Nicole Moinat

Jeugdbeleid

Mevrouw Moinat (Groep Markuszower): Dank u wel, voorzitter. Als een kind hulp nodig heeft, moet die hulp er zijn, niet over een halfjaar, niet nadat ouders vijf keer hun verhaal hebben verteld en niet pas wanneer een probleem zo ernstig is geworden dat alleen nog zware jeugdzorg overblijft. Toch worden kinderen en ouders steeds vaker van loket naar loket gestuurd. De gemeente wijst naar de zorgaanbieder, de zorgaanbieder wijst naar school, de school wacht op een indicatie en ondertussen wacht het kind. DNA wil daarom psychologen stevig in het voorveld inzetten, dicht bij de kinderen, ouders en scholen. Zij kunnen vroeg beoordelen wat er werkelijk aan de hand is en direct de juiste ondersteuning organiseren. Eén toegang, één duidelijk plan en meteen passende hulp. Licht waar het kan en specialistisch waar het moet. Ik hoor graag hoe de minister hiernaar kijkt. Voorzitter. Op een wachtlijst staan, is geen hulp krijgen. DNA wil dat de wachtlijsten per regio openbaar en vergelijkbaar worden. Zolang passende hulp nog niet beschikbaar is, moet overbruggingszorg worden geregeld. Kan de minister toezeggen dat geen enkel kind nog zonder enige vorm van ondersteuning op een wachtlijst blijft staan? Voor jongeren met complexe problemen is de situatie nog ernstiger. Zij worden soms een-op-een ondergebracht in appartementen, vakantiehuizen of andere noodplekken, zonder de behandeling die zij nodig hebben. Dat is geen passende jeugdhulp; dat is een systeem dat geen plek heeft en daarom maar een dure tijdelijke oplossing koopt. DNA is niet tegen de afbouw van gesloten jeugdhulp, maar wel tegen afbouw zonder alternatief. Eerst moeten veilige behandelplekken, voldoende deskundig personeel en goede vervolgzorg beschikbaar zijn. Anders verplaatsen we kinderen alleen van de ene ongeschikte plek naar de andere. Kan de minister garanderen dat er geen capaciteit verdwijnt voordat een passend alternatief daadwerkelijk klaarstaat? Voorzitter. Op initiatief van DNA heeft de Kamer unaniem uitgesproken dat bij ernstige onveiligheid één professional eindverantwoordelijk moet zijn. Die motie moet nu worden uitgevoerd. Wanneer is in iedere ernstige zaak duidelijk wie verantwoordelijk is voor het veiligheidsplan, de opvolging van signalen en de samenwerking tussen instanties? Een aangenomen motie moet voor kinderen merkbaar zijn in de praktijk. Voorzitter. Ook fraude in de jeugdzorg vraagt om een stevige aanpak. Geld dat bedoeld is voor kwetsbare kinderen hoort terecht te komen bij hulp en behandeling, niet bij malafide aanbieders. Het kabinet wil nieuwe en herstartende aanbieders strenger controleren, de inzet van de Wet Bibob uitbreiden en het toezicht, opsporen en delen van gegevens versterken. Die maatregelen gelden ook voor aanbieders die vanuit de Jeugdwet worden betaald. DNA wil dat malafide aanbieders zo snel mogelijk voor de poort worden tegengehouden en dat er bij signalen van fraude snel kan worden ingegrepen. Kan de minister aangeven hoe zij ervoor zorgt dat de gemeente en toezichthouders voldoende informatie kunnen delen en dat aanbieders die niet integer zijn daadwerkelijk uit de jeugdzorg worden geweerd? Zorggeld is bedoeld voor kinderen die hulp nodig hebben, niet als verdienmodel voor fraudeurs. Voorzitter. Dan de kinderen die voor jeugdhulp naar het buitenland worden gestuurd. Er zijn signalen van jongeren die gefixeerd worden, het terrein niet mogen verlaten, geen onderwijs krijgen en zwaar onbetaald werk moeten verrichten. Ondertussen kan onze eigen Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd daar zelf niet eens toezicht op houden. Dit is onacceptabel. De inspectie waarschuwde al in 2009 voor de risico's en in 2019 zijn gemeenten opnieuw gewaarschuwd. Nu, jaren later, zegt de inspectie dat de situatie niet wezenlijk is veranderd. Ondertussen weten we niet eens waar al deze kinderen zitten en of zij veilig zijn. De motie die verzoekt om jeugdigen in beginsel in Nederland te plaatsen, is in februari unaniem aangenomen door deze Kamer. Het buitenland kan alleen een uitzondering zijn als een plaatsing aantoonbaar in het belang van het kind is, er in Nederland geen passend alternatief beschikbaar is en de juiste procedure wordt gevolgd. Zeven maanden later wil ik niet horen dat er nog steeds wordt overlegd over de uitvoering. Ik wil van de minister en de staatssecretaris weten hoeveel Nederlandse kinderen er vandaag voor jeugdhulp in het buitenland zitten. Waar zitten zij? Zijn dit er zeven of weten we dit gewoon niet? Wie heeft ieder van deze kinderen daadwerkelijk gezien en gesproken? Wie controleert of ze onderwijs krijgen en veilig zijn? En hoeveel kinderen zijn sinds het aannemen van mijn motie nog naar het buitenland gestuurd? Toezicht via beeldbellen is geen toezicht als een kind mogelijk niet eens vrijuit kan spreken. Een Nederlands kind dat voor jeugdhulp naar het buitenland wordt gestuurd, mag niet buiten ons zicht verdwijnen. Als wij niet kunnen garanderen dat een kind daar veilig is en goede zorg krijgt, dan hoort het kind daar niet te zitten. Aan de minister en de staatssecretaris vraag ik: "Hoe konden kinderen zonder de juiste wettelijke basis in Spanje of elders worden geplaatst? Wie hield toezicht binnen de jeugdbeschermingsketen? En hoe voorkomt zij dat dit opnieuw gebeurt?" Nederland blijft verantwoordelijk voor hun veiligheid. Ook binnen de jeugdbeschermingsketen mag een kind niet verdwijnen tussen de gecertificeerde instelling, Veilig Thuis, de Raad voor de Kinderbescherming, de gemeente en de zorgaanbieder. Wie heeft er doorzettingsmacht als zij naar elkaar wijzen? Hoe gaat de staatssecretaris ervoor zorgen dat deze unaniem aangenomen motie over één eindverantwoordelijke professional juist in deze keten wordt uitgevoerd? Voorzitter, ik rond af. Excuses aan de jongeren uit de gesloten jeugdzorg en ZIKOS zijn pas geloofwaardig als daarop daadwerkelijk het stelsel verandert in plaats van doorsukkelt in het tempo waarop het nu gebeurt. De kern is simpel: niet van loket naar loket, maar meteen de goede zorg en ondersteuning voor ieder kind, met psychologen in het voorveld, zicht op wachtlijsten, overbruggingszorg, passende behandelplekken en één professional die verantwoordelijk blijft, en geen kinderen meer in het buitenland zonder enige noodzaak en controle. Neem uw verantwoordelijkheid, alstublieft, en stop met het afschuiven. Dank u wel.