Songül Mutluer

Seksueel geweld en kindermisbruik

Mevrouw Mutluer (GroenLinks-PvdA): Ik kan me nog best wel heftige discussies met collega Mirjam Bikker herinneren tijdens deze debatten over onder andere extreem gewelddadige pornografische content. We hebben toen samen een motie ingediend om de minister te verleiden om ook iets met leeftijdsverificaties te doen. Ik ga ervan uit dat mijn collega Krul de reactie van de minister heeft gelezen waarin ze zegt dat ze weinig met de leeftijdsverificatie gaat doen, behalve het ontwikkelen van een afwegingskader voor ontwikkelaars en het volgen van ontwikkelingen in buurlanden als Frankrijk. Ik vond dat niet echt een hele fijne afdoening van een motie. Wat vindt mijn collega daarvan?

Mevrouw Mutluer (GroenLinks-PvdA): Als mijn collega die conclusie met mij deelt, is de vervolgvraag natuurlijk: wat gaan we daar dan aan doen? Waarom heeft hij dat niet in zijn bijdrage meegenomen en kunnen we kijken in hoeverre we … Nee, dat is natuurlijk niet aardig. Ik wil daar samen met de heer Krul in blijven optrekken, volgens mij is dat de conclusie. Mijn concrete vraag aan hem is dan ook: welke ideeën heeft hij om hier iets aan te doen, zeker als het gaat om die leeftijdsverificatie?

Mevrouw Mutluer (GroenLinks-PvdA): Ik wil mijn collega vragen hoe hij aankijkt tegen al het misbruik dat binnen de kerk plaatsvindt en wat er op dat gebied moet gebeuren. Dat heb ik namelijk niet in zijn bijdrage gehoord.

Mevrouw Mutluer (GroenLinks-PvdA): Ik hoor het en ik wil het geloven, maar de praktijk leert ons helaas dat wij regelmatig benaderd worden door slachtoffers die in het verleden te maken hebben gehad dan wel nu te maken hebben met seksueel misbruik binnen de kerkelijke omgeving. Ik hoop dat mijn collega, zoals hij dat nu doet in zijn reactie, dat onderwerp blijft aankaarten en ook met voorstellen gaat komen. En ik hoop dat als wij dat doen, wij hem naast ons zien en niet tegenover ons.

