Vervoerplan NS 2026 en Beheerplan ProRail 2026-2027

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202629 984Spoor: vervoer- en beheerplanNr. 1269 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 9 december 2025Bij deze brief vindt u het Vervoerplan 2026 van NS en het Beheerplan2026–2027 van ProRail. Deze documenten beschrijven hoe NS en ProRailuitvoering geven aan de afspraken vastgelegd in de vervoer- en beheer-concessie en aan de beleidsprioriteiten voor 2026 en 2026–2027. Verderwordt met deze Kamerbrief een toelichting gegeven op het verlengen vande ProRail-specifieke prestatie-indicatoren tot 1 januari 2029.Vervoerplan NS 2026Het Vervoerplan 2026 van NS beschrijft hoe NS volgend jaar invullinggeeft aan de HRN-concessie 2025–2033. Het plan licht de belangrijkstenieuwe maatregelen en acties toe en geeft inzicht in de ontwikkelingen enverwachtingen ten opzichte van vorig jaar. Zoals ieder jaar heeft NS vanhet Ministerie van IenW beleidsprioriteiten meegekregen, gericht op deactuele prestaties en nieuwe ontwikkelingen in het ov en op het spoor.De beleidsprioriteiten die NS in 20261 moet invullen zijn:1.Van a naar b bij werkzaamheden.2.Weerbaarheid, waaronder het bevorderen van fysieke en digitaleveiligheid.Van a naar b bij werkzaamhedenNS laat zien dat zij in een periode met veel werkzaamheden maatregelenneemt om hinder voor reizigers te beperken. Door de afwegingskaders uithet verbeterprogramma Betrouwbaar Beter toe te passen bij groot-schalige werkzaamheden en tijdelijke snelheidsbeperkingen (TSB’s),maakt NS – samen met ProRail – bewuste keuzes in de dienstregeling. Ditresulteert in een meer robuuste dienstregeling en, waar mogelijk, langere1De beleidsprioriteiten voor 2026 zijn opgenomen in de beleidsprioriteitenbrief, die NS alsbijlage bij het vervoerplan heeft gevoegd. kst-29984-1269ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 984, nr. 12691 treinen. De maatregelen zorgen voor een meer betrouwbare dienstre-geling voor reizigers. Het Ministerie van IenW waardeert dat NS actiefzoekt naar een balans tussen kosten, punctualiteit en capaciteit. Tegelij-kertijd verwacht het ministerie dat NS in overleg blijft met ProRail om deimpact van werkzaamheden voor reizigers te beperken.Daarnaast neemt NS verschillende praktische en communicatievemaatregelen om reizigers te ondersteunen bij werkzaamheden. Decommunicatie via reisplanner, persberichten, social media en gerichtecampagnes gebeurt regelmatig en wordt afgestemd op de situatie. NSzorgt daarnaast voor duidelijke omreisroutes en voldoende treinver-vangend vervoer. Deze inzet past bij de grote hoeveelheid werkzaam-heden in 2026. Het Ministerie van IenW verwacht dat NS deze werkwijzeook bij toekomstige werkzaamheden blijft toepassen om de impact voorreizigers zo veel mogelijk te beperken.Weerbaarheid, waaronder het bevorderen van fysieke en digitaleveiligheidNS werkt actief aan de fysieke en digitale weerbaarheid van de organisatieom de continuïteit van haar dienstverlening te waarborgen. Dit doet zijniet alleen vanwege wettelijke verplichtingen, maar ook vanuit deovertuiging van haar maatschappelijke rol als vitale aanbieder enaanbieder van essentiële diensten. NS heeft de afgelopen jaren haarinspanningen aanzienlijk versterkt, bijvoorbeeld door het opzetten van eenaangepaste organisatie voor cybersecurity, de invoering van eenInformation Security Management System (ISMS) en de versterking vantechnische infrastructuur. Daarnaast onderhoudt NS een sterke cyber-informatiepositie via samenwerking met politie, NCSC, AIVD, MIVD, NCTVen internationale netwerken zoals Rail-ISAC en het CISO Forum for Rail.Ook op het gebied van fysieke veiligheid neemt NS uitgebreide maatre-gelen. In samenwerking met partijen als ProRail, IenW, politie en Defensiewerkt NS aan de voorbereiding op actuele dreigingen, waaronder hybrideen gecombineerde fysieke en digitale scenario’s. Scenario’s en risicoana-lyses worden gebruikt om de crisismanagement-oefeningen te verbeterenen de organisatie en werknemers beter voor te bereiden op extremeresituaties. Het Ministerie van IenW is positief over deze brede en gestructu-reerde aanpak en verwacht dat deze inzet wordt voortgezet en verderontwikkeld in nauwe afstemming met ketenpartners.Beheerplan ProRail 2026–2027Vanaf 2025 is, na een pilot, gekozen voor een tweejarig beheerplan meteen jaarlijks addendum. Het voorliggende beheerplan heeft betrekking opde jaren 2026 en 2027. Voor deze periode heeft het Ministerie van