Olger Olger van Dijk

Duurzaam vervoer

De heer Olger van Dijk (NSC): Vanuit NSC zien we ook wel degelijk dat er nog zorgen zijn bij ondernemers, maar we zien natuurlijk ook dat er al tien jaar over deze zones wordt gesproken en dat je op een gegeven moment ook van de wal moet. Ik ben blij om te horen van de VVD dat ze 1 januari 2025 niet ter discussie stellen als mogelijke ingangsdatum als gemeenten daarvoor kiezen. Die lokale autonomie is voor ons ook belangrijk. Tegelijkertijd hoor ik de VVD praten over ondernemers. Ik hoor de voorbeelden, die natuurlijk vooral over wat kleinere bedrijven gaan die nu simpelweg die investering niet kunnen doen. Mijn vraag aan de VVD is of zij kan preciseren om welke ondernemers het gaat. Als je het breed formuleert, lijkt het toch een pleidooi voor een algeheel uitstel. Dus dat is mijn vraag: wat wordt er bedoeld met ondernemers?

De heer Olger van Dijk (NSC): Toch nog even om het scherp te krijgen. Stel dat deze oproep door de staatssecretaris wordt opgepakt en er inderdaad nog gekeken wordt naar een mogelijkheid om te standaardiseren. Dat zou toch niet mogen leiden tot uitstel als gemeenten wel op 1 januari 2025 van start willen gaan?

De heer Olger van Dijk (NSC): Ik heb een vraag over de zero-emissiezones, want dit hangt hier vanmiddag toch een beetje boven de tafel. Ik heb de volgende vraag aan GroenLinks-Partij van de Arbeid. Stel dat er voor een groep ondernemers nog ontzettend veel verschillen zijn tussen gemeenten. Ik denk dat dat zo is. Denk aan een paar kleine marktkooplui et cetera. Stel dat we daarvoor met standaardisatie wat kunnen bereiken. Staat GroenLinks-Partij van de Arbeid daar wel voor open, zonder in de gemeentelijke autonomie te treden ten aanzien van de invoering?

