Ruud Verkuijlen

Definitieve Programma van Eisen concessies Friese Waddenveren vanaf 2029

De heer Verkuijlen (VVD): De heer Pierik zegt dat het vrij onzeker is wanneer de elektrificatie rond komt. Dat ben ik op zich met hem eens, maar in de concessie staat dat vier jaar van tevoren de rederij erover wordt geïnformeerd dat het beschikbaar komt. Ziet hij daardoor niet meer zekerheid?

De heer Verkuijlen (VVD): Dank u wel, voorzitter.

De heer Verkuijlen (VVD): Dank u andermaal, voorzitter. Vandaag debatteren we over de concessie voor de Waddenveren, die de levensader van de eilanders voor de toekomst veilig moet stellen. Hoe belangrijk die verbinding voor hen is, bleek nogmaals tijdens het recente rondetafelgesprek. Maar voor ik verderga met mijn bijdrage wil ik allereerst de ambtenaren en de staatssecretaris danken voor het vele verzette werk. Het is goed te zien dat veel moties van de Kamer herkenbaar zijn vertaald in de concessie, des te meer omdat die veelal voortvloeien uit de zorgen van de bewoners. Voorzitter. Ik heb nog een aantal vragen aan de staatssecretaris. Ik begin met de ondernemers. Middels een motie heeft mijn collega Aukje de Vries verzocht om het aanbod van het vrachtverkeer te monitoren. Maar is de staatssecretaris bereid om, als uit de monitoring blijkt dat het vrachtvervoer onvoldoende wordt overgebracht, daar consequenties aan te verbinden? Het staat los van de concessie, maar valt hierop te sturen? Ook bestaat er een informatieplicht voor de concessiehouder over de bezetting op piekmomenten. Hoe wordt deze informatieplicht ingevuld voor ondernemers? Wat is de frequentie en hoever van tevoren worden zij geïnformeerd? Graag een reactie daarop van de staatssecretaris. Het ministerie van IenW borgt inspraak middels het Overleg Consumenten- en Omgevingsbelangen Waddenveren, het OCOW. Daarin kunnen ondernemersorganisaties met statuten die op de eilanden zijn gevestigd, worden toegelaten. Het zit 'm in het woordje "kunnen". Kan de staatssecretaris toezeggen dat hij een representatieve vertegenwoordiging van de ondernemersorganisatie van de eilanden in het OCOW opneemt? Voorzitter. Door de bewoners is verzocht om vijf gereserveerde autoplekken vrij te houden in plaats van vier. Aukje de Vries diende daar samen met collega's een motie over in. In de concessie staan desondanks weer vier gereserveerde autoplaatsen voor eilandbewoners. Kan de staatssecretaris aangeven waarom er niet is overgegaan tot vijf gereserveerde plaatsen? Wat heeft dan het verbinden van de bestaande praktijk van West en Oost opgeleverd? Voorzitter. In de concessie wordt terecht aandacht besteed aan de sociale veiligheid. Daarin staat dat de concessiehouder de meldingsbereidheid verhoogt door het stimuleren van melding en/of aangifte van socialeveiligheidsincidenten en door het bieden van begeleiding bij de aangifte. De concessiehouder kan echter meer doen en een hitteschild vormen door altijd aangifte te doen na melding namens de werknemer en zijn of haar schade te verhalen, net als de schade die de concessiehouder zelf loopt. Denk daarbij aan ziektekosten en vervangingskosten. Is de staatssecretaris bereid om dit in de concessie aan te scherpen? Graag een reflectie daarop van de staatssecretaris. Voorzitter. De laatste stap naar volledig batterij-elektrisch varen is onzeker door de beschikbaarheid van de laadinfrastructuur. Concessiehouders worden vier jaar voor de realisatie geïnformeerd; dat is net ook al gezegd. Een jaar na realisatie willen ze per jaar één volledig batterij-elektrisch schip in de vaart nemen. Opvallend is dat in de concessie de term "op zijn vroegst" valt te lezen over de oplevering van de laadinfrastructuur. Die is er "op zijn vroegst" in 2040 voor West en "op zijn vroegst" in 2030 voor Oost. Juist voor zo'n precair natuurgebied als de Wadden lijkt het hier aan ambitie te ontbreken. Ook al stelt het kabinet 50 miljoen uit het Klimaatfonds beschikbaar voor de benodigde infrastructuur, de historie leert dat het niet vanzelfsprekend is dat de overheid dergelijke grote projecten op tijd realiseert. Bovendien is de periode dat daadwerkelijk nog met batterij-elektrische schepen kan worden gevaren binnen de concessie beperkt. Graag een reactie van de staatssecretaris. Voorzitter. Ten slotte, de snelle watertaxi; de heer Pierik sprak er net ook al over. De betekenis daarvan voor de eilandbewoners werd tijdens het rondetafelgesprek nog weer eens invoelbaar duidelijk. Sinds het tragische incident met de watertaxi vaart die nog steeds niet. Hangende het onderzoek mogen ze wel varen, maar niet sneller dan 20 kilometer per uur. Varen met die snelheid is voor de exploitanten niet rendabel, waardoor de watertaxi niet vaart. Eilandbewoners kunnen daardoor 's nachts niet van en naar het eiland. Nu begreep ik van de minister van IenW dat hij onder strikte voorwaarden toch bereid is om een pilot te houden om snel varen voor de watertaxi op korte termijn toch mogelijk te maken. Mijn vraag aan de staatssecretaris is of hij daar meer over kan vertellen. Tot zover mijn bijdrage. Dank u wel, voorzitter.

