Frank Wassenberg

Natuur

De heer Wassenberg (PvdD): Dank, voorzitter. Allereerst een warm welkom aan de minister voor Natuur in haar eerste debat over natuur. Dan moet ik helaas met slecht nieuws beginnen, want het gaat heel slecht met de natuur in Nederland. Dat is een probleem voor de natuur, maar dat is ook een probleem voor onszelf, want we zijn onderdeel van de natuur en onderdeel van het ecosysteem. We zijn afhankelijk van een gezonde natuur. Het wordt ook steeds meer een juridisch probleem. Iedereen die hier zit, kent de uitspraak van de Raad van State van mei 2019 over stikstof. Op dit moment bereidt Greenpeace een rechtszaak voor tegen de Nederlandse Staat, omdat de natuur niet mag verslechteren. Dat gebeurt wel. Het gebeurt elke dag. Ondanks alle mooie woorden en goede voornemens is het stikstofoverschot in 2020 in de landbouw sinds de uitspraak van de Raad van State niet afgenomen maar toegenomen. Stikstof legt een steeds grotere druk op de toch al zeer overbelaste natuur. Nederland staat tegelijkertijd willens en wetens toe dat de natuur gesloopt wordt. Ik zal dat even concreet maken. Op dit moment, terwijl we hier in debat zitten, verwoesten bulldozers en kettingzagen het 200 jaar oude Sterrebos in Born, Zuid-Limburg. In dat bos leven spechten, uilen, dassen, wezels, levendbarende hagedissen en verschillende vleermuizen, die strikt beschermd zijn onder de Habitatrichtlijn. De kap van dat Sterrebos is echt op geen enkele manier te rechtvaardigen in deze tijd van biodiversiteitsverlies en is mogelijk ook in strijd met de Habitatrichtlijn. Ik weet dat niet de minister maar de provincie de kapvergunning heeft verleend, maar de minister is verantwoordelijk voor de correcte toepassing van de EU-Habitatrichtlijn en de minister wordt daar mogelijk op afgerekend. Daarover gaan mijn eerste vragen. Is de minister op de hoogte van de vuistregel van de Europese Commissie dat hoe slechter het gaat met een strikt beschermde diersoort, hoe minder er afgeweken mag worden van de natuurbeschermingsregels van die Habitatrichtlijn? En daaraan gekoppeld: realiseert de minister zich dat Nederland een inbreukprocedure riskeert door de kap van het Sterrebos? Mijn collega van de Partij voor de Dieren in het Europarlement heeft vragen gesteld over de kap aan de Europese Commissie. Die moeten binnen zes weken — dat zal half maart zijn — worden beantwoord. Kan de minister de kap met onmiddellijke ingang stilleggen totdat de Europese Commissie uitspraak heeft gedaan, dus half maart? Graag een toezegging. Ik heb vanochtend hierover een motie kunnen indienen, maar ik zou die heel graag intrekken na een toezegging van de minister. Voorzitter. De kap van het Sterrebos wordt toegestaan omdat de vernietiging van de natuur gecompenseerd wordt. Zogenaamd dan, want die kap is onherroepelijk en dat bos ben je kwijt. Onderzoek van de Zuidelijke Rekenkamer liet jaren geleden zien — ik zat toen zelf in de Provinciale Staten van Limburg, die medeopdrachtgever was — dat waardevolle natuur verdwijnt om gecompenseerd te worden met waardeloze, soortarme nepnatuur. Dat kon omdat de natuurcompensatie niet werd, en niet wordt, gemonitord. Dus dat gebeurt nog steeds niet. Het geld wordt uitgegeven. Daarmee is aan de juridische plicht voldaan, dus wie maakt ons wat? Ik maak me er echt heel grote zorgen over. Bedrijven kunnen kappen en zetten er op papier iets tegenover. Het bevoegd gezag vindt het prachtig. Het geld wordt betaald, maar hoe het in de praktijk uitpakt, blijft volstrekt onduidelijk. Doorgaans gaat de natuur erop achteruit. Dat is wat de Zuidelijke Rekenkamer liet zien. Kan de minister de Algemene Rekenkamer verzoeken om de effectiviteit en monitoring van die natuurcompensatie eens onder de loep te nemen? Dus niet alleen van het Sterrebos maar in algemene zin, want als die natuurcompensatie wordt gebruikt om natuur te slopen zonder dat er soortrijke natuur voor terugkomt, foppen we onszelf. Tot slot. Ik wil eindigen met de jacht. In Nederland wordt voor het plezier gejaagd op vijf soorten, waaronder de haas en het konijn. Met die soorten gaat het zo slecht dat ze op de rode lijst staan. De Tweede Kamer nam bijna een jaar geleden een motie aan om de haas en het konijn daarom van de lijst vrij bejaagbare soorten af te halen. Maar die motie is nog steeds niet uitgevoerd. In plaats daarvan vindt er onderzoek plaats naar de staat van instandhouding van de soorten. Weet de minister dat dat niet is waar de Kamer om vroeg? De Kamer vroeg om een verbod op de jacht op haas en konijn, niet om het zoveelste uitstelonderzoek. Is de minister bereid om die motie wel uit te voeren? Dan wil ik de jacht nog iets breder trekken. De jacht is een van de grootste verstoringen voor vogels. In tijden van vogelgriep zit je er niet op te wachten, ook niet omdat zieke vogels in de bebouwde kom terechtkomen. Internationale deskundigen roepen daarom op tot een totaal jachtverbod, maar Nederland legt alleen een lokaal jachtverbod op bij uitbraken in pluimveebedrijven. Is de minister het ermee eens dat de verspreiding van de vogelgriep waar mogelijk gestopt moet worden? Kan de minister toezeggen dat zij een totaal jachtverbod gaat instellen zolang de vogelgriep in Nederland is? Voorzitter, als allerlaatste. Met een toegewijde minister voor Natuur hoop ik dat natuur bij dit kabinet eindelijk de aandacht gaat krijgen die het verdient. Dank u wel.

