Vicky Maeijer

Informele EU-Gezondheidsraad d.d. 23 en 24 april 2024

Mevrouw Maeijer (PVV): Ik ga mijn best doen, voorzitter. Er is een politiek akkoord gesloten over de Europese ruimte voor gezondheidsgegevens, een onderwerp waar we al vaker over spraken met de vorige minister. De Europese Commissie wil met dit voorstel zorgen voor betere uitwisseling van medische gegevens in de EU. Het moet dan ook de eerste gemeenschappelijke gegevensruimte worden binnen de Europese Unie. Het voorstel is het zoveelste in een serie van voorstellen aangaande de volksgezondheid, iets wat wat ons betreft bij uitstek een nationale aangelegenheid is. Die verschuiving baart ons dan ook zorgen. Daarnaast heeft de PVV al eerder uitgesproken zorgen te hebben omtrent de veiligheid, de privacy en de toegang tot gegevens in deze gemeenschappelijke gegevensruimte. We hebben ons daarom hard gemaakt voor ten minste een opt-in, zodat mensen expliciet toestemming moeten geven om hieraan mee te doen. De aangenomen motie van mijn collega Agema vroeg hier ook om. Het is dan ook zeer teleurstellend dat dit er niet uit gekomen is. Mensen doen nu mee aan EHDS zonder dat hun om toestemming is gevraagd. Waarom is de minister daarmee akkoord gegaan? Voorzitter. Het voorstel maakt onderscheid tussen primair en secundair gebruik van medische gegevens. Primair gebruik gaat over het gebruik van gezondheidsgegevens voor gezondheidsdiensten. Secundair gebruik gaat over het gebruik van gegevens voor onderzoek en innovatie. Naar aanleiding van het bereikte akkoord heeft mijn fractie nog een aantal vragen. Krijgen Nederlandse burgers van de minister het recht op een opt-out ten aanzien van het beschikbaar stellen van gegevens voor primair gebruik? Is de minister voornemens om Nederlandse burgers ook het recht te geven om op lidstaatniveau bezwaar te maken tegen inzage van medische gegevens, zoals ook de Patiëntenfederatie ons in een brief vroeg? Hoe en wanneer worden mensen geïnformeerd over het recht op een opt-out en hoe kunnen ze dit precies uitoefenen? Hoe en wanneer worden mensen geïnformeerd over wie hun gegevens heeft ingezien en wat is nu precies een "vitaal belang"? En wat als iemand ook in dat geval eigenlijk niet wil dat zijn of haar gegevens zouden worden gedeeld? Onder welke omstandigheden kan het recht op opt-out voor secundair gebruik worden beperkt? Kan Nederland dat zelf bepalen of is dat een Europees kader? Hoe vindt hierover besluitvorming plaats? Hoe garandeert de minister de veiligheid van medische gegevens van Nederlandse burgers? Voorzitter. Recent heeft de Kamer de motie van mijn collega Van Dijk aangenomen over het borgen van het medisch beroepsgeheim. De minister geeft in reactie hierop aan dat als gevolg van de EHDS het medisch beroepsgeheim wordt beperkt. Wat betekent dit precies in de praktijk? Waarom vindt de minister dit acceptabel? Tot slot dank ik de rapporteurs voor al hun werkzaamheden. Ik zie dat ik nog een beetje tijd over heb. Dat had ik eigenlijk niet verwacht. Dan heb ik afrondend nog een laatste vraag. De minister ziet leveringszekerheid van medische producten als een van de belangrijkste thema's waarop Europese samenwerking van meerwaarde is. Mijn fractie vindt dat we ons niet afhankelijk moeten maken van de Europese Unie. Wat doet de minister allereerst om meer zelfvoorzienend te worden? De minister schrijft ook dat zij positief staat tegenover de verkenning van EU-wetgeving op dit gebied. Maar waar ligt nu eigenlijk precies de grens tot waar de bevoegdheid van de Europese Commissie strekt om met wetgeving te komen op dit punt? Dank u wel.

Mevrouw Maeijer (PVV): Zeker. Ik denk dat dat inderdaad in gevallen van groot belang is voor de patiënt, maar het gaat ook nog steeds om zeer persoonlijke gegevens. Ik vind wel dat de patiënt daar uiteindelijk zelf het laatste woord over moet kunnen hebben.

