Peter Peter de Groot

Luchtvaart

De heer Peter de Groot (VVD): Mevrouw Beckerman en ik hebben al heel wat woondebatten uitgevochten. Hartelijk welkom en dank voor de complimenten aan de VVD zojuist. Daar ben ik blij mee, maar daar gaat mijn vraag niet over. Mijn vraag gaat erover dat u tegenstelling creëert tussen aan de ene kant het probleem van wonen en aan andere kant dat van vliegen, dat er ook is. Het KiM zegt: 13% van de vluchten gaat al vanaf over de grens, met Nederlandse vliegers. Dat gaat over 4,5 miljoen mensen die er dus voor kiezen om vanaf over de grens te vliegen omdat er in Nederland geen vlucht beschikbaar is. Dus we hebben toch wat te doen als het gaat om Lelystad Airport, als het gaat om Eelde en als het gaat om Maastricht, om ervoor te zorgen dat die mensen vanuit Nederland gaan vliegen? We hebben daar toch een maatschappelijke opgave liggen?

De heer Peter de Groot (VVD): Omdat we die opgave nu de grens over wentelen. Dat is wat er aan de hand is. U kunt nee schudden, maar we hebben gewoon een integrale opgave. Ja, tuurlijk moeten we die PAS-melders legaliseren en ja, we hebben stikstofruimte nodig voor wonen. Maar we hebben ook ruimte nodig om die vluchten te accommoderen. Schiphol is superbelangrijk in Nederland, gezien de economische waarde die het heeft en voor ons vestigingsklimaat. We hebben straks drie lege luchthavens; we moeten ervoor zorgen dat mensen vanaf daar kunnen vliegen, zodat we niet alle schade hebben die het met zich meebrengt, ook vervoersschade, en we al die mensen die nu naar een luchthaven over de grens reizen om op vakantie te kunnen gaan, gewoon hier in Nederland kunnen accommoderen. Dat is wat nodig is.

De heer Peter de Groot (VVD): Dank u wel, voorzitter. De Nederlandse luchtvaart staat onder zware druk. Schiphol, KLM en regionale luchthavens zijn cruciaal voor werkgelegenheid, voor ons vestigingsklimaat en voor onze internationale positie. Schiphol is namelijk niet zomaar een luchthaven, maar een internationale hub, die Nederland direct verbindt met de rest van de wereld. Terwijl landen om ons heen luchthavens uitbreiden, is Nederland het enige land dat serieus spreekt over krimp. Kijk naar het Verenigd Koninkrijk en Spanje, waar sociaaldemocratische regeringen tientallen miljarden investeren in luchthavens als Heathrow en Madrid. Duitsland verlaagt de vliegbelasting om concurrerend te blijven. En wat doen wij? Wij praten over krimp en we maken vliegen duurder. Daarmee zetten we onze concurrentiepositie onder druk. De VVD kiest voor groei door innovatie met schonere vliegtuigen, met balans voor de leefomgeving. Laten we eerlijk zijn: als we hier krimpen, verdwijnt de luchtvaart namelijk helemaal niet; die verplaatst zich simpelweg over de grens. Inmiddels zijn er — dat is een conservatieve schatting — 30.000 vluchten per jaar met Nederlandse passagiers vanuit Duitsland en België. Dat zijn banen, investeringen en belastinginkomsten die wij gewoon laten weglekken. Het is ook nog eens vervelend voor mensen dat ze zo ver moeten rijden om te kunnen reizen. Wat schiet Nederland daar nou mee op? De VVD kiest er daarom voor om de luchtvaart in Nederland toekomstbestendig te maken, de hubfunctie van Schiphol te behouden en te versterken, en te zorgen voor een eerlijk speelveld met de omliggende landen. Voorzitter. Dan Lelystad Airport. De opening van Lelystad Airport komt in zicht en dat is goed nieuws. Het is goed voor de regio, voor de economie en voor banen in Flevoland, met een grotere bereikbaarheid en mogelijkheden om van dichter bij huis naar een bestemming te kunnen vliegen. Het is zonde om deze kant-en-klare luchthaven voor commerciële vluchten nog langer leeg te laten staan. En dat niet alleen; deze luchthaven speelt met militair medegebruik en de komst van de F-35-jachtvliegtuigen een belangrijke rol in het vergroten van onze nationale veiligheid. De VVD zegt dan ook: open Lelystad verantwoord, zoals afgesproken in het coalitieakkoord, met initieel 10.000 vluchten, met een geldig luchthavenbesluit en met een stikstofvergunning, maar houd tegelijkertijd zicht op de toekomstbestendigheid van deze luchthaven. We hebben een technische briefing gehad waarin we hoorden dat het ministerie met een nieuw luchthavenbesluit bezig is. Ik vraag me daarbij af: wat is de reden dat we niet blijven uitgaan van een luchthavenbesluit met uiteindelijk 45.000 vluchten in Lelystad? Initieel zullen het 10.000 vluchten zijn, maar voor het economisch potentieel moeten we wel blijven kijken naar die 45.000 vluchten. Dat is ook mijn vraag aan de minister. Nog iets praktisch: als we serieus zijn over deze opening, waarom wordt er dan niet nu al begonnen met het opschalen van essentiële diensten, zoals Douane en marechaussee? Graag een reactie. Voorzitter. Als laatste de regionale luchthavens. Luchthavens zoals Groningen Airport Eelde en Maastricht zijn van groot belang voor de bereikbaarheid en de economische ontwikkeling van die regio's. Ze zorgen namelijk voor banen, versterken het vestigingsklimaat en spelen een belangrijke rol in innovatie, bijvoorbeeld op het gebied van duurzaam vliegen. Maar hun voortbestaan staat wel degelijk onder druk. Een van de belangrijkste oorzaken is de Nederlandse vliegbelasting. In de praktijk betekent het namelijk dat de belasting het vliegen vanaf een Nederlandse luchthaven veel duurder maakt dan vliegen vanaf luchthavens net over de grens. Het gevolg laat zich raden. Mensen kiezen massaal voor Duitsland en België, zoals ik net al heb gezegd — het gaat op dit moment om 4,5 miljoen mensen — terwijl het onderzoek van Felix Pot van de Rijksuniversiteit Groningen juist laat zien dat er potentie is voor regionale luchthavens, zoals Eelde. De VVD vindt dat dit echt anders moet. Regionale luchthavens moeten een eerlijke kans krijgen om zich te ontwikkelen. Daarom zijn wij — daar pleit ik al jaren voor in de Kamer — voor één luchthavensysteem in Nederland. Ook pleiten wij voor het opheffen van de grenseffecten waar regionale luchthavens mee kampen, waarbij nadrukkelijk wordt gekeken naar het internationale speelveld. Eerder had ik daarvoor al een amendement in de Kamer liggen, want als we niets doen blijven we toekijken hoe onze eigen luchtvaart wordt uitgehold en de groei letterlijk over de grens plaatsvindt. Dat kan toch niet de uitkomst zijn van Nederlands beleid? Graag een uitgebreide reactie van de minister hierop. Tot zover, voorzitter.