IenWdrie beleidsprioriteiten aan ProRail meegegeven via de Jaarbrief 2025. Indeze Kamerbrief wordt toegelicht hoe ProRail hieraan invulling geeft inhet beheerplan. Het gaat om de volgende beleidsprioriteiten:1.Implementatie BKN en onderzoeken instandhouding lange termijn.2.Versterking van de veiligheid op het spoor.3.Weerbaarheid.Implementatie BKN en onderzoeken instandhouding lange termijnDe eerste beleidsprioriteit betreft de implementatie van het basiskwali-teitsniveau (BKN) spoor en de onderzoeken naar een doelmatigerinstandhouding vanaf 2030. In 2024 is gezamenlijk met ProRail het BKNSpoor vastgesteld. Dit niveau borgt vanaf 2026 een veilig, betrouwbaar enduurzaam basisniveau van onderhoud binnen de beschikbare financiëleTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 984, nr. 12692 middelen. Om deze doelstelling te realiseren voert ProRail in de komendejaren efficiency- en versoberingsmaatregelen door. Daarnaast onder-zoeken het Ministerie van IenW en ProRail hoe de doelmatigheid van deinstandhouding op langere termijn (vanaf 2030) verder verbeterd kanworden.ProRail geeft in het beheerplan aan dat het vanaf 2026 de afgesprokenefficiëntie- en versoberingsmaatregelen doorvoert om binnen debeschikbare financiële middelen te blijven. Het gaat onder meer om eenstructurele verlaging van apparaatskosten, een doelmatiger inrichting vanhet onderhoud, bijvoorbeeld door toepassing van verlengde levensdurenvan assets en het afschalen van wisselverwarming, en om gerichte keuzesbinnen maatschappelijke ambities zoals klimaatneutrale en circulaireinfrastructuur en schoon en emissieloos bouwen.Daarnaast voeren ProRail en het Ministerie van IenW in 2026 en 2027gezamenlijke onderzoeken uit naar de instandhouding op langere termijn.Deze richten zich op gebruiksgerichte functionaliteit, digitalisering,standaardisatie van stations en alternatieve onderhoudsaanpakken.Versterking van de veiligheid op het spoorProRail zet zich in voor een voortdurende verbetering van de veiligheids-cultuur en het verminderen van veiligheidsrisico’s op het spoor. Detweede beleidsprioriteit is aanvullend daarop en vraagt (extra) aandachtvoor de opvolging van aanbevelingen uit het onderzoeksrapport van deOnderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) over het treinongeval inVoorschoten en de bevindingen uit de rapportage van de InspectieLeefomgeving en Techniek (ILT) over de Nederlandse railinfrastructuur.In het beheerplan beschrijft ProRail dat in 2026 en 2027 de uitvoering enborging van de maatregelen naar aanleiding van het OvV-rapport over hettreinongeval in Voorschoten worden vervolgd. Daarbij ligt de focus opbetere registratie en sectorbreed leren van (bijna-)ongevallen, hetvergroten van de veiligheid bij werkzaamheden en het versterken van deinterne regierol op veiligheid. Ook onderzoekt ProRail innovaties diefysieke aanwezigheid in het spoor verminderen. Ten aanzien van deopvolging van de ILT-rapportage wordt gewerkt aan verduidelijking vaninstandhoudingsnormen en betere monitoring van normoverschrijdingen.WeerbaarheidDe derde beleidsprioriteit ziet toe op het verhogen van de weerbaarheidvan het spoornetwerk. Een robuust en veerkrachtig spoorwegnet isnoodzakelijk om storingen en eventuele bewuste (digitale) sabotage hethoofd te kunnen bieden. Bovenop de reguliere dreigingen is de interna-tionale veiligheidssituatie de afgelopen jaren flink verslechterd en dit raaktook Nederland. Gezien deze ontwikkelingen is aan ProRail gevraagd omeen extra impuls te geven aan de inspanningen op bepaalde onderdelen.Daarbij zijn de volgende onderwerpen benoemd: continuïteit van hetspoornetwerk en cyberveiligheid en digitale weerbaarheid.ProRail beschrijft in het beheerplan dat het de digitale weerbaarheidverder versterkt, onder meer door uitvoering te geven aan de cybersecuri-tystrategie en door de vereisten van de NIS II-richtlijn te implementeren.Tevens worden, in samenwerking met het Ministerie van IenW enDefensie, plannen opgesteld om de hersteltijd na grote fysieke versto-ringen te verbeteren. ProRail sluit daarbij aan op de conclusies van hetOverlegorgaan Fysieke Leefomgeving dat heeft vastgesteld dat hetNederlandse spoorsysteem in zijn huidige vorm onvoldoende weerbaar isTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 984, nr. 12693 tegen toenemende dreigingen en onvoldoende capaciteit heeft voormilitair transport. Het rapport adviseert een startpakket van maatregelenmet een omvang van minimaal € 600 miljoen. ProRail