Laurens Dassen

Oekraïne

De heer Dassen (Volt): Ik heb een verduidelijkende vraag aan het CDA. De heer Van Lanschot leek positief over het voorstel van Merz. Zelensky heeft daar heel duidelijk over gezegd dat een half lidmaatschap geen lidmaatschap is. Ik ben dat met hem eens. Begreep ik het hele betoog van de heer Van Lanschot nou goed dat hij zei: ik ben het ook niet eens met Merz, maar ik ben er wel voor dat er nu snellere toetreding moet komen op deelonderwerpen waarop Oekraïne al hervormingen heeft laten zien, en dan wel inclusief budget en stemrecht?

De heer Dassen (Volt): Dank voorzitter. Wij debatteren hier over Oekraïne. Tegelijkertijd hebben we in de afgelopen weken gezien dat er een ontzettend groot aantal raketten en drones is afgevuurd op het land, dat al zo lang in oorlog is. Die raketten en drones troffen woonwijken, ziekenhuizen en andere burgerdoelen. Journalisten worden gedood, cultureel erfgoed wordt vernietigd, en burgers worden doelbewust aangevallen. Toch weet Oekraïne overeind te blijven. Sterker nog, we zien dat er inmiddels terrein teruggewonnen wordt. Ik ben benieuwd of de minister iets meer inzicht kan geven in hoe hij nu kijkt naar die ontwikkelingen. De veerkracht van de Oekraïners is bewonderenswaardig, en dat blijft die ook. Maar we zien nu ook dat zij niet alleen onze steun nodig hebben, maar dat wij ook hun steun nodig hebben op het punt van defensiematerieel, waar we hiernaast een debat over hebben. Een mooi voorbeeld daarvan is dat er afgelopen jaar een NAVO-oefening was waarin 16.000 NAVO-militairen tegenover een handvol Oekraïense dronepiloten stonden en dat de NAVO in de pan werd gehakt door Oekraïne. Dat laat zien hoe belangrijk de ontwikkelingen in Oekraïne zijn, ook voor de veiligheid van Europa zelf. Voorzitter. Nederland doet veel — daar steunen wij het kabinet volledig in — maar het kan nog meer doen. De Kamer heeft maanden geleden gevraagd om 2 miljard extra steun aan Oekraïne. Toch heeft het kabinet deze breed aangenomen motie van de Kamer niet uitgevoerd. De vraag is nu wanneer deze motie uitgevoerd gaat worden en of wij ervan uit kunnen gaan dat het kabinet dit alsnog zal doen. Die vraag stel ik ook gezien de ontwikkelingen, want we zien dat juist internationaal de broodnodige steun aan het verminderen is. Voorzitter. Het is goed dat het kabinet vasthoudt aan langjarige steun. Tot en met 2029 staat er jaarlijks 3 miljard euro gereserveerd. Kan de minister aangeven of de middelen die nu voor 2029 zijn gereserveerd, op verzoek van Oekraïne eerder kunnen worden ingezet wanneer de situatie daarom vraagt? Voorzitter. Wij praten hier natuurlijk over militaire en financiële steun aan Oekraïne, die noodzakelijk is. Tegelijkertijd zien we ook dat er nog steeds nieuws naar buiten komt over Nederlandse bedrijven die ondanks sancties nog steeds actief zijn in Rusland. Ik ben benieuwd hoe de minister naar dit soort berichtgeving kijkt. Klopt die en, zo ja, wat doet het kabinet concreet om hier een einde aan te maken? Is de minister het met mij eens dat bedrijven die zakendoen met landen waar wij sancties tegen hebben ingesteld, geen aanspraak zouden moeten maken op overheidsregelingen dan wel op overheidssubsidies? Voorzitter. De heer Van Lanschot verwees er net ook al naar: vorige maand is er een motie aangenomen van mevrouw Van der Werf en de heer Van Lanschot over het Freedom Sky-initiatief. Ik ben benieuwd hoe het staat met de uitvoering van die motie en of er bekeken kan worden of er mogelijkheden zijn om bepaalde ngo's die zich op specifieke onderdelen richten, financieel te ondersteunen. Voorzitter. Dan kom ik op het voorstel van Merz. Die kwam met een voorstel voor een schaduwlidmaatschap voor Oekraïne. Dat zou dan gaan om een lidmaatschap zonder stemrecht of budget. Dat is een belangrijk signaal, maar het roept ook de vraag op waarom het belangrijk is voor Oekraïne om uiteindelijk toe te treden tot de Europese Unie. Wat ons betreft moet dat zo snel mogelijk. Dat kan ook gefaseerd, maar dan wel met de bijbehorende budgetten en stemrechten als Oekraïne op bepaalde gebieden toetreedt. Dat creëert namelijk een duidelijke beloning voor voortgang, terwijl een eventuele terugval dan ook mogelijk consequenties kan hebben. Ik ben benieuwd hoe de minister hiernaar kijkt. Ziet hij dit ook als een belangrijke stap richting Oekraïne en een krachtig signaal richting Rusland? Erkent hij ook dat Oekraïne juist tijdens deze oorlog steun en erkenning verdient voor de ingrijpende hervormingen die het op dit moment aan het doorvoeren is? Voorzitter. Dan nog over het Matra-fonds, want we zien dat daarop wordt bezuinigd, terwijl dit fonds juist helpt bij de hervormingen. Dat lijkt me moeilijk te rijmen met de ambities van dit kabinet. Welke alternatieven ziet het kabinet dus om hier verdere steun aan te geven? Erkent de minister dat EU-toetreding van Oekraïne niet alleen voor Oekraïne zelf, maar voor heel Europa van groot strategisch belang is en dat we dus niet zouden moeten bezuinigen op het Matra-fonds, maar daar juist in zouden moeten investeren? Voorzitter, tot slot.