De heer Wassenberg (PvdD): Voorzitter, nog één vraag. Ik wil de motie die ik vanochtend heb ingediend via de bode aan de minister geven, als u dat mij toestaat. Dat wil ik de bode verzoeken.

De heer Wassenberg (PvdD): De heer Van Campen zegt dat we ons aan de wet moeten houden. Dat ben ik uiteraard met hem eens. In mijn bijdrage had ik het over gecompenseerde natuur. Als natuur verdwijnt, moet die wettelijk gecompenseerd worden. Vaak gebeurt dat door een bepaald bedrag te geven en ergens een of ander terreintje in te richten and that's it. Er wordt verder niet gecontroleerd of gemonitord. Ik zei al dat er, toen ik Provinciale Statenlid was, een onderzoek is geweest van de Zuidelijke Rekenkamer, die gewoon zei dat het waardeloze natuur was. Ik heb later eens rondgevraagd bij verschillende fracties in de Provinciale Staten en dat is allemaal niet verbeterd. Is de heer Van Campen het met mij eens dat je dat niet kunt toelaten? Als je nieuwe natuur creëert vanwege die wettelijke verplichting, moet je ook controleren of het wel soortrijke en waardevolle natuur is. Je kunt dan niet gewoon zeggen: we hebben er juridisch aan voldaan, dus daarmee is de kous af.

De heer Wassenberg (PvdD): Ik hoor een deel van een antwoord, maar nog niet helemaal. De schoonheid van een gebied is prima, maar dat is natuurlijk subjectief. Ik heb het over de natuurwaarden, over de natuurkwaliteit. De heer Van Campen zegt dat er wat hem betreft een onafhankelijke autoriteit moet komen. Dat ben ik van harte met hem eens. Daar wil ik wel even met hem over doorpraten, als hier misschien een vervolg aan wordt gegeven in een tweeminutendebat. Misschien kunnen we er samen een motie over indienen. Dat wil ik even met hem bespreken. Maar mijn cruciale vraag was of hij vindt dat het niet alleen om de schoonheid van de natuur gaat. Als natuur wordt opgeofferd en er compensatienatuur voor in de plaats komt omdat dat juridisch zo moet, moet echt gecontroleerd worden dat het waardevolle, soortenrijke, biodiversiteitsrijke natuur is en niet alleen een mooi plaatje oplevert.

De heer Wassenberg (PvdD): Misschien kan ik deze interruptie even in tweeën snijden. Ik heb natuurlijk nog één dubbele, maar we gaan even kijken. De heer Van Campen maakt zich zorgen over de wolf. Hij zegt dat er een toenemend aantal dieren, vee, gedood is door wolven. Maar de cijfers die ik heb — dat zijn de officiële cijfers — laten zien dat er twee jaar geleden 300 schapen gedood zijn door wolven en afgelopen jaar 200. Dat is misschien 200 te veel, maar niet als je het vergelijkt met het aantal schapen dat door honden wordt gedood. Dat zijn er namelijk 4.000 tot 13.000. Het aantal schapen dat door mensen wordt gedood, is 600.000. Je kunt toch niet zeggen dat het aantal gedode schapen toeneemt als er in 2020 300 schapen zijn gedood en in 2021 200? Het neemt af.

De heer Wassenberg (PvdD): Ik gun de heer Bisschop graag nog een paar seconden extra spreektijd, met name over de wolf. Hij zegt: we hebben beheersinstrumenten nodig. Die hebben we. We hebben de wolf in Nederland. Dat is een prachtig beheersinstrument, want door het gedrag van de wolf gaan bijvoorbeeld wilde zwijnen zich veel minder snel voortplanten. Je ziet dus dat de wolf een beherend effect heeft. Je moet de wolf vooral niet afknallen, want dan ga je zien dat er bijvoorbeeld meer schapen gegrepen gaan worden. Er is een onderzoek geweest in Duitsland. 1,6% van wat de wolf gegeten heeft, is vee. Volgens sommige onderzoeken is het zelfs 0,3%. Laat de wolf dus met rust. De natuur reguleert zichzelf. Ik heb nog even naar de cijfers gekeken van BIJ12. Afgelopen jaar werden er 209 schapen gepakt door wolven. Het jaar daarvoor waren het er 291. Dat is dus een flinke afname. Dat komt doordat je de wolf met rust laat. Is de heer Bisschop — u wil natuurlijk dat ik een vraag stel, voorzitter — het met me eens dat de wolf een prima beheersinstrument is, dat je er als mens beter niet mee kunt concurreren en dat je beter kunt zeggen: de jacht laten we zitten, die gaan we afschaffen; we laten het over aan de wolf?

