD): Of dat geluk is, weet ik niet. Misschien is het ook ongeluk, al hoop ik dat niet. Uit de opmerking van de heer Bushoff blijkt wat mij betreft toch wel weer: laten we toch maar weer even kijken wat eruit komt: misschien dit of misschien dat. Hij zei ook: zwaard van Damocles. Voelt de heer Bushoff wel de sense of urgency? Voelt hij wel dat er echt veranderingen nodig zijn om dit land in de toekomst toch houdbaar te houden?

De heer Van der Maas (VVD): Nee, daar komen we niet op terug. We gaan inderdaad die polder nu de kans geven om te komen met die hervormingen, maar toch hoor ik wel weer een paar opmerkingen waaruit niet echt die diepgevoelde noodzaak blijkt voor die hervormingen. Dat wil ik alleen markeren. Ik denk echt dat dat nodig is.