Mevrouw Mutluer (GroenLinks-PvdA): Voordat ik begin: fantastisch, meneer Eerdmans! Ik hoop dat ik hem naast ons zie als wij weer een commissiedebat over femicide hebben, waarbij we vaak alleen maar met vijf vrouwelijke Kamerleden zitten. Ik hoop daar dus ook de mannen aanwezig te zien, want het is een ontzettend belangrijk onderwerp, waar we jullie hulp bij nodig hebben. Dan terug naar mijn eigen bijdrage. Ik wil allereerst iedereen op de publieke tribune heel hartelijk welkom heten. Het zal namelijk niet makkelijk zijn om hier vandaag aanwezig te zijn als jouzelf of jouw dierbare de meest verschrikkelijke dingen zijn overkomen. Daarom is het cruciaal dat wij het debat over kindermisbruik blijven voeren. Laat ik ook beginnen met het rapport over georganiseerd sadistisch kindermisbruik. Daar hebben mijn collega Westerveld en de heer Van Nispen zich in het verleden heel erg sterk voor gemaakt. Dat rapport is heel duidelijk in de conclusie. Daar staat namelijk zwart-op-wit dat het onomstreden vaststaat dat georganiseerd en gewelddadig misbruik van minderjarigen bestaat. Dat is gewoon ernstig. Punt. Maar wat betekent dat dan voor de slachtoffers die dat in het verleden hebben meegemaakt of hier nog steeds doorheen gaan? De omvang van deze vorm van misbruik is namelijk niet goed in te schatten. Dat is ook niet onderzocht door de commissie. Daarom is het volgens mij heel goed dat de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen de handschoen oppakt en aanvullend onderzoek gaat doen naar de mate van georganiseerdheid van dit soort misbruik, want voor zowel de politiek als de slachtoffers is het enorm van belang dat de omvang en de aard duidelijker worden. Heeft de minister het gesprek met de Nationaal Rapporteur al gevoerd? En hoe gaat de minister haar daarin ondersteunen? Wij zien namelijk de urgentie; ik ga ervan uit dat de minister die ook ziet. Voorzitter. Ondertussen kunnen we natuurlijk niet wachten met onder andere adequate hulp voor slachtoffers of met zaken rondom georganiseerd kindermisbruik. Zeker zaken waarbij het slachtoffer acuut gevaar loopt, horen ... Nee, die zaken móéten met spoed opgepakt worden door het zorgdomein en de politie. Er zijn grote zorgen over gespecialiseerde hulpverlening. Het rapport pleit voor wetenschappelijk onderzoek naar de effectiviteit van de aanpak en behandeling van psychosociale en fysieke gevolgen. Het rapport wijst er ook op dat het ontoelaatbaar is dat deze zaken op de plank blijven liggen. Dat vraagt om prioriteit. Mijn vraag aan de minister is hoe ze daarvoor gaat zorgdragen, want ik denk dat hier echt een hele grote uitdaging ligt. Naast die goede zorg moet je ook kijken naar een meldpunt — het is door menigeen genoemd — dat laagdrempelig, kundig en doortastend is. Ik weet dat de minister wil kijken of er mogelijkheden zijn om dat meldpunt te voorzien binnen het huidige aanbod, maar ik ga eerlijk zeggen dat ik me daar een beetje zorgen om maak. Ik heb namelijk goed contact met en kennis van EOKM, CSG, de politie, Veilig Thuis en ga zo maar door, maar veel van die bestaande meldpunten zijn niet altijd stevig genoeg ingebed of hebben capaciteitsproblemen. Ik kan me best voorstellen dat de minister in gesprek gaat met de bestaande meldpunten en eventueel ook partijen die hierbij betrokken zijn om tot een gedegen plan te komen, want ik denk echt dat het belangrijk is dat die slachtoffers weten waar ze terechtkunnen en weten dat ze gehoord worden. Voorzitter. Dan twee andere punten. Het aantal meldingen van slachtoffers van seksueel geweld tegen kinderen neemt toe. We lezen dagelijks berichten over seksueel grensoverschrijdend gedrag: in de zorg, in gevangenissen, in de sport, in de media. Er wordt niet altijd aangifte gedaan. En als dat wel wordt gedaan, worden de zaken vaak geseponeerd. Er liggen ook nog plankzaken. De minister zegt: ik ga hard aan het werk om de doorlooptijden van zedenzaken te verbeteren. Dat is prima, want als je dat niet doet, is dat echt funest voor het vertrouwen richting de overheid. Mijn vraag aan de minister is: hoe staat het met de uitwerking van het Actieplan Versterken ketenaanpak zedenzaken, dat die doorlooptijden moet verbeteren? Want het actieplan loopt tot 1 april 2024, maar wat gebeurt er daarna? Het zou namelijk een heel levend document zijn, waarbij er al conclusies worden getrokken en nieuwe verbeterpunten worden gemaakt. Mijn vraag is ook of de minister het advies van de Raad van State meeneemt om tijdig nog meer capaciteit te realiseren bij de politie en het OM voor het verwerken van zedenzaken. Het allerlaatste punt is online seksueel geweld. Online vindt een groot deel van het seksueel geweld plaats. Denk aan sextingmisbruik, waarbij ongevraagd naaktbeelden worden verspreid. Dat neemt alleen maar toe, met hele grote gevolgen voor slachtoffers. Dat zijn vaak jonge kinderen. Ik ben ook blij dat er nu op scholen veel meer wordt onderwezen in weerbaarheid en online weerbaarheid. Elk kind heeft tegenwoordig namelijk een telefoon. Ik vind dat er ook goed moet worden gekeken of de pleger niet uit beeld blijft. We moeten dus inzetten op preventie. KPN en MEAU lanceerden al een prachtige campagne, maar ik neem aan dat de minister ook het een en ander gaat oppakken. Graag een reactie.

