Tom Van der Lee

Begroting Economische Zaken (36800-XIII) 1e TK

De heer Van der Lee (GroenLinks-PvdA): Het compliment gaat allereerst uit naar Sandor Gaastra voor zijn artikel en deels naar de minister. Minder regels of gelijke regels: prima, daar kunnen we over twisten. Maar er werd ook een ander punt gemaakt en daar wil ik de minister toch over horen. Het gaat altijd weer over het Groei- en Stabiliteitspact en dat we binnen die kaders moeten blijven. Maar Nederland heeft het grootste handelsoverschot binnen de Europese Unie. Europa vraagt ook: Nederland, investeer nou meer. We hebben een staatsschuld van 44%, de helft van het Europese gemiddelde.

De heer Van der Lee (GroenLinks-PvdA): Ik wil dat de minister ingaat op de vraag of we extra gaan investeren, ook uit onze staatsschuld, omwille van Nederland, maar ook omwille van de strategische autonomie van heel Europa.

De heer Van der Lee (GroenLinks-PvdA): Dat klopt allemaal. Dat speelt zowel nationaal als bij het MFK straks. Uiteindelijk is het wel de vraag of je bereid bent om meer schulden te maken om die investeringsinspanning te verrichten. Daar waar China en de VS al boven de 100% zitten en Europa gemiddeld op 88%, zitten wij op 44%. Ik vind het heel vervelend dat het huidige kabinet dit elke keer uit de weg gaat en ik vrees, gelet op de partijen die aan tafel zitten, dat die stap weer niet wordt gezet, terwijl het uit economisch belang en vanwege de strategische autonomie cruciaal is dat we dat gaan doen. Vindt de minister dat ook?

De heer Van der Lee (GroenLinks-PvdA): Het liep al een beetje door elkaar, de VVD en de minister.

De heer Van der Lee (GroenLinks-PvdA): Ik weet het, ik weet het. Maar dat is natuurlijk in Nederland wel een beetje het probleem. Als het gaat om echt doorpakken op investeren, dan praat de VVD heel veel, maar levert ze in de praktijk niet. De VVD helpt zelfs het Groeifonds om zeep. De VVD kort op de uitgaven voor wetenschap, dus ja … Hoe kan de minister mij het vertrouwen geven …

De heer Van der Lee (GroenLinks-PvdA): ... dat dat de komende periode gaat veranderen? Waarom zouden het straks niet weer alleen maar mooie woorden zijn zonder dat er wat gebeurt?

De heer Van der Lee (GroenLinks-PvdA): Even een persoonlijk feit.

De heer Van der Lee (GroenLinks-PvdA): Het Groeifonds is door een VVD'er én een CDA'er gestart, nadat ze onderhandeld hebben met GroenLinks-PvdA. Deze partijen hebben garanties gegeven, die door de VVD allemaal teniet zijn gedaan.

De heer Van der Lee (GroenLinks-PvdA): Ik ben heel blij om dat te horen, temeer daar we weten dat China al heel lang een hele gerichte industriepolitiek voert. De Amerikanen hebben dat ook gedaan, gelet op het werk van Mazzucato, met defensie-uitgaven en DARPA, met allerlei grote techondernemingen als gevolg. In hoeverre denkt de minister dat het voor Europa nodig is om daar keuzes in te maken?

De heer Van der Lee (GroenLinks-PvdA): We zijn het eens op de hoofdlijnen, maar in uw stuk, Industriebeleid met focus, heb ik nog niet zo heel veel focus kunnen ontdekken in de operationalisering ervan. In het rapport-Wennink lees ik toch meer: alle industrie in Nederland behouden, laten aanpassen aan de energietransitie, niet afhankelijk maken van grondstoffen uit derde landen en daarbovenop een aantal nieuwe techbedrijven proberen op te zetten.

De heer Van der Lee (GroenLinks-PvdA): Ik zie ook daarin nog weinig focus. Kan de minister iets concreter worden over op welke tak van sport in de industrie hij de focus zou willen leggen?

De heer Van der Lee (GroenLinks-PvdA): In algemene lijnen ben ik het eens met de minister. Wel denk ik dat wij als Nederland altijd worstelen om echt keuzes te maken. We willen vaak nog te veel bloemen laten bloeien. Dat zie je ook in ons instrumentarium. Daarin staan heel veel fiscale dingen, maar er wordt vervolgens helemaal niet gekeken naar welke activiteit dan. Het is een vrij beperkt subsidie-instrumentarium. Project Beethoven moest uit alle hoeken en gaten vandaan getoverd worden. Is het niet zaak om dan ook het instrumentarium aan te passen en nog wat scherper te kiezen tussen industriële activiteiten, in plaats van te veel in de lucht te willen houden?

De heer Van der Lee (GroenLinks-PvdA): Ik zag ook nog een andere suggestie in het rapport-Wennink, namelijk dat het toekomstig verdienvermogen chefsache moet zijn en dat de premier voortaan verantwoordelijk moet zijn. Ik ben dus wel benieuwd hoe de minister van Economische Zaken daartegen aankijkt.

De heer Van der Lee (GroenLinks-PvdA): Ik zou toch nog één vraag willen stellen over aanbesteden. Daar kan ik heel veel over zeggen. In de schriftelijke beantwoording zegt de minister dat Nederland terughoudend is als het gaat om "koop Europees". Dat zou je dan per sector moeten bekijken. Nou snap ik dat vanwege de Nederlandse open economie en omdat we veel exporteren, niet in de laatste plaats naar de VS en ook echt buiten de Unie, maar dat is nog geen visie. Kan de minister aangeven hoe we daar nou mee omgaan, in de zin van in welke sectoren we dat wel zouden willen en in welke niet?

De heer Van der Lee (GroenLinks-PvdA): Dat laatste is duidelijk. Ik snap de houding ook wel, maar dat is ook een beetje de klassieke houding tegenover Frankrijk, en voor een deel ook Duitsland. In zo'n Europese discussie gaan zij vooral hun industrie promoten en dat wordt dan "koop Europees". Maar dat is wel een beetje een defensieve opstelling. Je kunt ook andersom denken: in welke sector is Nederland goed en vinden we "koop Europees"? Moeten we dat zelf niet ook eens gaan agenderen?

De heer Van der Lee (GroenLinks-PvdA): Dank aan de minister voor zijn energieke betoog, maar ook dank aan de sg en alle mensen die voor hen beiden werken. Dat is belangrijk voor Nederland. Ik heb een aantal moties.

De heer Van der Lee (GroenLinks-PvdA): Ik praat zo snel, omdat ik ook nog een motie voor de heer Dassen ga indienen.

De heer Van der Lee (GroenLinks-PvdA): Ik vertel graag nog wat over mijn opa's, die allebei een eigen onderneming hadden, een familiebedrijf. Maar zij waren katholiek. In het kader van de katholieke emancipatie werden mijn vader en moeder onderwijzer. Zij hebben mij voortgebracht, maar ik ben ook niet in het familiebedrijf terechtgekomen. Dat was het.