De heer Peter de Groot (VVD): Het is natuurlijk ook helemaal aan de luchtvaartmaatschappijen zelf welke lijn ze daarbij aanhouden, wat ook kan. Dat is volgens mij niet iets waarover ik mij vanuit de Kamer hoef uit te spreken. De vraag is of het al aan de orde is. Als het aan de orde is, zal het kabinet daar zelf mee komen.

De heer Peter de Groot (VVD): Zoals ik al zei: laten we er niet op vooruitlopen.

De heer Peter de Groot (VVD): Allereerst laat ik me niet aanpraten dat ik hier de lange arm van de luchtvaartlobby ben, of hoe het lid Kostić dat ook noemt. Dat is gewoon pertinent niet waar. De VVD heeft haar handtekening namelijk gezet onder 20% geluidsreductie op Schiphol en onder wat in het coalitieakkoord staat over minder CO2-uitstoot. De VVD maakt hier het punt dat 4,5 miljoen reizigers naar buitenlandse luchthavens gaan, waarvan een groot deel met de auto gaat. We moeten ervoor zorgen dat we dat niet meer doen. Dat betekent namelijk ook enorm veel milieuschade. Het gaat om 4,5 miljoen passagiers. Dat zijn ontzettend veel bewegingen die wij over de grens sturen. Laten we dan dus ook eens in kaart brengen wat dat betekent. De VVD doet dus wel degelijk zaken. Schiphol en Lelystad worden schoner. Er komt minder geluidsuitstoot door Schiphol. Volgens de brief van de minister zitten we op 13,7% op weg naar 15% in de eerste fase. Daar heeft de VVD ook haar handtekening onder gezet. Sterker nog, ik heb moties ingediend om ervoor te zorgen dat we dat halen. Het is dus niet zo dat we niks doen, maar de VVD is geen voorstander van het sluiten van luchthavens of het laten krimpen van de luchtvaart, zoals het lid Kostić voorstelt. Dat heb ik net ook betoogd. Het is namelijk van economisch groot belang en de VVD wil graag dat mensen gewoon vanuit Nederlandse luchthavens op vakantie kunnen.