De heer Olger van Dijk (NSC): Dank, voorzitter. Laat ik luchtig beginnen, met Erik Scherder. Hij was weer eens op tv vorige week. We kennen hem allemaal als bekende hoogleraar neuropsychologie. Hij was teleurgesteld dat zijn inzet voor meer bewegen tot op heden 0,0 heeft opgeleverd. Maar niets is minder waar, want sinds corona is het aantal ommetjes — u heeft de app denk ik nog wel — met 76% gestegen. Lopen is goed voor de fysieke en mentale gezondheid, en is bij uitstek ook een voorbeeld van duurzaam vervoer. En daar zijn we vanmiddag voor bij elkaar. Met fietsen vormt lopen ook de categorie "actieve mobiliteit". Mijn fractie is blij om te zien dat dit pijler één is van duurzaam vervoer in de begroting. Maar doen we genoeg? Nog niet altijd worden looproutes volwaardig meegenomen in de besluitvorming. Mijn vraag aan de staatssecretaris is hoe hier meer aandacht voor kan komen. En concreet: wat zijn de resultaten van de City Deal Ruimte voor Lopen, die dit jaar afloopt? Kan deze worden verlengd? Heeft de staatssecretaris ook andere ideeën om lopen te bevorderen? Ziet hij bijvoorbeeld een rol in het in stand houden van het nationale wandelroutenetwerk? Kan dat als volwaardige infrastructuur worden meegenomen in de plannen? Voorzitter. Dan de fiets. Nu al is meer dan 25% van het woon-werkverkeer met de fiets, maar dat kan veel meer zijn. Uit recent onderzoek van het CNV blijkt dat maar liefst twee derde van de ondervraagde werknemers niet de onbelaste reiskostenvergoeding voor fietskilometers krijgt. Is de staatssecretaris, in overleg met andere kabinetsleden, bereid om werkgevers te stimuleren om ook de fietskilometers te vergoeden? Voorzitter. Qua infrastructuur heeft het vorige kabinet voor het eerst flink geïnvesteerd in onder andere doorfietsroutes. Hoe staat het daarmee, is mijn vraag aan de staatssecretaris. Wordt bij de besteding van de 2,5 miljard voor ontsluiting van woningbouw, net als eerder bij de 7,5 miljard, ook gekeken naar investeringen in fietsen en lopen? Kan er voor fietsinfra ook aanspraak worden gemaakt op Europese fondsen? Voorzitter. Duurzaam vervoer stimuleren betekent voor NSC ook rekening houden met mensen met de kleinste beurs, zodat ook zij de overstap kunnen maken en duurzaam vervoer niet iets blijft voor de Teslarijders in Vinex-wijken. Ik heb een aantal vragen over lopende projecten, met de hoop dat de staatssecretaris ook met volle energie hiermee verder wil. Wat is de status van de inkomensafhankelijke pilotregeling voor het inruilen van fossiele snor- en bromfietsen? Ons bereiken signalen dat er flink is overtekend. Dat is mooi, maar kan de staatssecretaris een update geven? Wanneer is de evaluatie afgerond? Kan hij de conclusies met de Kamer delen? Hoe staat het met de toezegging om onderzoek te doen naar de sloopregeling voor oude auto's, in combinatie met een vervoerstegoed? Want dat is een regeling waar juist de lagere inkomens wat aan hebben. Voorzitter. Dan kort over RED III en de luchtvaart. Tijdens onze technische briefing over klimaatneutrale mobiliteit adviseerden experts van TNO en PBL ook een strategie voor de opschaling van duurzame brandstoffen in de luchtvaart. Hoe gaat de staatssecretaris, natuurlijk met de minister, dit advies invullen? Kan de staatssecretaris zich inzetten voor een ambitieuze jaarverplichting om de luchtvaart conform afspraak te verduurzamen? Voorzitter. In de media — we hadden het er al uitgebreid over — lazen we dat de staatssecretaris na overleg met gemeenten de plannen voor zero-emissiezones niet zal aanpassen. Maar als Kamer willen we daar goed over worden geïnformeerd. Dus mijn vraag aan de staatssecretaris is: hoe zit dat nu precies? We hebben hier een rondetafel georganiseerd. Ik heb toen wel degelijk ook zorgen gehoord van mensen uit de, zoals we dat noemen, "ambulante handel", de marktkooplui. In Haarlem krijgen zij boven op de gestandaardiseerde ontheffingen een extra ontheffing, maar een dag later kunnen zij dan niet naar binnen in Amsterdam. Dat lijkt me op zichzelf een probleem. Ziet de staatssecretaris dat ook zo? Is er toch een mogelijkheid om daar nog eens naar te kijken, terwijl ook de lokale autonomie en de eigen besluiten van gemeenten daarbij in het oog worden gehouden? Is er op dat punt een standaardisatie mogelijk? Tot slot, voorzitter. Deze staatssecretaris vroeg Brussel vorige week samen met drie andere landen om meer maatregelen om de zakelijke markt te verduurzamen. Groene ambitie kan mijn fractie op zichzelf wel waarderen, maar kan hij nog eens toelichten waarom hij juist op dit punt koploper is en wat hij wil bereiken? Dank u wel.

De heer Olger van Dijk (NSC): Dank voor de vraag. De emissiezones waarover we het nu hebben, gaan over ondernemers en zakelijke auto's. Het debat over wat er eventueel daarna zou kunnen komen, moeten we nog voeren. Taxi's zijn daar een eerste onderdeel van. Wij hebben hier al eerder in een debat uitgesproken dat personenauto's in ieder geval tot 2030 niet aan de orde zijn. Laat dat ook helder zijn. Voor ons was deze motie overbodig, maar laat helder zijn: ook voor NSC is het onnodig om binnen deze termijn, het komende decennium, met personenauto's te gaan werken. Laten we vooral kijken hoe het op deze manier zou kunnen werken. Laten we vervolgens kijken of er behoefte aan is om dit verder uit te breiden.

De heer Olger van Dijk (NSC): Omdat die wat ons betreft niet nodig is. Het is helder dat we daar de focus op hebben. Het is aan de beleidsmakers om daar rekening mee te houden, dus ook in hoeverre mensen er last van hebben als je eventueel een vervolgstap wilt zetten. Mocht het zover komen dat dit in beeld komt — dat geef ik bij dezen op deze vraag mee — dan ga ik ervan uit dat er natuurlijk wel degelijk rekening wordt gehouden met het argument dat u noemt, naast natuurlijk de omstandigheid dat mensen het eventueel niet kunnen dragen. Dat is ook bestaanszekerheid. Vanuit NSC vinden we het heel belangrijk dat dit ook wordt meegenomen.