De heer Wassenberg (PvdD): Ja, ik wil toch een persoonlijk feit maken, want de heer Bisschop twijfelt aan de bronnen die ik aandraag. Dat neem ik echt hoog op, want ik baseer me op BIJ12. Dat zijn de officiële cijfers van de wolvenmeldingen. Dat zijn ook de bronnen waar de minister zich op baseert. Ik wil die bronnen dus echt niet ter discussie stellen. Ik wil ook niet in de lucht laten hangen dat ik me op onduidelijke bronnen baseer die de heer Bisschop niet kan begrijpen. Ik baseer me op de officiële bronnen. Ik wil toch graag dat de heer Bisschop dat terugneemt.

De heer Wassenberg (PvdD): Voorzitter, kan ik de minister anders een vraag stellen en nu een interruptie plegen, zodat ik haar de gelegenheid geef om een beetje tot zichzelf te komen?

De heer Wassenberg (PvdD): Mijn vraag gaat over de uitvoering van de motie. De minister zegt: ik weet dat dat niet precies is wat er gevraagd is; we zijn bezig met het onderzoek naar de staat van instandhouding. Toen die motie werd ingediend, stonden de haas en het konijn op de rode lijst. Dat geeft wel aan dat het niet goed gaat met die dieren. De Kamer heeft niet gevraagd naar de staat van instandhouding; de Kamer heeft de regering letterlijk verzocht "om de haas en het konijn te schrappen van de lijst van vrij bejaagbare soorten". Daar zit geen woord Spaans bij. Er wordt niet gevraagd om een onderzoek naar de staat van instandhouding. De minister zegt: dat komt binnenkort en de heer Wassenberg zal daar misschien ook wel blij van worden. Ik wacht het af, maar realiseert de minister zich dat de motie door de erfenis van haar voorgangster op een volkomen andere manier werd uitgevoerd dan in de motie werd gevraagd en dat zij die erfenis nu voortzet? Want dit is niet waar de Kamer om vroeg. Nogmaals, de Kamer wilde een verbod op de vrijbejaagbaarheid van haas en konijn. Punt. En de Kamer wilde geen aanvullend onderzoek. Op dit moment gaat het zo slecht met het konijn dat in sommige gebieden al wordt overwogen om herpopulatie uit te voeren, omdat de soort in die gebieden dreigt uit te sterven. Dan moeten we toch niet wachten? Dan moeten we toch zo snel mogelijk van die vrijbejaagbaresoortenlijst af?

De heer Wassenberg (PvdD): Dat was inderdaad wat ik zei. Ik weet dat de minister die kapvergunning niet heeft afgegeven, maar de provincie. Die zaak was lange tijd onder de rechter. Dan stellen wij ons als Kamer ook terughoudend op. Maar op het moment dat die rechtszaak niet doorging, kun je natuurlijk vragen stellen. Je ziet dat er gekapt wordt, maar er zitten allerlei beschermde en zeldzame vleermuizen. De natuurcompensatie stelt vaak helemaal niks voor. Gaat de minister daar ook nog op antwoorden? Maar mijn vraag was: kan de minister, in elk geval tot de uitspraak van de Europese Commissie, de boel even opschorten of kan zij de provincie een aanwijzing geven om even te stoppen met de kap? De minister weet niet of de Europese Commissie ermee bezig is, maar mijn fractie heeft op 1 februari, anderhalve week geleden, vragen gesteld. Die moeten binnen zes weken worden beantwoord. Dan heb je het over half maart. Het is dus niet voor onbepaalde tijd. Het is echt maar een maand tot de Commissie er duidelijkheid over heeft of hier grenzen zijn overschreden of niet. Mijn verzoek was of het tot die tijd stilgelegd kan worden. Nogmaals, de minister is niet degene die de vergunning heeft afgegeven, maar ze is uiteindelijk wel het aanspreekpunt en verantwoordelijk voor de natuur in Nederland. Zij, en niet de provincie Limburg, zal door de Europese Commissie benaderd worden. Vandaar mijn verzoek aan de minister.

De heer Wassenberg (PvdD): Jammer dat er geen tweede termijn is, maar dat is wel begrijpelijk. Ik zou dan ook graag nog een voortzetting willen hebben in de plenaire zaal en dat zal dan zijn via een tweeminutendebat, dat ik hierbij aanvraag. Dat was het. Dank, voorzitter.

De heer Wassenberg (PvdD): Was de toezegging van de minister dat die reactie op haas en konijn, vrijstellingslijst en rode lijst, ook binnenkort naar de Kamer komt, in het voorjaar?