De heer Peter de Groot (VVD): De interruptie begint weer met een jij-bak, dus daar ga ik eerst even op reageren. De hub op Schiphol is van vitaal economisch belang, wat de VVD betreft. Die willen wij dus graag behouden. Die zorgt voor een enorm groot netwerk, waardoor onze welvaart ondersteund wordt. Zo kijken wij naar de hub. Ik weet dat lid Kostić daar anders naar kijkt, maar laten we niet naar elkaar jij-bakken in interrupties. Verder vinden wij als VVD wat betreft rechterlijke uitspraken gewoon dat wij toe moeten naar luchthavens die vergund zijn. Dat geldt voor Lelystad en ook voor Schiphol. Dat is precies de reden dat we al die maatregelen treffen met elkaar. Dat doen we om ervoor te zorgen dat de luchthavens van vitaal belang — dat is Schiphol dus ook — uiteindelijk weer vergund zijn. Dat is wat ik hier al jaren bepleit in de luchtvaartdebatten, maar ik laat me dat andere gewoon niet aanleunen.

De heer Peter de Groot (VVD): We worden steeds verder beperkt in hoe we onze interrupties kunnen indelen. Volgens mij is uw voorstel: twee interrupties van boven de 30 seconden en daaronder is alles vrij. Dat is iets anders. Daar ging het in de eerste termijn mis. Ik dacht: ik heb vier interrupties; als dat er twee zijn van boven de 30 seconden, heb ik daarna nog wat van onder de 30 seconden over. Ik had dat verkeerd begrepen. Daarmee beknot je het debat behoorlijk. Ik zou u in ieder geval willen vragen om vragen die door het kabinet niet beantwoord zijn, niet als interruptie tellen. Ik zou ook niet willen dat de interrupties gebundeld worden.

De heer Peter de Groot (VVD): Volgens mij gaf u aan dat u de interrupties in tweeën wilt doen. Maar dat betekent dat als je twee interrupties van 31 seconden hebt, je door al je interrupties heen bent. Ik zeg het maar even heel praktisch. Als ik één interruptie heb bij de minister van IenW en één bij de minister van LVVN van 40 seconden, dan kan dat niet. Ik vind dat dus een beperking van het debat.

De heer Peter de Groot (VVD): Ik ben me bewust van dit experiment. Zo wil ik dit nog een keer noemen, want dit is geen afspraak; het is een experiment. Dat wil ik graag nog een keer benadrukken. Dat we ervoor kiezen om het tijdens dit debat zo te doen, lijkt mij prima, maar volgens mij hebben we niet afgesproken dat we de interrupties in tweeën doen. Volgens mij hebben we afgesproken: 30 seconden, daarboven en daaronder.

De heer Peter de Groot (VVD): We timen het. Mijn vraag gaat over de beantwoording over de 45.000 vluchten en het ontwerpwijzigingsbesluit. Ik had een andere vraag. Volgens mij staat in het coalitieakkoord dat we initieel met 10.000 vluchten gaan starten. Houdt de minister ook een haakje in het ontwerpwijzigingsbesluit om uiteindelijk te kunnen doorgroeien naar die 45.000 vluchten?

De heer Peter de Groot (VVD): Mijn vraag is dan toch: waarom niet? In het huidige LHB staan die 45.000 vluchten. Dat is nodig om de luchthaven in de toekomst volledig economisch voor elkaar te krijgen. Het is ook niet nodig als je kijkt naar het verschil tussen het LVB en de natuurvergunning bij Schiphol. Daarin staan ook twee verschillende aantallen. De beperking zit volgens mij in de aanvraag van de natuurvergunning.

De heer Peter de Groot (VVD): In het verlengde van de vragen van de heer Graus heb ik bepleit dat we eigenlijk naar één luchthavensysteem moeten. We zien vooral in Groningen dat de luchthaven leeg is, terwijl over de grens de Duitse luchthavens floreren. Kan de minister richting het Belastingplan voor 2027 of anderszins kijken welke andere mogelijkheden hij nog ziet om die grenseffecten voor bijvoorbeeld Groningen te mitigeren?

De heer Peter de Groot (VVD): Heel goed. Heel fijn. We praten nu natuurlijk sec over langeafstandsbelastingen en gewoon generieke vliegbelastingen, maar dit gaat natuurlijk ook wel over hele specifieke regionale problemen die luchthaven Eelde, maar ook luchthaven Maastricht, ervaren. Als de minister daar ook specifiek naar zou willen kijken en het zou willen ophalen bij de luchthavens zelf, dan hebben we volgens mij een compleet beeld.

De heer Peter de Groot (VVD): Het is 21:45 uur. We hadden natuurlijk tot 21.30 uur de tijd. Ik weet niet hoelang we van plan zijn om nu nog door te gaan, maar ik zou wel graag een beetje planning willen zien op dat punt. Het debat is enorm uitgelopen. We kunnen ook zeggen: we vragen een tweeminutendebat aan en stoppen dit debat nu. Anders verwacht ik dat het een herhaling van zetten wordt.