De heer Olger van Dijk (NSC): Ik kan mijzelf herhalen, maar wat ons betreft was de motie overbodig. Het was volstrekt helder dat we er op korte termijn geen voorstel over hoeven te verwachten. Ik wil bij dezen ook nog wel uitspreken dat wij vanuit NSC in deze kabinetsperiode geen voorstel verwachten om dat alsnog te doen.

De heer Olger van Dijk (NSC): Ik deel de mening van een aantal collega's hier dat we een beetje aan het zoeken zijn en dat er ook van de staatssecretaris en het kabinet verwacht wordt dat er bestuurd wordt en dat er keuzes gemaakt worden. Er ligt inderdaad een hoofdlijnenakkoord. Er ligt inmiddels een regeerprogramma. Dat is natuurlijk een verduidelijking van het hoofdlijnenakkoord, waar de partijen hier aan gebonden zijn. Ik begrijp dat het belangrijk is wat de Kamer vindt. Dat gezegd hebbende, wil ik vanuit NSC duidelijk maken dat die drie zinnen die in het hoofdlijnenakkoord staan voor ons allemaal belangrijk zijn. Het "bezien of kan worden uitgesteld" is in onze beleving geen resultaatsverplichting dat het hoe dan ook moet worden uitgesteld, want het doel is om te bekijken of je uitzonderingen en standaardisatie kan doen. Daar heb ik ook in eerdere bijdragen namens NSC om verzocht. Dan staat er: "De instelling van zero-emissiezones blijft een gemeentelijk besluit." Ook dat is een belangrijke uitspraak. Dat zullen we in samenhang met elkaar moeten bezien. Wat ons betreft nemen we maatregelen omdat ze een doel hebben. Het doel is dat er misschien meer standaardisatie nodig is. Ik heb eerder naar voren gebracht dat dat voor NSC de marktkooplui zijn. Ik zie dat er onduidelijkheid is. Wij verwachten dat er snel duidelijkheid komt. De staatssecretaris maakt duidelijk dat hij werkt richting een convenant eind dit jaar. Mijn eerste vraag is als volgt. Stel dat deze twee categorieën waar dat nog ontbreekt, dus marktkooplui en kleine ondernemers, daarin meegenomen kunnen worden. Is het dan ook mogelijk om dat meteen aan het begin van het jaar in goede orde mee te nemen, of ga je dan inderdaad richting een aantal maanden uitstel? De staatssecretaris gaf aan dat er niet gehandhaafd wordt. Is er daar misschien nog een mogelijkheid, zodat iedereen weet waar hij aan toe is? Dat moet wel geregeld zijn. Het doel staat voor NSC voorop en dat is de standaardisatie.

De heer Olger van Dijk (NSC): Als NSC'er raak ik een klein beetje van de leg bij het woord "noodknop", maar dat zult u begrijpen. Dat is ook hier wel een beetje het geval, want ik vraag me af: hoe werkt dat dan precies? Zou de staatssecretaris kunnen toelichten wat die noodknop precies zou behelzen? Betekent dat dan dat geen enkele gemeente die invoering kan doen per 1 januari?

De heer Olger van Dijk (NSC): Het doel van die passage is duidelijk voor NSC. Dat is dat wij er inderdaad wel voor zorgen dat alles op orde is en dat die standaardisatie nog eens heel goed wordt bekeken en ook snel wordt bekeken. Dat zou ook mijn oproep aan de staatssecretaris zijn. Uitstel is geen doel op zich. De staatssecretaris geeft helder aan dat per 1 januari een aantal gemeenten daarvoor gaan kiezen. Tegelijkertijd zou ik nog een derde optie willen aandragen. Als je toch tot de conclusie komt dat het niet goed geregeld is in twee maanden of dat er te veel onduidelijkheid is, maak dan gewoon de afspraak met gemeenten om vier maanden niet te handhaven. De staatssecretaris hintte daar al op. Het zouden misschien wel zes maanden kunnen zijn. Maar zorg er nou gewoon voor dat het in die tijd wel geregeld is. Maar zorg ook dat duidelijk is dat gemeenten er op 1 januari voor kunnen kiezen — dat is hun eigen verantwoordelijkheid — om het in te laten gaan. Daar hebben we tien jaar aan gewerkt.