De heer Dassen (Volt): Nog twee zinnen. Iets wat op het eerste gezicht heel klein leek, maar symbolisch heel krachtig was, is dat de koning en koningin naar de Biënnale waren. Ik vroeg mij het volgende af. Erkent de minister dat dit ontzettend wrang is, zeker in het licht van alles wat er nu in Oekraïne gebeurt? Daar zou ik graag een reactie op willen.

De heer Dassen (Volt): In de beantwoording van de minister gaf hij aan dat het op uitnodiging van Oekraïne is geweest. Ik vraag me af of Oekraïne heeft gevraagd om de hoogst mogelijke afvaardiging vanuit Nederland.

De heer Dassen (Volt): Precies. Nederland gaat er inderdaad zelf over. Het antwoord dat de minister zojuist gaf, heb ik ook teruggelezen in het antwoord op de Kamervragen die ik daarover heb gesteld. Ik heb echter gezien dat heel veel andere landen vanuit de Europese Unie gezegd hebben: wij sturen onze Cultuurminister niet meer, uit protest tegen dat Rusland daar aanwezig is. Nederland heeft zelf ook opgeroepen om Rusland te weren. Ik begrijp gewoon niet waarom wij dan uiteindelijk het hoogst mogelijke niveau daarnaartoe hebben afgevaardigd. Dat terwijl in mijn ogen op dit moment in Oekraïne zo veel cultuur juist door Rusland wordt vernietigd. Rusland was aanwezig. Daar is zó veel protest tegen geweest. Had Nederland daarin niet een andere afweging moeten maken? Mijn vraag aan de minister richting de toekomst is dan ook: als we dit opnieuw zouden moeten doen, zou dit kabinet in de toekomst dan een andere afweging kunnen maken?

De heer Dassen (Volt): Als ik het antwoord van de minister goed begrijp … Ik denk dat het heel onverstandig is om die bezuinigingen van Schoof door te voeren. Ik begrijp ook niet zo goed dat dit kabinet dat doet. De minister zegt: we gaan kijken waar we dat recht kunnen zetten, maar dat gaat dan weer ten koste van het postennetwerk. Dat lijkt me dan niet per se datgene waar we het vandaan moeten halen; juist in een wereld waar al bezuinigd wordt op het postennetwerk, moeten we dat niet nog verder gaan uitkleden. Begrijp ik hem zo goed?

De heer Dassen (Volt): In elk debat waaraan ik deelneem, hoor ik de coalitiepartijen spreken over het belang dat we als Nederland een internationale rol moeten pakken en dat we in Oekraïne en andere landen de democratie en rechtsstaat verder ondersteunen. Dat kan ik niet goed rijmen met de keuzes die het kabinet daarbij maakt. Wij zullen daar voorstellen voor blijven doen, maar ik hoop toch ook dat deze minister wellicht teruggaat naar het kabinet en aangeeft: dit is toch moeilijk uit te leggen, gezien de richting die wij als kabinet internationaal graag op zouden willen.

De heer Dassen (Volt): Dank aan de minister voor de beantwoording. Ik heb geen aanvullingen. Ik wil alleen zeggen dat ik het kabinet blijf steunen in de steun aan Oekraïne.