Mevrouw Mutluer (GroenLinks-PvdA): Prioriteren. Ik begrijp de vraag van mevrouw Helder heel goed. De discussie over politiecapaciteit hebben we natuurlijk regelmatig gehad. We weten allebei dat een heel groot deel van de politieagenten die eigenlijk in de wijken moeten zitten, nu bijvoorbeeld naar Bewaken en Beveiligen gaan. We hebben eerder hele kritische vragen gesteld over de extra middelen die naar zedenrechercheurs zijn gegaan. Onze aanname en conclusie is dat een deel van die zedenrechercheurs alsnog niet op die zedenzaken zitten. Dat vind ik zonde. Ik denk dat we die discussie ook een keertje apart in het politiedebat moeten gaan voeren, maar dit gaat ook om prioriteit. Ik heb dit nu aangehaald bij het onderdeel georganiseerd kindermisbruik, dat ik zo, zo, zó ernstig vind dat daar prioriteit aan moet worden gegeven. Ik weet dat de Raad van State ook heeft gezegd: laten we daar extra capaciteit voor creëren. We hebben al extra geld daarvoor gereserveerd. Mijn vraag aan de minister is: wat kunnen we nog meer doen?

Mevrouw Mutluer (GroenLinks-PvdA): Terug naar de prioritering. Ik vind het heel ernstig dat het aantal meldingen van kindermisbruik alsmaar toeneemt. Volgens de cijfers die mij nog bijstaan, zijn er 15.000 meldingen per jaar, waarvan 500-600 worden opgepakt. Dat vind ik echt heel erg. Dat vind ik onuitlegbaar. Ik snap de opmerking, hè. We hebben niet een blik waar we allerlei zedenrechercheurs uit kunnen toveren. We moeten dus investeren in opleidingen. We moeten kijken wat er binnen de eigen politieorganisatie extra kan worden gedaan om én de zedenrechercheurs te ondersteunen die er al zijn, zodat ze niet vertrekken — want het lijkt mij best wel een lastige baan om hier dag in, dag uit mee van doen te hebben — én te kijken wat er nog extra kan worden gedaan. Ik hoop dat de minister daar ook antwoord op kan geven. Ik snap de vraag van mevrouw Helder, want het is niet makkelijk. Maar ik vind het ook heel lastig als we weten dat er zo veel meldingen binnenkomen en ze niet kunnen worden opgepakt. Ik kan het gewoon niet uitleggen. Stel dat het je eigen kind, familie of kennis is. Daar moet gewoon extra inzet op worden gepleegd. Laten we met elkaar gaan kijken wat daar nog extra voor nodig is.

Mevrouw Mutluer (GroenLinks-PvdA): Een hele korte vraag naar aanleiding van de goede bijdrage van mijn collega. Die heeft betrekking op het aanvullend onderzoek dat zal worden verricht door de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen, waaraan ik refereerde. Zij zijn ook geschrokken en willen kijken naar de aard en de omvang. Ik hoor mijn collega ook een vraag stellen over extra onderzoek. Is dat een onderzoek dat we in opdracht aan de Nationaal Rapporteur geven, of denkt mijn collega aan een apart onderzoek?

Mevrouw Mutluer (GroenLinks-PvdA): Dat was eigenlijk voordat de minister mijn vraag beantwoordde. Ik stelde de vraag in het kader van de commissie-Hendriks, die uitdrukkelijk aangaf dat er een goed functionerend meldpunt zou moeten komen en ook wees op de versnippering die nu gaande is. Ik weet dat CSG, EOKM, de politie, Veilig Thuis en Slachtofferhulp heel veel en goede hulp verrichten, maar soms is het versnipperd en niet landelijk gestuurd. Je ziet verschillen per gemeente. Je ziet problemen in capaciteit. Er is vaak niet genoeg vertrouwen bij het slachtoffer om naar de laagdrempelige hulp te gaan. In mijn bijdrage verzocht ik de minister om in gesprek te gaan met de bestaande meldpunten, in samenspraak met bijvoorbeeld Stichting Misbruikt! en KTGG, om te kijken of ze tot een plan kunnen komen. Hoe moet ik het antwoord, met name het laatste stukje, zien in het licht van de vraag die we hieromtrent hebben gesteld?

