Ingrid Coenradie

Initiatiefnota van de leden Straatman, Mutluer en Mathlouti over de aanpak van PTSS bij geüniformeerde beroepen (36662)

Mevrouw Coenradie (JA21): Voordat de tijd start, heb ik even een huishoudelijke mededeling. Ik heb het bij enkele leden al aangegeven, maar ik ben zo meteen ruim eerder weg. Dat is niet uit desinteresse, want we blijven de beantwoording uiteraard volgen, maar vanwege verplichtingen elders.

Mevrouw Coenradie (JA21): Voorzitter. Dank aan de initiatiefnemers voor hun inzet voor politiemensen, brandweerlieden, ambulancemedewerkers, boa's en militairen. Dit zijn mensen die naar voren stappen wanneer anderen achteruit stappen en die soms letterlijk met gevaar voor eigen leven een ander helpen. De initiatiefnemers mogen ons dan ook als bondgenoot beschouwen. Wij steunen de hoofdlijn van deze nota. De reactie van het vorige kabinet vond ik summier. Ik mis urgentie, leiderschap en regie. Natuurlijk is het Rijk niet de werkgever van iedere geüniformeerde, maar een minister kan wel aanjagen, partijen bij elkaar brengen en normen stellen. Aan de initiatiefnemers stel ik daarom de vraag: welke regierol verwachten zij concreet van het kabinet? Waar eindigt de verantwoordelijkheid van werkgevers en waar begint die van het Rijk? Voorzitter. Ik wil beginnen met de politie. In juli werd onze motie met BBB aangenomen voor betere mentale ondersteuning, vroegsignalering en nazorg. Wat is daarvan de stand van zaken? Sinds april 2025 geldt bovendien een nieuw stelsel rond beroepsgerelateerde gezondheidsklachten. Toch horen wij nog steeds kritiek van agenten met PTSS over begeleiding, procedures, inkomstenderving en restschade. Hoeveel politiemedewerkers met psychische klachten of PTSS hebben inmiddels gebruikgemaakt van het nieuwe stelsel? Wat doet de minister concreet met de signalen over inkomstenderving en restschade? Dan kom ik bij de boa's. 23.000 mensen en ruim 1.100 werkgevers: het is versnippering ten top. Volgens de initiatiefnota schiet de ondersteuning juist bij kleinere werkgevers tekort. De Kamer heeft via de motie-Mutluer/Straatman gevraagd om de landelijke erkenning van PTSS als beroepsgerelateerde aandoening en een uniform kader voor preventie en nazorg. Hoe staat het met de uitwerking daarvan? Wie voert namens het Rijk de regie? Wanneer ligt er resultaat? Wij kiezen het liefst voor afspraken met werkgevers, maar dat overleg kan niet eindeloos duren terwijl boa's afhankelijk blijven van de werkgever bij wie ze toevallig in dienst zijn. Voorzitter. Bij de brandweer is sinds februari gelukkig een landelijke PTSS-regeling van kracht. Dat is een belangrijke stap. Een regeling op papier is één ding, maar het gaat uiteindelijk om de praktijk. Er blijft namelijk een opvallend verschil bestaan: de landelijke brandweerregeling kent, anders dan de regeling bij de politie, geen vergoeding voor immateriële schade. Waarom is dat zo? Vindt de minister dat uitlegbaar aan een brandweerman die door zijn werk PTSS heeft opgelopen? Dan kom ik bij de ambulancezorg. Volgens de initiatiefnota verschillen nazorg en opleiding nog sterk per regio. Er is geen uniforme nazorgopleiding met landelijke kwaliteitseisen. Duitsland kent die volgens de initiatiefnota wel. Mijn vraag aan de initiatiefnemers is dan ook: wat is er concreet nodig om ook in Nederland tot zo'n uniforme standaard te komen? Is dat geld? Is dat regelgeving? Zijn dat landelijke afspraken? Is er simpelweg bestuurlijke wil nodig? Aan de minister vraag ik of hij daar samen met VWS en de ambulancesector werk van wil maken. Voorzitter. Dan wil ik het hebben over het landelijke onafhankelijke PTSS-loket: geen nieuw zorgstelsel, maar één onafhankelijke toegangspoort die bestaande expertise verbindt. De initiatiefnemers noemen het Nederlands Veteraneninstituut als mogelijke basis. Zien zij dat inmiddels als de meest voor de hand liggende route? Het kabinet kiest niet voor zo'n loket en wijst vooral naar bestaande structuren en werkgevers, maar waar kan iemand terecht die juist niet bij zijn werkgever wil of durft aan te kloppen? Hoe garandeert de minister dan de onafhankelijke en laagdrempelige toegang? Er zit nog wel een hiaat in het voorstel, namelijk de financiering. De initiatiefnemers erkennen zelf dat die nog nader moet worden uitgewerkt. Mijn vraag aan zowel hen als de minister is daarom wat zo'n landelijk PTSS-instituut naar verwachting zou kosten. Wie zou dat volgens hen moeten betalen? Tot slot wil ik me nog richten tot de initiatiefnemers. Hun voorstel betekent niet dat iedere cao of rechtspositie identiek moet worden. Maatwerk blijft mogelijk. Hebben zij het gevoel dat hun voorstel door het kabinet feitelijk wordt afgeslagen? Als overleg met werkgevers en regio's onvoldoende oplevert, wanneer komen verdergaande landelijke afspraken en regelgeving dan in beeld? Voorzitter. De verantwoordelijkheden zijn versnipperd, maar de problemen zijn dat niet. PTSS houdt zich niet aan organisatiegrenzen, cao's of veiligheidsregio's. Wat ons betreft moet er één onafhankelijk, landelijk loket komen. Goede ondersteuning mag niet afhangen van beroep, werkgever of regio. Er is nu regie nodig. Tijd voor actie.

Mevrouw Coenradie (JA21): O, dat zijn strafpunten!