Mevrouw Maeijer (PVV): Ik vind dat een terechte, maar ook ingewikkelde vraag. Volgens mij is het heel persoonlijk waar die grens ligt voor iedereen. In het verlengde daarvan, als je dat projecteert op dit voorstel van de EHDS ... Daarom hebben wij ook zo'n hard pleidooi gemaakt voor die opt-in, zodat mensen vooraf de keuze kunnen maken of zij al dan niet expliciet toestemming geven voor het delen van gegevens, in plaats van dat zij achteraf de mogelijkheid krijgen om bezwaar te maken. Nu doet iedereen mee, tenzij je dus bezwaar maakt achteraf.

Mevrouw Maeijer (PVV): Mevrouw Paulusma noemde allemaal voorbeelden van situaties waarin iemand baat kan hebben bij de EHDS, bij de grensoverschrijdende zorg. Maar dit systeem gaan nu ook automatisch gelden voor iemand die de grens níét overgaat. Dus iemand die nooit op vakantie gaat naar Duitsland of welk land dan ook, wordt ook opgenomen in het systeem. Zo iemand zal middels een opt-out achteraf bezwaar moeten maken. Deelt mevrouw Paulusma dan tenminste de opvatting dat die opt-out een opt-in had moeten zijn, zodat mensen expliciet hadden moeten toestemmen om hun gegevens al dan niet te delen?

Mevrouw Maeijer (PVV): Ik sloeg toch even aan op de zinsnede "niet voor de troepen uitlopen". Dat is toch eigenlijk wat de minister wel aan het doen is? Ik zie in de geannoteerde agenda namelijk staan dat zij specifiek de Commissie gaat oproepen om voortvarend aan de slag te gaan met de aangekondigde maatregelen. Dat is toch juist "voor de troepen uitlopen"? Tegen mevrouw Tielen zeg ik ook nog dat ik het overigens niet populistisch vind om te zeggen dat Brussel gaat bepalen wat er dan in voeding of wat dan ook zit, want dat is volgens mij precies wat er gaat gebeuren, als de minister oproept om met wetgeving te komen.

Mevrouw Maeijer (PVV): Ik vind de antwoorden eigenlijk best wel ingewikkeld. Het dossier loopt al heel lang en de Kamer heeft er al best wel een aantal keer over gedebatteerd. Er is nu een politiek akkoord gesloten en ik heb namens mijn fractie veel vragen gesteld over de betekenis daarvan voor Nederlandse burgers. Dan blijkt dat er eigenlijk nog maar heel weinig te zeggen is over de daadwerkelijke invulling. Ik vind dat ingewikkeld, omdat dit voorstel, of je het er nou mee eens bent of niet, vergaande gevolgen heeft. Het gaat immers om het delen van persoonlijke medische gegevens. Ik zou daarom toch willen kijken of we iets verder kunnen komen in de beantwoording. Om te beginnen de simpele vraag: hoe worden mensen nu daadwerkelijk geïnformeerd over dat recht op die opt-out? Wordt het een verplichting om mensen actief te informeren? Hoe gaat dat? Ik heb nog een aantal vragen, voorzitter. Wilt u dat ik ze allemaal in één keer stel of ga ik het in stukjes doen?

Mevrouw Maeijer (PVV): Oké.

Mevrouw Maeijer (PVV): Maar ik was wel netjes binnen mijn tijd gebleven, dus dat ...

Mevrouw Maeijer (PVV): Oké. Ik wacht de begrenzing af. Mijn eerste vraag zag dus op het primaire gebruik. Ik had daarover nog een andere vraag gesteld en die is volgens mij niet beantwoord. Die vraag luidde: is de minister voornemens om Nederlandse burgers het recht te geven om op lidstaatniveau bezwaar te maken tegen de inzage van medische gegevens? Dat wordt namelijk niet uitgesloten in de verordening. Het secundaire gebruik en de opt-out. In het akkoord is afgesproken dat onder omstandigheden het recht op die opt-out kan worden beperkt. Ik ga er toch van uit dat als dat wordt afgesproken, we precies weten onder welke omstandigheden dat kan worden beperkt. Dat lijkt me heel relevant en ik zou daarom toch van de minister willen horen wat die omstandigheden precies zijn en wie daar nou precies over besluit.

Mevrouw Maeijer (PVV): Ik heb net in mijn ene vraag nog twee andere vragen gesteld, namelijk over het secundaire gebruik.

Mevrouw Maeijer (PVV): Ja. Die vraag ging over het recht op een opt-out bij het secundaire gebruik van gegevens en het beperken daarvan. Onder welke omstandigheden is dat nu precies toegestaan en wie besluit daarover?