De heer Olger van Dijk (NSC): Dank, voorzitter. Een groot deel van mijn bijdrage ging daar namelijk over. Het maakt het wel wat ingewikkeld als de staatssecretaris zo meteen antwoordt. Ik hoop dat de voorzitter coulant is wat betreft het aantal interrupties. Dank daarvoor. Dan hebben we het zo nog over de vragen over fietsen en lopen, niet te vergeten. Dat is namelijk een hele belangrijke bijdrage aan duurzaam vervoer. Ik dank de staatssecretaris voor zijn beantwoording. We hebben het lang gehad over de emissiezones. Ik denk dat dat ook wel terecht is, want duidelijkheid is het belangrijkste waar iedereen om vraagt. Ik heb heel veel mails en belletjes gehad van wethouders, ondernemers, VNO-NCW en Transport en Logistiek Nederland, die vragen om die duidelijkheid te geven. Volgens mij is dat ook de inzet van de staatssecretaris. Maar ik wil hem ook oproepen tot spoed. Dat is namelijk nodig. Waar zijn we aan toe? Ik wil hem ook oproepen om de standaardisatie voor de restcategorieën van marktkooplui en kleine zelfstandige ondernemers snel ter hand te nemen. Dat is voor ons het doel. Ik heb een derde optie aangedragen om te kijken naar handhaven. Maar ik denk dat dit 1 januari geregeld is. De gemeenten die dat willen, moeten dan ook die keuze zelf kunnen maken. Dat is hun autonomie; die is voor NSC belangrijk. Maar er moet wel duidelijkheid zijn voor de laatste categorieën. Ik heb een mooie toezegging gehoord over sloopregeling voor oude auto's. We worden daar namelijk in het voorjaar over geïnformeerd vanuit het Social Climate Fund. Daar ben ik blij mee. Dan rest mij nog de opmerking te maken dat ik blij ben dat de staatssecretaris in Brussel met het onderzoek met Ierland aan slag is. Wij zijn benieuwd naar de uitkomsten daarvan. Ik ga ervan uit dat we in overleg met de Kamer kijken wat we daarmee doen. Dank u wel.

De heer Olger van Dijk (NSC): Ik wacht nog op een antwoord. In hoeverre kan ook de door mij aangedragen extra optie van het niet handhaven worden meegenomen in de uitwerking?

De heer Olger van Dijk (NSC): Mijn vraag is natuurlijk vooral: regel het voor die restcategorieën. Daar hebben we het uitgebreid over gehad. Ik kan me zo voorstellen dat dat langer kan duren dan zes tot acht weken. Mijn vraag is om dat goed te regelen en om over het handhaven afspraken te maken met gemeenten als dat nodig is. Dat zou ook een manier kunnen zijn om het op te lossen zonder dat we het hele gebouw dat we zorgvuldig met elkaar hebben gebouwd, hoeven te veranderen.

De heer Olger van Dijk (NSC): Fijn dat alle vragen nog aan bod zijn gekomen. Ze zijn nu inderdaad allemaal aan bod gekomen. Ik heb onder andere gehoord dat er een onderzoek gaat komen naar de beschikbaarheid van Europese fondsen voor fietsinfra. Daar ben ik blij mee. Ik zie het even als een toezegging. Ik check nog even of er ook een brief over komt naar deze Kamer als dit is onderzocht. Ik heb nog twee vragen over andere punten. De City Deal Ruimte voor Lopen wordt verkend, heb ik gehoord. Wanneer wordt de Kamer geïnformeerd over de vraag of die wordt verlengd? Voorzitter. En dan de tweede vraag. Het feit dat het fiscaal mogelijk is om een reiskostenvergoeding te geven voor fietsen, wil niet zeggen dat het gebeurt. Het gebeurt juist niet, terwijl het mogelijk is. Mijn vraag is natuurlijk vooral hoe we dat zouden kunnen stimuleren. Mijn fractie heeft eerder gevraagd om een onderzoek door de Stichting van de Arbeid naar een verplichte reiskostenvergoeding. Daar valt dit dan natuurlijk ook onder. Kan de staatssecretaris dit op enigerlei wijze meenemen om dit verder te stimuleren, zodat niet twee derde het niet krijgt, maar bijna heel Nederland daar een nette vergoeding voor krijgt als ze gebruikmaken van de fiets voor het woon-werkverkeer?

De heer Olger van Dijk (NSC): Hoe worden we daarover geïnformeerd?