geeft aan binnen dehuidige kaders te werken aan de weerbaarheidsopgave en besluitvormingover het voorgestelde startpakket aan een volgend kabinet te laten.Vanwege de gevoeligheid zijn hierover geen nadere details in hetbeheerplan opgenomen. ProRail is gevraagd om actief te blijven infor-meren over de uitvoering van de cybersecuritystrategie en over destappen die worden gezet om de digitale en fysieke weerbaarheid teversterken.Verlenging ProRail specifieke prestatie-indicatorenVia de beheerconcessie met ProRail zijn naast de twee gezamenlijkeprestatie-indicatoren met NS, vier ProRail-specifieke prestatie-indicatorenmet bijbehorende bodem- en streefwaarden vastgelegd. De huidigeconcessieperiode liep van 2015 tot 2025 en is verlengd tot 1 januari 2029.Eerder is besloten om de bestaande bodem- en streefwaarden van deProRail-specifieke prestatie-indicatoren te handhaven tot 1 januari 2026.Nu is besloten de prestatie-indicatoren, inclusief bijbehorende bodem- enstreefwaarden tot 1 januari 2029 door te laten lopen. Dit besluit isgebaseerd op de prestaties van de huidige indicatoren, een analyse vande mogelijke verbeteringen en de ontwikkelingen in de spoorsector.Voor impactvolle storingen geldt dat ProRail de bodemwaarde recent nietheeft gehaald en de toename van het aantal storingen vooral vantechnische aard zijn. Hiervan worden de oorzaken nog onderzocht. Hetaanpassen van de norm is daarom niet passend. Voor de betrouw-baarheid van regionale series blijft de huidige norm gehandhaafd, omdatde recente lagere prestaties voornamelijk worden veroorzaakt door enkelespecifieke treinseries, met name de drielandentrein, waarop ProRailbeperkt invloed heeft.Voor zowel het klantoordeel reizigersvervoerders als het klantoordeelgoederenvervoerders geldt dat de resultaten de afgelopen jaren onder destreefwaarde liggen. Verlaging van de bodemwaarde zou tot een vijf alsbodemwaarde leiden, wat onwenselijk is, terwijl verhoging onrealistisch isgezien de prestaties en de beperkte beïnvloedbaarheid van onderdelenvan het oordeel door ProRail. De verlenging van de bestaande normengeeft daarmee stabiliteit tot de nieuwe beheerconcessie in 2029.Sociale veiligheidNaast de lopende activiteiten uit het Vervoerplan van NS en hetbeheerplan van ProRail blijft sociale veiligheid in het openbaar vervoeronverminderd een topprioriteit. Daarom is ter versterking van de aanpakhet programma «Een veilig station, altijd voor iedereen» ingericht, met alsdoel om structurele verbeteringen te realiseren op en rond stations.Binnen dit programma werken NS, ProRail en het Ministerie van IenW innauwe samenwerking met regionale en lokale partners aan het vergrotenvan de sociale veiligheid. De inzet richt zich onder meer op het voort-bouwen van bestaande initiatieven. Er wordt daarbij op stationsniveaugekeken naar de specifieke problematiek en doelgroepen, zodat maatre-gelen effectief kunnen worden afgestemd op de lokale context. De Kamerwordt in de eerste helft van 2026 geïnformeerd over de concrete maatre-gelen die bij de eerste stations worden getroffen. Hiervoor is € 20 mln.gereserveerd.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 984, nr. 12694 Naast dit programma werk ik samen met het Ministerie van JenV aan hetrealiseren van toegang tot het rijbewijsregister voor OV-boa’s vanaf medio2026. Dit maakt een snellere en efficiëntere identificatie van zwartrijdersmogelijk. Ook onderzoek ik met het Ministerie van AenM de mogelijk-heden voor OV-boa’s om gegevens van asielzoekers die zwartrijden tekunnen inzien. De boete voor zwartrijden is per 1 oktober met 40%verhoogd en er zijn middelen beschikbaar gesteld om hoofdconducteursvan NS met bodycams uit te rusten. Daarnaast heeft het Ministerie vanJenV ingestemd met een pilot waarbij NS-boa’s een wapenstok mogendragen.Tot slotIn het vervoer- en beheerplan hebben NS en ProRail beschreven wat deambities en uitdagingen zijn voor 2026 en – in het geval van ProRail – ookvoor 2027. Van NS en ProRail wordt verwacht dat zij de komende periodede nodige inspanningen leveren om de plannen en ambities uit te voeren.Zoals gebruikelijk wordt de Kamer via de (half)jaarverantwoordingengeïnformeerd over de voortgang van de uitvoering van het vervoer- enbeheerplan. Het eerstvolgende moment is het voorjaar van 2026, wanneerde jaarverantwoordingen van NS en ProRail worden gedeeld.De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,A.A. AartsenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 984, nr. 12695