De heer Verkuijlen (VVD): Toch even een vraag aan de heer Boutkan. Aan het begin van zijn betoog zei hij dat een aantal dingen goed gaan maar een aantal dingen ook niet goed gaan. Los van de watertaxi ben ik even benieuwd naar wat in zijn optiek de dingen zijn die niet goed gaan.

De heer Verkuijlen (VVD): Ik dank de heer Boutkan voor de beantwoording. De heer Pierik sprak net ook al over de onzekerheid voor de rederijen zodra we gaan elektrificeren. Volgens mij worden die schepen modulair opgebouwd. Je bouwt de CO2 dus steeds meer af. Vier jaar van tevoren heb je een beeld wanneer de walinstallatie wordt opgezet, en binnen dat jaar moet je hem hebben varen. Vanuit ondernemersperspectief denk ik dat dat wel een redelijke termijn zou moeten zijn. Ik vraag me af of de heer Boutkan dat ook vindt.

De heer Verkuijlen (VVD): Dank voor dat antwoord. Maar bent u het dan met mij eens dat die ambitie misschien iets aangescherpt zou moeten worden als je dat wilt, juist om die ondernemers zekerheid voor die elektrificering te kunnen bieden?

De heer Verkuijlen (VVD): Dank aan de staatssecretaris voor de beantwoording, maar de watertaxi staat volgens mij los van het aantal parkeerplaatsen dat je reserveert, omdat je met de watertaxi sowieso je auto niet mee kunt nemen. De watertaxi is met name bedoeld om het nachtelijk vervoer inhoud te geven, omdat de veerdienst dan niet vaart. Ik vond het nog wel even belangrijk dat de logica van de redenatie klopt, maar ik zie de staatssecretaris knikken.

De heer Verkuijlen (VVD): Dank voor de uitleg van de staatssecretaris. Ik denk dat die vijf jaar een redelijke termijn is als er een nieuw schip moet komen. Maar mijn vraag was meer: moet het kabinet, gezien de gevoeligheid van dit natuurgebied, niet iets meer ambitie neerleggen dan "op z'n vroegst"? Dat was mijn vraag. Ik snap dat daar een heleboel afhankelijkheden in zitten, ook voor het kabinet, maar dit gebied verdient dat natuurlijk wel. Als je elektrisch gaat varen, vaar je in feite ook goedkoper. Dat is ook een nadrukkelijke wens van de mensen op de eilanden. Misschien kan de staatssecretaris daar nog op reageren.

De heer Verkuijlen (VVD): Dank voor het eerlijke antwoord van de staatssecretaris. Hij bracht net de CO2-reductie op en het varen op andere brandstoffen. Ik had met de heer Grinwis afgesproken dat ik nog even zou opletten of hij zou terugkomen op de indexatie van de prijs ten opzichte van de brandstof die gebruikt wordt of elektrificatie. Ik zou heel graag zien dat u dat nog in uw beantwoording meeneemt.

De heer Verkuijlen (VVD): Dank, voorzitter. Dank ook voor de beantwoording door de staatssecretaris. De facto, gewoon zoals we nu spreken, worden de dagen korter en vaart de watertaxi 's nachts niet omdat het op die snelheid voor de exploitant gewoon niet interessant is om te varen. Dat betekent dat er niet gevaren wordt in de nachtelijke uren. Natuurlijk willen wij allemaal dat er een goed onderzoek komt met aanbevelingen voor hoe het veiliger kan, maar is het nou niet mogelijk om in plaats van sequentieel eerst dat onderzoek af te wachten parallel daaraan onder strikte condities in een pilot toch te gaan varen? En als dat zo is — dat is mijn vraag, voorzitter — wanneer kunnen de eilanders er dan van uitgaan dat dat weer mogelijk wordt? Want dat is eigenlijk de concrete vraag.

De heer Verkuijlen (VVD): Dan zou ik de staatssecretaris willen vragen of hij het verzoek over wil brengen aan zijn collega, de minister, om ons middels een brief te informeren over wanneer hij denkt dat die watertaxi weer, onder strikte condities, kan gaan varen.

De heer Verkuijlen (VVD): Dank, voorzitter. Dank aan de staatssecretaris en de ambtenaren voor de voorbereiding en ook dank aan alle mensen van de eilanden die vandaag weer hier zijn. Als we kijken naar grote trajecten als dit — ik denk dat iedereen in zijn inleiding wel iets gezegd heeft over hoe belangrijk die concessies zijn — zie je dat de ongeveer 15.000 inwoners van de eilanden toch een heel belangrijke stem hebben gehad in hoe dit gaat. En terecht, want voor hen is dit een heel belangrijke levensader. Er is goed naar ze geluisterd. Ik zie die vertaling ook terug. Ik kan goed leven met de toezeggingen die de staatssecretaris heeft gedaan. Ik wacht met belangstelling de brief af. Dank u wel.

De heer Verkuijlen (VVD): Ik heb een paar mee genoteerd, voorzitter. Ik had nog een toezegging over het opnemen in het OCOW van de ondernemers. Dat was een harde toezegging van de staatssecretaris, denk ik.

De heer Verkuijlen (VVD): De tweede was de toezegging over de sociale veiligheid, maar die heeft hij ook eigenlijk gedaan.

De heer Verkuijlen (VVD): Prima.

De heer Verkuijlen (VVD): Het woordje "snel" van de heer Boutkan klinkt mij als muziek in de oren, omdat het gaat om snel varen omdat ze anders niet varen. Maar als u heeft bedoeld dat de brief snel komt, zou dat wel heel erg prettig zijn.