Mevrouw Mutluer (GroenLinks-PvdA): Dat die misstanden niet in Nederland voorkomen, betekent niet dat de content — denk aan hele gewelddadige pornografische situaties die minderjarigen bereiken — er niet is. Dat betekent dat je de minderjarigen daartegen moet beschermen. Ik hoor de minister in de afhandeling van onze motie zeggen dat zij met de leeftijdsverificatie — ik weet niet of de minister daar nog op terugkomt — niet zo heel veel kan, behalve een afwegingskader voor ontwikkelaars maken om te komen tot een adequate vorm van leeftijdsverificatie voor een onlineproduct. Zij zegt: ik ga de Franse situatie volgen. Maar ik vind dat gewoon niet afdoende. Ik weet ook niet precies wat dat concreet betekent. Nogmaals de vraag aan de minister hoe zij die motie gaat uitvoeren, gelet op de ernstige content waar onze jongeren helaas mee te maken kunnen hebben.

Mevrouw Mutluer (GroenLinks-PvdA): Volgens mij was een onderdeel van de vraag ook het actieplan. Volgens mij zou dat tot 1 april lopen. Ik ga ervan uit dat het dan doorloopt, dus dat het dan niet stopt. Dat is één. Het plan zou bovendien een levend document zijn. Mijn vragen zijn welke elementen daar tot nu toe aan zijn toegevoegd en welke conclusies al getrokken kunnen worden, zeker wat betreft de doorlooptijden of de samenwerking tussen ketenpartners. Ik kan me heel goed voorstellen dat de minister daar nu geen antwoord op kan geven, maar ik wil die wel graag terugzien. Dat gaat om meer dan alleen de cijfers. Het gaat ook om het samenwerken, de aard van de doorlooptijden et cetera.

Mevrouw Mutluer (GroenLinks-PvdA): Dank, voorzitter. Ook mijn dank aan de minister. Ik vond het onderdeel georganiseerd en gewelddadig misbruik en de antwoorden daarop alleen vrij karig. Het staat onomstotelijk vast dat het voorkomt. Hoe je het kwalificeert, of het nou wel of geen rituele of satanistische kenmerken heeft, doet er voor mij niet toe. Het feit dat onomstotelijk vaststaat dat het bestaat en voorkomt, zou al reden genoeg moeten zijn om onderzoek te doen. De Nationaal Rapporteur Mensenhandel heeft gezegd: ik ga kijken naar de omvang; ik ga kijken naar de aard van dit georganiseerde, gewelddadige misbruik. Maar in deze discussie is gebleken dat er misschien ook wel de wens is voor een onafhankelijk onderzoek. Vandaar ook mijn vraag, voordat we met allerlei moties gaan komen. Beste minister, hoe beoordeelt u het onderzoek dat geïnitieerd wordt door de Nationaal Rapporteur Mensenhandel? Dat is mijn eerste vraag. Mijn tweede heeft te maken met het meldpunt. Dan moet ik mijn collega Uitermark bijstaan. In de reactie van de minister staat namelijk dat er geen apart meldpunt komt — ook dat heb ik tot mij mogen nemen — terwijl wij weten, nogmaals, dat de bestaande meldpunten ... Er zijn veel meldpunten; het is vrij versnipperd. Mensen hebben behoefte aan een laagdrempelig meldpunt. Voordat we daar met een motie over komen, wil ik van de minister het volgende weten. Mochten we dit willen borgen in een van de bestaande meldpunten, hoe moet ik dat dan zien? Hoe concreet ben je dan? En is dat wel handig in het licht van de wens dat je het zou moeten registreren, zeker nu de politie zegt op dit vlak niet met een aparte registratie te komen?